ሃብትን ድኽነትን ህውከትን (ሓንቲ ዓለም) – ኣማኑኤል ሳህለ

ኣብዛ ከም ቁሸት ንኢሳ ዘላ ዓለም፡ እቶም ሃብታማት እናሃብተሙ፡ እቶም ድኻታት ድማ እናደኸዩ ዚጐዓዙ ዘለዉ ይመስሉ። እሞ ንሕና ድኻታት ሰብ ሳልሳይ ዓልም ትም ኢልና ዲና ክንርኢ ዘሎና?

እዚ ኣብ ኣህጉርናን ኣብ ላቲን ኣመሪካን እስያን ዚኽሰት ዘሎ ሃገራዊ ወይ ዞባዊ ውህደታት፡ ንድኽነትና ከጕድሎ ይኽእልዶ ይኸውን?

ግንከ ኣብዛ ኣምባገነናት ዝበዝሑዋ ኣፍሪቃዊት ኣህጉር፡ ኩሉ ነንጻሕሉ ደኣምበር፡ ምእንቲ ሃገር ዚሓስብስ ውሑድ ኢዩ‰ሞ፡ ቀልጢፉ ዝሓልፈልናስ ኣይመስልን።  
ኣብቲ ቅዱስ መጽሓፍ፡ ትሑታት ንምድሪ ኪወርሱዋ እዮም ይብል እዩ። እሞ ዓቕሊ ጌርና‰ዶ ክንጽበ ወይስ የርብሓና እዩ እንብሎ ስጕምቲ ክንወስድ? ወይስ ከምቲ ገሊኦም ስነ-ቍጠባውያን ዚብሉዎ፡ ግሎባሊዘሽን ወይ ዓውለማ (ናይ ዓለም ናጻ ቍጠባውን ንግዳውን ምትእስሳር) ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ንኹሉ ዚጠቕም መስርሕ ብምዃኑ፡ ምስተን ምዕቡላት ሃገራት እናተሳነናን ከከም ኩነታቱ ድማ እናተመሻኸንናን ክንጐዓዝ?

ግንከ ኣፍሪቃና፡ ክሳዕ ኣምባገነናት ተጸራሪጎም ዚጠፍኡላ፡ ካብ ግሎባላሊዘሽን ይኹን ካብ ካልእ ዓይነት ምውድዳብ ወይ ናይ ዓቕሊ ጕዕዞ፡ ምንም እትረብሕ ኣይመስለንን። 

  ካብ ኩሉ ዘገርም ግን፡ ንሕና ድኻታት ህዝቢ ሳልሳይ ዓለም ትም ኢልና ክንርእይ ከለና፡ እቶም ናይተን ሃብታማት ሃገራት ዜጋታት፡ ዓውለማ ንድኻታት ሃገራት ይጐድእ ኢዩ ብዚብል ኣመለኻኽታ፡ ኪቃወሙን ላዕልን ታሕትን ኪብሉን ኸለዉ ምርኣይ እዩ። ዘስተውዕሉ፡ ነቶም ዘየስተውዕሉ ይከራኸሩሎም ኣለዉ ማለት ኢዩ።  
ናይ ድኻታት ሕብረትከ ከመይ ዝበለ ውጽኢት ኮን ይህብ ይኸውን? ምዕራባውያን ብሃብቶም ይሓብሩ፡ ንሕና ድማ ነተን ዘለዋና ሒዝና ንሓብር። ብሓቂ እንተ መጻእካ እኳ፡ ገና ዘይተዳህሰሰን ኣብ መዓላ ዘይወዓለን ደኣ ኮይኑ እምበር፡ ምህብታምስ ካብ ምዕራባውያን ንሕና ንህብትም ። ኣምባገነናት ከለዉ‰ሞ ኣበይ ከይሓልፈልና።

ዓለም ሳላ ፍጡናት ነፈርትን ኢንተርነትን ሰፊሕ ናይ ንግዲ ምንቅስቓስን፡ ሓደ ደምበ ኣብ ዝኾነትሉ እዋን፡ ሃብታማትን ድኻታትን ገጽ ንገጽ ኪረኣኣዩ ጀሚሮም ኣለዉ። አረ እቲ ሓደ ንሃብቱ፡ እቲ ሓደ ኸኣ ንድኽነቱ ከም መለኮታዊ ጽሕፍቶ ገይሮም እተቐበሉዎ እዮም ዚመስሉ። እቲ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ኣመለኻኽታ፡ ወድሰብ ንድኽነቱ ከም ጽቡቕ ነገር ወሲዱ ኣሜን ኢሉ ኪቕበሎ ኸሎ እዩ። እቲ ሃብታም ግን ኣብዛ ዓለም ኣብ መንጎ ድኻታት ከምኡ ዝበለ ኣተሓሳስባ ኪሰፍን እዩ ድልየቱ። መታን ከም ድልየቱ ኪብዝብዝ።

