20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ዶ ? መዓልቲ ንግዲ ህግደፍ ?

Matyrsከምቲ ኩሉ ነባሪ ህዝቢ ዓለም ኣብ ሃሃገሩ  መበገሲ መስዋእቱ ብዘየገድስ መስዋእቲ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ‘ውን  ንዘንቀሎ ጉዳይ መስዋእቲ ከፊሉ‘ዩ ።


ዓይነት ኣሰዋውኣ ድማ ይፋላለ። ብዓረር,ብሕማም,ብስሚ,ብማሕነቕቲ,ብሓዊ,ብማይ ወዘተ ብዕላማ ይስዋእ ።እቲ ዕላማ ግን እንታይ‘ዩ ፣፣ ዝኾነ ሰብ ቀልጢፉ ዝምልሳ ድማ  እቲ ዕላማ መስዋእቲ “ንሃገር “ ዝብል ንረክብ ። እዚ ግን ቅኑዕ ዲዩ  ? ናተይ ውልቃዊ መልሲ  ኣይኮነን ኢየ ዝብል ፡፡ ነዚ ዝኸው‘ን መረዳእታ ድማ ኣሎኒ ። ኣቐዲመ ግን  መሰረታውን ሓፈሻውን መረዳእታ ክኾነና  ቅድሚ ናይ ኤርትራውያን መስዋእትን ጅግንነትን ምጽሓፈይ ኣብ ዓለምና ገለ ካብ  ዓበይቲ መስዋእትታት  ንምንታይ ከምዝተኸፈሉ ንርኤ ። ብሕጽር ዝበለ …..

ኣብነት :-

ዓባይ ብርጣንያ :- ካብ ጊዜ ንግስነቶም ኣትሒዞም  ብጉራዴን ጭማራን ተቖራሪጾም  ክሳብ ሕጂ እዋን ዓረርን ኒኩለሳዊን ውግእ ዝስዉኡ ዘለዉ ብሪጣናውያን (ኢን ዘ ኔም ኦፍ ማጂስቲ ) እንዳተባህለ ዝኽፈል መስዋእቲ‘ዩ ። ኣዚ ማለት ንሃገሮም ዘይኮኑስ ንነገስታቶም  ክብሉን እንዳበሉ ይስውኡ ኣሎው ።

ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ፡- ኣሜሪካ ኣብ ዓለምና እታ መዳርግቲ ዘይርከባ ምስ ብዙሕት ሃገራት  ውግእ ዝገጠመት ክነሳ እቲ ዘካየደቶ ውግእ ድማ ካብኡ ወላሓንቲ ኣብ ሃገራ ዝተኻየደ የለን  ። ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ዜጋታታ ድማ መስውዋእቲ ከፊሎም ። ስለዚ እዚ መስዋእቲው‘ን ንሃገር ዘይኮነስ ( ቢዝነስ ኣዝ ዩዥዋል) እንዳተባህለ ዝኽፈል  ናይ ረብሓ መስዋእቲ‘ዩ ፡፡

ሕብረት ሶቭየት:- ኣህዛብ ናይዛ ሃገር ኣብ 2ይ ውግእ ዓለም ጥራይ እቶም ዝበዝሑ ዝተሰውኡ ህዝቢ‘ዮም ። ኣብ ጊዜ ንግስነት ዛር ምእንቲ ነገስታቶም ተሰዊኦም ድሒሩ ድማ ምእንቲ ኮሚኒዝምን ውልቃውያን መራሕቶምን ኣብ ሃገሮም ዘይኮኑስ ኤርትራ ሓዊስካ ዳርጋ ኣብ ምሉእ ዓለም መስዋእቲ ከፊሎም ።

