መገዲ መንእሰይ (ካልኣይ ክፋል) (ሓንቲ ዓለም) ን ኣማኑኤል ሳህለ

Amanuel Sahleሽሕኳ ሃይማኖት ንባዕሉ ምኽንያት ውግእ ኪኸውን ዘይክእል እንተኾነ፡ ንሓያሎ ኣጀንዳታት ግን ከም ሽፋን ኮይኑ ከገልግል ጸኒሑ ኢዩ። ሓደ ህዝቢ ወይ ጉጅለ ገለ ማሕበራዊ ጸገም ምስ ዘጋጥሞ ወይ ፍትሒ ምስ ዚጐድሎ፡ ነቲ ዘይፍትሓውነት ንኺዋግኦ ሓይሊ ዚህቦ ውሽጣዊ ድፍኢት ይደሊ ኢዩ። ስለዚ ንሃይማኖት ከም መሳርሒ ተጠቒሙ ቃልስታቱ የካይድ ማለት ኢዩ።

ሃይማኖት ከም ርእዮተዓለም ከዋግእ ሓይሊ የብሉን። ሰብ ኣብ ዘይተጨበጠ ነገር ኣይዋጋእን። ንናጽነት፡ ንገንዘብ፡ ንወርቂ፡ ንመሬት ኢሉ ይዋጋእ ኢዩ። ንሃይማኖት ኢሉ ግን  ኣይዋጋእን። ኪስዋእ ግን ይኽእል። ብዝተረፈ ወድሰብ መብዛሕትኡ ግዜ ንሃይማኖት ከም ሽፋን ኢዩ ዚጥቀመሉ። እቶም ብ1200 ኣከባቢ ንየሩሳሌም ካብ ኣስላም ናጻ ከውጽኡ ዚዋግኡ ዝነበሩ መስቀላውያን፡ ንንግዳዊ ወይ ውልቃዊ ረብሓ ደኣምበር፡ ሃይማኖት ገዲሱዎም ኣይኮነን። ምስ ደኸሙ`ውን ነቲ ውግእ ገዲፎምዎ ናብ ናይ ንግዲ ዋኒኖም ኢዮም እተጸመዱ። ንግዜኡኳ እንተ ተዓወቱ፡ ነታ እተበገሱላ የሩሳሌም ናጻ ከውጽኡዋ ግን ኣይከኣሉን።

ካልኣይ ጸገም ሃይማኖት፡ ብጥሩፋዊ መገዲ ምርኣዩ ኢዩ። ጥሩፍነት ማለት፡ ፋንዳመንታሊዝም ማለት ኢዩ። ጥሩፋዊ ሃይማኖት ተጻዋርነት የብሉን። እዚ ድማ ኣብ ኩሉ ሃይማኖታት ጸጸኒሑ ዚረአ ክስተት ኢዩ። ሓደ ሃይማኖት ብጥሩፋዊ መገዲ ምስ ዚጐዓዝ፡ ናይ ህውከት መለዓዓሊ ኢዩ ዚኸውን። ንኣመሪካ ሓደ ካብቲ ህውከተኛ ዚገብራ ምኽንያታት፡ ንሃይማኖት ክርስትና ብጥሩፋዊ መገዲ ስለ እትግልገለሉ ኢዩ።

ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም፡ ናይ እንግሊዛውያን ልዕልና ምስ ኣብቀዐ፡ ኣመሪካ ከም ቀዳመይቲ ሓያል ሃገር ኮይና  ንዓለም ክትቈጻጸር ጀሚራ። ግን ናይ ኮምዩኒዝም ምስፍሕፋሕ ዕረፍቲ ኣይሃባን። ግዜኣን ጉልበታን ሃብታን ድማ ንኮምዩኒዝም ንምውዳቕ ኣብ ዘይኣተወቶ ኲናትን ኣብ ዘይተሓወሰቶ ኣህጉራዊ ውዲትን ኣይነበረን።

ኣብ መወዳእታ ድማ ኮምዩኒዝም ፈሪሱ፡ ኣመሪካ ድማ ወናኒት ናይዛ ዓለም ክትከውን በቒዓ። ግን ነዊሕ ከይከደት ናይ እስልምና ብድሆታትን፡ ቀጺሉ ድማ ናይ ቻይናን ህንድን ምትንሳእ መጺኡ። ኤውሮጳ`ውን ናታ ሕብረት ብምፍጣር በይናዊ ባህርያት ከተርእይ ጀሚራ። ስለዚ እታ ንበይና ንዓለም ክትብሕታን ናታ ርእዮተዓለምን ከተስፍንን ዝ|ሓሰበት ኣመሪካ፡  ነገራቱ ደስ ኣይበላን።