ሃገረ ጀርመን :- ህዝቢ ጀርመን ኣብ ጊዜ 1935-1944 ዝነበረ እዋን እቶም ብምብልሓት ቴክኖሎጂን  ምዕባለን መዳርግቲ ዘይነብሮም ጥራሕ  ዘይኮኑስ እዚ ሕጂ ኣብ ዓለምና መሀደዲ ኮይኑ ዘሎ ኒኩለሳዊ ጸዓት ወላ‘ኳ  ቀዳማይ ረኻቢኡ ቡልጋሪያዊ ይኹን እምበር ጀርመናውያን ተመራሚሮም ኣብ ናይ ሓይልን ብረትን   ከውዕልዎ ኣንዳተቐራረቡ እንከለው ምእንቲ ሓደ ዕቡድ ውልቀሰብ ክብሉ   ዘየድሊ  ብሞሊዮናት ዝቑጸር  መስዋእቲ ከፊሎም ከይኣክል ፍልጠቶም ብኣሜሪካውያን ተመንዚዑ ፡፡ ካብኦም ብዝተመንዘዔ ፍልጠት ቀዳማይ መጥቃዕቲ ኒኩለስ ብጀርመናውያን ዝተማህዘ  ብኣሜሪካውያን ኣብ ጃፓን ናይ ኣሻሓት ኣህዛብ ህይወት ኣህሊቁ ። ጀርመናውያን ዝኸፈልዎ መስዋእቲ ድማ ንሃገሮም ኣይነበረን ጥራሕ ዘይኮነስ እዚ ሕጂ ኣሜሪካ በጺሓቶ ዘላ ምዕባለ ናቶም ከምዘይከውን ጌሮሞ ።

እዚ ኣሕጽር ኣቢለ ዝገለጽክዎ ኣብነታት , መንቀሊ ነቲ ቀንዲ ምኽንያት መበገሲ ጽሑፈይ  ክኾነኒ ስለዝደለኹ‘የ ።

እምባኣርከስ ክቡራት ኣንበብቲ  20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ  ሎሚ ዓመት‘ውን ከም ወትሩ ክትክበር ምዃና ኣይጠራጠርን ጥራሕ ዘይኮነስ ንዘንተእለት ብኽብሪ ክትዝከር ንጹር እምነተይ ን ድልየተይን‘ዩ ። እቲ ምንታይ ሰማእታትና ዝኸፈልዎ መስዋኣቲ  ከምቶም ኣብ ላዕሊ  ጠቒሰዮም  ዘለኹ  ኣህዛብ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ንዝተፈላለየ ዕላምኦም ዝተስዉኡ ናትናው‘ን ንሓደ ዕላማ ንሱ ድማ ንናይ ኩልና ኤርትራውያን ሓባራዊ ዕላማ‘ዮም ተሰዊኦም ።

ሓባራዊ ዕላማና ኸ እንታ‘ዩ ኔሩ ?

ኣብ እዋን ምስላፍ ኣብ ገድሊ … ገለ ሰባት  „“ ተጋድሎ“ ኢሎም እምበር ኤርትራ ትርጉማ ተረዲእዎም ዝተሰለፉ ኣዚዮም ውሑዳት‘ዮም ። ንኽጋደሉ ዘበገሶም ዕላማ ግን ኔርዎም‘ዩ ።ኣብ ገድሊ ምስ ኣተው ድማ ሰሚዖሞ ዘይፈልጡ ኣስማት ብሄራት ሰሚዖም ን ተላልዮምን ። ኣብ ቃልሲ ድማ በብጸገሞም ዝተሰለፉ ጸኒሖሞም ።ብዓቢኡ ከም መራሕ ሰውራ ንንየተሉ „ዓዋተ“ እውን እንተኾነ ንበረኻ ክኸይድ ዘበገሶ ጉዳይ ካልእ‘ዩ ኔሩ  ንኤርትራ ኢሉ ኣይተበገሰን። ገለ ለባማት ግን ነቲ ዕላምኡ ቀይሮሞ ። ኣቕሽሽቲ ካብ ኣድባራትን ኣብያተክርስትያንን ናብ ሜዳ ዘውረዶም ካብ ኢትዮጵያዊ ክርስትያን … ኤርትራዊ ክርስትያን  ክፈጥሩ ወይ ክፈልዩ  ስለዝደለዩ ኣይነበረን ,ኣቕሽሽቲው‘ን  ተኾኑ ከም ኩልና ዓላማውያን  ደቂሰባት መሰረታዊ ጠለባት ኣሎዎም  ካባና ስለዝተፈጠሩ ናትና ሕሰም ናታቶም ሕሰም‘ዩ ።….. ካልእ‘ውን ሓደ ብሓደ ኣብነታት መቕረብኩ ንገድሊ ዘበገሰ ናይ ዝበዝሑ  ዜጋታት  ዝተፈላለየ ክኸውን ይኽእል‘ዩ ,እቲ ዝተፈላለየ ዕላማ ተጠርኒፉ ሓደ ናይ ሓባር ዕላማ ክኸውን ኪኢሉ ንሱ ድማ  „መሰል“ ዝብል ናይ ሓባር ረቋሒ ኢዩ ።መሰል ናይ ምንታይ ፣፣ መሰል ናይ … ምዝራብ,ምንቅስቓስ,ምጽሓፍ,ምምራጽ,ምቋም ባይቶ, ሕጊ እንዳባ,ማዕርነት, ምምላስ ዝተመንዘዐ መሬት,ምሻምን ምቕንጣጥ መራሕቲ, ምንባር ከም ሰብ ,ምርካብ ፍትሒ,ቅኑዕን ርትዓውን  ፍርዲ … ብዘይ ኣድልዎን ዓመጽን  ምንባር … ወዘተ…. እዚኣቶም ገለ ካብቶም  ንኽንቃለስ ዘገደዱና‘ዮም ። ከምኡ ስለዝኾነ  ህዝባዊ ግንባር ኣብ ግዜ ቃልሲ ዘካይዶ ዝነበረ ፖሊቲካዊ ስነሓስብ  ኣብዚ ሕጂ እዋን ዳርጋ ንዝበዝሕ ኤርትራዊ  ኣብ ሕልሚ‘ምበር ኣብ ጋህዲ ዘሎ ኮይኑ ኣይስመዖን ዘሎ ። ኣዞም ሕጂ ዝትንትኖም እምባኣርከስ ኣብግዜ ህግሓኤ (ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ክሳብ 1993 ዝነበረ) ፈጺሙ ኣብ ግዜ ናጽነት  ከምኡ ክኸውን ኢልና ዘይተጸበናዮም  ኢዮም ። ገለ ካብኣቶም  ብዘይ ስርዓተ ሕጊ ን20 ዓመት ብግፍዒ ክትማሓደር ምጽናሕ ….. ኢርትራ ኣብ እዋን ሓደጋ ትርከብ እንዳበልካ ብቐጻሊ መንእሰያት እንዳገፈፍካ ንውልቃዊ ረብሓ መራሕቲ ከምዘገልግሉ ምግባር (ሎሚ ኣብ ኤርትራ ሓደ ጀነራል ዳርጋ 20,000 ጊላታት ይርከብዎ ) …. ካብ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝተቐንጸለ (ዝተቐትለ) ኣብ እዋን ናጽነት ዝተቕትለ ዜጋ ይበዝሕ…. ስደት ካብ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ሕጂ  ይገድድ… ምንዝርና ካብ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ሕጂ ይኸፍእ…. ዓመጽ ኣብ ልዕሊ  ደቂ ኣንስትዮ ካብ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ሕጂ  ኣብ እዋን ህግደፍ ይበዝሕ…. በዓል ስልጣን ዘመድ ዘሎዎ ደቂሱ ይሓድር … ሕጊ ኣብ ክንዲ ንህዝቢ ንውልቀሰባት የገልገል…. ኣብገዛኻ ብዘይ ክራይ ዝነብር በዓል ስልጣን ንይኹን ዘመድ በዓል ስልጣን ከተውጽኦ ከምዘይትኽእል … ወዘተ