ኣብ ታሪኽ እንተ ደኣ ተመልኪትና፡ ፋንደመንታሊዝም ኣብ ኣመሪካ ኢዩ ተጀሚሩ። ፋንዳመንታሊዝም ወይ ጥሩፍነት፡ ኣብ እስልምና ኪኣቱ ዝጀመረ`ውን ብናይ ኣመሪካ ስልታዊ ፖሊሲታት ኢዩ። ብሓጺሩ፡ ኣመሪካ ነቲ ኣብ ኣፍጋኒስታን ዓሪዱ ዝነበረ ኮሙኒስታዊ ሓይሊ ከተሳናኽሎ እትኽእል፡ እስላማዊ ጥሩፍነት ብምፍጣር ነበረ። ኮይኑ ድማ ንታሊባንን ንቢንላደንን ኰስኲሳን ኰሳዂሳን ኣብዛ ዓለም ዘምጻኣቶም ባዕላ ኣመሪካ ኢያ።

ኣመሪካ ኪጽግማ ኸሎ እትፈጥሮ ስልትታት ኣሎ። ሓደ ካብኡ ድማ ብዝተኻእለ መገዲ ነቲ ምስ ፖሊሲታታ ዘይከይድ ባህራይትን ተግባራትን ምድኻም ኢዩ።  ነዚ ዚኸውን ገንዘብን ሜላታትን ድማ ኣለዋ።

ሓቂ ክንዛረብ እንተ ደኣ ዄንና፡ ኣመሪካ ናይ እስልምና ምዝርጋሕ ወይ ምስፋን ኣይትደልን ኢያ። ከምቲ ንኮሙኒዝም እተቓለሰቶ ድማ ነዚ እምነትዚ እውን ብስውር ትቓለሶ ኢያ። ነቲ ሃይማኖት ዘይኮነስ ነቲ ንሱ ዘንጸባርቖ ክብሪታትን ሳዕቤናታትን ጀዮፖለቲካዊ መኽስባትን ኢያ እትግደሰሉ። ግን ከም ፖሊሲ ተነቃፊ ብምዃኑ ከተርእዮ ኣይትደልን። ብኣፋ`ውን ምስ ሃገራት ኣስላም ምሕዝነት ወይ ሽርክነት ምግባር ኣማራጺ ዘይብሉ ጉዳይ ኢዩ እናበለት ኢያ እትልፍልፍ።

ኣብዚ ነጥብዚ ገለ ኣንበብቲ እዚሞ ምስ መንእሰያት እንታይ ርክብ ኣለዎ ብምባል ግቡእ ሕቶ ከልዕሉ ይኽእሉ።

ሎሚ ሳላ ኢንተርነትን፡ ጉግልን፡ ትዊተርን፡ ፈይስቡክን፡ ወዲ ሰብ ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ቍሸት ከም ዘሎ ኢዩ ዚሕሰብ። ኣብዛ ንእሽቶ ቍሸት ድማ፡ እቲ ርሱን ሓይሊ እንብሎ እቲ መንእሰይ ኢዩ። መንእሰይ ናይ ለውጢ ሃዋርያ ብምዃኑ ከም ጸራግ-መገዲ ኾይኑ ንኹሉ ኣጀንዳታትካ ኣብ ግብሪ ከውዕለልካ ይኽእል ኢዩ።

ሓደ ካብቲ ንመንእሰይ ዚስሕቦ ነገራት፡ ሕልማዊ ተስፋታትን ባህግታትን ኢዩ። መንእሰይ ንቕድሚት ኢዩ ዚሓስብ። መንእሰይ መንፈሳዊ ወይ ርእዮተዓለማዊ ክርቢት ሒዙ ንዓለም ከቃጽላ ኢዩ ዚፍትን። ኣብዛ ዓለም ዚሕዞ ነገር ስለ ዘየልቦ ድማ ንኹሉ ሓደስቲ ነገራት ኪፍትንን ከተግብርን ድሕር ኣይብልን።

ይኹንምበር ኣብዛ ዓለም በብወገኖም፡ ነዚ ሓይልዚ ኪጥቀሙሉ ዚደልዩ ሰብ ረብሓ ውሑዳት ኣይኮኑን። ኣጀንታታቶም በዚ ርሱን ሓይልዚ ከተግብሩ ዚደልዩ ኣብ በቦታኦም ኣለዉ። ኣብ ሃገርና ምስ እንምልከት፡ ህግደፍ ነዚ ዕድልዚ ብግቡእ ኢዮም ዚጥቀሙሉ። ሃይማኖት እኳ እንተ ዘይተጠቐሙ፡ ነቲ ሃይማኖታዊ ቅርጺ ሂቦምዎ ዘለዉ ራኢኦምን ፕሮግራማቶምን ኣብቶም መንእሰያት ከም ዚሰርጽ ኢዮም ዚጽዕሩ።