ሰለዚ ብኣተሓሳስባ ህግደፍ እዚ ኩሉ መስዋእቲ ዝተኸፍለ ን መሬት ኤርትራ እምበር … ንመሰል  ዜጋታት ኣይነበረን … ህዝቢ ኤርትራ ግን ንመሬት ዘይኮነስ ንመሰሉ ኢዩ ተቓሊሱ ። ቃልስና  ንመሬት  ኔሩ  እንተዝኸውን እዚ ኩሉ መንእሰይ ሕጂ  ኣደዳ ስደትን ሞትን ኣይምኾነን ። ከምኡ ስለዝኾነ ነታ ዝፍትዋን ብሰላምን ቕሳነትን ክነብረላ ዝተመነያ ዝፈትዎም ወለዱን መቕርቡን ሓዲጉ ናብ ዘይፈልጦ ሃገር መሰል እንተረከብኩ ኢሉ እግሩ ናብ ዘምረሖ ይስደድ ኣሎ ። ህግደፍ ነቲ ኣብ በዓል ሊብያን ግብጽን ቱኒዝያን ዝሃልቕ ዘሎ ከም ኤርትራዊ‘ውን ክኣምኑሉ ኣይካኣሉን  እምኸኣ ገበን ዘይብሎም ኣብ ሃገሮም ። 4 እንግሊዛውያን እሞኸኣ ኣጽዋር ሒዞም ተረኺቦም ተባሂሉ ኣብ ቲቪ ህግደፍ ዓንገረር ተባሂሉል  መንግስቲ እንግሊዝ ግን ስጉምትታት ክወስድ ምስጀመረ ብዘይ ዋዓል ሕደር ነጻ ተፈኒዮም ። ኣብዚ እንታይ ንርዳእ ሓንቲ ሃገር ንዜጋታታ ክሳብ ክንደይ ከምትግደስ ። ቃልሲ  ህግደፍ ግን  ንመሬት እምበር ንመሰል ዜጋ ሰለዘይነበረ ከምታ ዝደለይዋ  መሬት ተረኺባ ,እታ መሬት  ምስሓዙ ተቐላጢፎም እቲ ሓደጋ ክፈጥረሎም ዝኽእል ነገራት ድማ  ገቢቶም ።

ኣብነት  1 .-  ህግሓኤ ዝነበረ ብዘይሕንከት ህግደፍ ተቐይሩ

2:-  መሬት ናይ መንግስቲ (ናይ ህግደፍ) ኮይኑ

3:- ታሪኻዊ  እሞኸኣ ብመግዛእቲ ዘይመጸ ኣስማት ኣውራጃታት ናብ ክርዳኣካ ዘይክእል ኣስማት ተቐይሩ

(ዞባ ደቡብ ኢልካ ዞባ ሰሜን ዘይብሉ ) ብመግዛእቲ ዝመጸ ኣስማት ክቕየር ኣሎዎ ዝባሃል እንተኾይኑ

ናይቲ ኣብቲ  ከባቢ ዝነብር ህዝቢብ መልክዕ ረፈረንደም  ድምጺ ክካየድ  ነይርዎ ። ንባዕሉ እቲ ኤርትራ

ዝብል ስም‘ውን  መግዛእታዊ ስም‘ዩ።

4:- ብመግዛኣቲ ተወሪሱ ዝነበረ ኣባይቲ ናይቲ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝነበሮ ዕድመ  ግብሪ እንተተኸፊልዎ ጥራይ ኢዩ

ዝምለሰኩም ተባሂሉ ።ኩሉሰብ ግብሪ ከፊሉ ገዝኡ ረኺቡ ።

5:- ሕገ መንግስቲ ጸዲቁ ግን ኣብ ግብሪ ከይዋዓለ ተሪፉ ። ወላቲ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝነበረ ሲቪላዊ ሕጊ ተሰሪዙ

6:-  መንእሰያት  ሰለዘስግእዎም  ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርና ጀሚሮምሎም ።