ከም ኣመሪካን ጸላእታን ዝኣመሰሉ ሃገራት እውን ብወገኖም፡ ንሃይማኖት ከም ሽፋን ኪጥቀሙሉ ድሕር ኣይብሉን። ኣብቶም መንእሰያቶም ወይ`ውን ኣብ ናይ እንዳማቶም መንእሰያት፡ ናይ ጥሩፋዊ መንፈስ ከም ዚሓድር ብምግባር ሕቡእ ኣጀንታታቶም ከካዪዱ ይረኣዩ ኣለዉ።

ንሃገርካ ኮነ ንዓለም ግን ብኸምዚ መገዲ ካብ ስቓይን መከራን ከተድሕና ይከኣልዶ? ኣይመስለንን። ጥሩፋዊ ኣተሓሳስባ፡ ኣብ ሃይማኖት ይኹን ኣብ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ኣሉታዊ ሳዕቤናት ኢዩ ዘለዎ።

ንፋሺዝም፡ ንናዚዝም፡ ንሌኒናውን ናይ ማዎን ዓይነት ኮሙኒዝም ከም ኣብነታት ጥሩፋዊ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ጌርና ክንወስዶ ንኽእል። ከምዚ ዝበለ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ፡ ሕድገት ዘይፈቅድ፡ ተጻዋርነት ዘይብሉ፡  ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ዘይሳነ፡ ኣብ መንጎ ሰባት ፍልልያት ዚገብር፡ ሕልማዊ ራእያት ዘለዎ ኢዩ። መወዳእታኡ ድማ ርኢናዮ ኢና። ሰብ ኣህሊቑ ንርእሱ ድማ ጠፊኡ።

ናይ ህግደፍ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ጥሩፋዊ ኢዩ። ማለት ሕድገት ዘይፈቅድ፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገር ተጻዋርነት ዘይብሉ፡ ኣብ መንጎ ህዝብታት ፍልልያት ዚዘርእ፡ ሕልማዊ ራእይ ዘለዎ ኢዩ። መወዳእታኡ ድማ ጽቡቕ ኣይኪኸውንን ኢዩ።

ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልኩዎ፡ መንእሰይ ብተፈጥሮኡ ሓላማይ ብምዃኑ፡ ኣብ ናይ ጥሩፋዊ ኣካይዳ ዘለዎ ዝኾነ ይኹን ኣረኣእያ ወይ ፍልስፍና ብቐሊሉ ኢዩ ዚማረኽ። ኣብቲ እዋን`ቲ ንኣእምሮኡ ንኸይሓስብ ይዓግቶ፡ ንኸይትንትን ይጻብኦ፡ ንኸይመራመር ይሕንኩሎ።

ግንከ በዚ መገድ`ዚ፡ እዛ ዓለምና ነቲ ኣብ ቅድመኣ ተገቲሩ ዘሎ ዓበይቲ ቍጠባውን ማሕበራውን ፖለቲካውን ጸገማት ክትፈትሖ ትኽእል ዲያ? ኣይፋልን።

ነዚ ኣብ ዓለምና ዚረአ ዘሎ ማሕበራውን ፖለቲካውን ለውጥታት፡ ማለት ከም ደሞክራስን፡ ናጻ ምርጫን፡ ቍጠባዊ ምዕሩይነትን፡ ብናጻ ሓሳባትካ ምግላጽን፡ ፓርላማን፡ ምፍልላይ ሓጋግን ኣፈጻምን ፍርዳውን ኣካላት፡ ሰልፍታት ወዘተ. እቶም ኣእምሮኦም ክሳዕ ዚጽንቀቕ እተቓለሱ ሊቃውንቲ ደኣምበር፡ እቶም ኣብ ጥሩፍነት እተኣልኩን፡ ጸቢብን ሕልማውን ኣረኣእያ ዘለዎም ሰባት ኣይኮኑን ኣውሪሶምና።

መንእሰያትና፡ ኣብ ጥሩፋዊ ኣመለኻኽታ እንተ ደኣ ተኣሊኾም፡ ዘፍርዩዎ ነገር እንተ ሃለወ እውን፡ ህውከትን፡ ሕንፍሽፍሽን፡ ጥፍኣትን ደኣምበር ካልእ ኪኸውን ኣይክእልን። ሓሳባቶም ምስ ዘስፍሑን ወነንቲ ገዛእ ርእሶም ብምዃን ንፍልልያትን ግርጭታትን ብተጻዋርነትን ዓውለማዊ መገዲ ምስ ዚርእዩን ግን፡ ንሃገሮም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንዓለም`ውን ካብቲ እትጐዓዞ ዘላ ናይ ጥፍኣት መገዲ ከድሕኑዋ ይኽእሉ ኢዮም።

ይቕጽል..

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

What do you think?

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>