7 .- መንነት ዝደሊ መንነቱ ገንዘብ ከፊሉ ይረክብ ።እዚ ከኣ ጽቡቅ ናይ ኣታዊ ምንጪ ኮይኑሎም 2% ወሲኾሙሉ ።

ክቡራት ዜጋታት  እዚ ህግደፍ ዝኸዶ ዘሎ ኣካይዳ ንዝነበረ ዜጋ ኣጽኒትካ ሓዲሽ ዜጋ ምፍጣር ዝብል ሜላ ንህላውነትና  ኣዚዩ ሓደገኛ  ስለዝኾነ ክንሓስበሉ ይግባእ፡፡ ሰማእታትና ድማ ንዘልኣለም ክንርስዖም ዘይግባኣና መስዋእቶም ከንቱ ሰለዘይነበረ‘ዩ። መስዋኣቶም ንመሬት ኤርትራ ን ኢሰያስን ህግደፍን ዘይኮነስ  ንመሰል ኤርትራዊ ኣብ ኤርትራ ዝነብርን ኣብ ደገ ዝነብርን  ብሓፈሻ ንዝኾነ ዜጋ ስም ኤርትራ ዝለበሰን ካብኣ ዝተፈጥረን ኩሉን‘ዩ ። ህዝቢ ብመስዋእቲ ደቁ ጅሆ ተታሒዙ ።

ቅድሚ ጽሑፈይ ምድምዳመይ ህግደፍ ክሳብ ክንደይ ኣብ ልዕሊ ስዉኣትና ብደዐ ከምዘለዎ ንመልከት

ኣብ ሓደ ኣዳራሽ‘ዩ , ብዛዕባ ምንባይ ስድራቤት ስዉኣት ሓደ ዜጋ ሕቶ ይሓትት ,እታ ሕቶ እዞም ክናበዩ ዝባሃሉ ዘሎው ስድራቤት ኣብ ክንዲ 30 ዶላር ጥራሕ ንወርሒ እነዋጻኣሎም እቶም ስድራቤታት ይዋሃቡና‘ሞ  ንቐጻሊ ክንናብየሎም ኣንኽእለሉ መንገዲ በብወልቕና ክንፍትን , ትብል ኢያ ኔራ ,ብህግደፋውያን ዝተዋህበት መልሲ  እቲ ምንባይ ምእኩል መታን ክኸውን እቲ ገንዘብ ንመንግስቲ (ህግደፍ) ክዋሃብ ኣሎዎ ኢዩ ዝብል ። የዋህ ሰብ እንታይ‘ሞ ኣሎዎ ይብል ይኸውን ። እቲ ሜላ ግን  ካብ ህዝቢ መወዳእታ ዘይብሉ ዝኽትምና እንዳደርደርካ ኣታዊታት ዶላራት ምኽዕባት‘ዩ ,እቶም ስድራቤት ስዉኣት ዝተባህሉ ግን ብጀካ ረዲኤት ,ብትኳቦ ዝተረኽበ እኽልን  ክዳውንትን ልቃሕ ባጤራ ናቕፋን ,ካብ ዝነበርዎ ቦታ ምፍንቓልን … ካልእ የለን ። እቲ ዓሻ ወይ‘ውን ንገለ ረብሓ ኢሉ ነዚ ምንባይ ስድራቤት  ዝኸፍል ሰብ ግን ናይ ኣታዊ ምንጪ ናይ ህግደፍ‘ዩ ኮይኑ ዘሎ  ። በዚ ምኽንያት ህግደፋውያን ኣብ ወጻኢ ሃገር ኣብ 20 ሰነ ብዙሕ ዜጋ ክመጾም ይጽበዩ ,እቲ ምንታይ ኣታዊታት ዶላር መታን ክረኽቡ ።

ሕጂ ድማ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ሒደት ኣዋርሕ ወረቐት መንነት ክቕየር ኣሎዎ ብምባል መንነት ክሸጡ ይሸባሸቡ ኣሎው ።

ስለዚ  እንታይ ክግበር ኣሎው ኣብ ኩሉ ምእንቲ ሰማእታትና ተባሂሉ ዝካየድ መደብ ኬድና ብስም ስዉኣትና ከምዘይሽቅጡ ምግባር , እቶም ኣብ ባሕሪ ዝጥሕሉ ዘሎዉን ኣብ ሰሃራ ዝቕዘፉ ዘለዉን  ዜጋታትና‘ውን ኣብኡ ከምዝዝከሩ ምግባር ,ብስም ስዉኣትና ዝግበር ዝኾነ ንግዲ ምቅዋም,ስዉኣትና ብምልካውያን ክውነኑ ዘይምቅባል … ወዘተ…

ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና ….. ዓወት ንፍትሕን መሰልን !!

ሓውኹም  ሓጎስ ባህታ (ሓባ)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

What do you think?

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>