ብዓለማዊ ደረጃ ደኣ ኮይኑ እምበር እዚ እዋን‰ዚ ነቲ ካርል ማርክስ (መስራቲ ኮምዩኒዝም) ዝነበረሉ እዋናት ዘንጸባርቕ ይመስል። ኣብቲ ግዜ‰ቲ፡ እቲ ቡርዣ ተባሂሉ ዚፍለጥ ዝነበረ መደብ፡ ነቲ ሸቃላይ ይምዝምዞ ነይሩ። ሕጂ ግን ቡርዣነት ዝለበሳ ሓያላት መንግስታት፡ ነተን ድኻታት ሃገራት ከም ሸቃሎ ገይረን ይምዝምዝአን ኣለዋ።

ብሓፈሻዊ መገዲ ኪረአ ከሎ፡ ኣብ ደቡባዊ ደምበ (ኣፍሪቃን ክፋላት ላቲን ኣመሪካን እስያን) ዳርጋ ኩሉ እቲ ህዝቢ ብተዛማዲ መገዲ ድኻ ኪኸውን ከሎ፡ ኣብ ስሜናዊ ደምበ (ኣመሪካን ኤውሮጳን ጃፓንን ከፊል ቺናን) ድማ ዳርጋ ኩሉ‰ቲ ህዝቢ ዝያዳ ይህብትም ዘሎ ይመስል። በቲ ሓደ ወገን ገሊኡ ብዘይ ቅጥዒ ኪህብትም ከሎ፡ በቲ ሓደ ወገን ድማ ገሊኡ ብዘይ ቅጥዒ እናደኸየ ይኸይድ ኣሎ።

ኣብታ ከም ቁሸት እተጠቕለለት ዓለም፡ እቲ ገንዘብን ዓቕምን ዘለዎ ጥራይ እዩ ኪዕብልል ተመዲቡሉ ዘሎ። ከም ኣብነት ኣመሪካ እንተ ወሰድና፡ እዛ ሃገር እዚኣ ዘይተኣደነ ናይ ሰብን ንዋትን ዓቕሚ ስለ ዘለዋ፡ መን ኢዩ ምስኣ ተዋዳዲሩ ነዚ ናይ ዓለም ዘይተመዝመዘ ሃብቲ ብፍትሒ ኪካፈሎ ዚኽእል?
ኣብ ውቅያኖሳት ብዙሕ ዘይተመዝመዘ ማዕድናዊ ሃብቲ ኣሎ ኪብሃል ንሰምዕ። ሰሚዕና ግን ትም ኢና ክንብል። ንኸተውጽኦ ኣዚዩ ሰፊሕ ሰብኣውን ማተሪያላውን ዓቕሚ ዚሓትት እዩ ኪብሉ ድማ ንሰምዕ። ኣብ ጥቓ ኣፍንጫኻ ሃብቲ እናረኣኻ ከም ዘይረኣኻ ትም ትብል። ዓቕሚ ስለ ዘየለ። ኣመሪካ ግን ሳላ ጥበባ ነቲ ማዕድናት ኣውጺኣ ትጥቀመሉ ኣላ።  

እቲ ውቅያኖስ ናይ ኩሉ ኢዩ‰ሞ ካብቲ ማዕድን ምቐልና ዲኻ ክትብላ? ባዕልኻ ከትውጽኦ ነይሩካ ክትብለካ እንድያ። ስለዚ ኣፍካ ሃህ ኣቢልካ ትጥምታ። ግን ከኣ ከምቲ ናታ ፍልጠት ክትድልብ ክትምሃር ይግበኣካ። ኣምባገነናት ከለዉ‰ሞ ከመይ ጌርካ ኢኻ ክትመሃር?
በዝን ብኻልእ ተመሳሳሊ ምኽንያትን እያ ኣመሪካ መራሒት ዓውለማ ክትከውን እትፍትን ዘላ። በቲ ኣብዚ እዋን‰ዚ ኣብ ዓለም ዚረአ ዘሎ ናይ ቍጠባ ምግልብባጥ ግን ዝሰልጣ ኣይመስልን።

ኣብ ንእሽቶ ቁሸት ንነብር ካብ ሃሎና ግን፡ ስለምንታይ እቲ ዓውለማ ኣብ ንግዲ ጥራይ ተቐዪዱ ዚተርፍ? ኣብ ንግዲ ዶብ ካብ ዘየለ ስለምንታይ ሰብ ከም ድላዩ ኣብ ቃሕ ዝበሎ ሃገር ከይዱ ሸቂሉ ዘይበልዕ? ስለምንታይ እተን ዓውለማ ዚሰብካ ዘለዋ ሃብታማት ሃገራት ካብ ሳልሳይ ዓለም ሸቃላይ ኪመጸን ከሎ ኣፍደገአን ዚዓጽዋ ዘለዋ? ወይስ ገንዘብን ኣቕሓን ጥራይ ዲየን ኪንቀሳቐስ ዚደልያ ዘለዋ? እዚ‰ሞ ዓመጽ እዩ። ዓውለማ ኪብሃል ከሎ፡ ናይ ኩሉ ገንዘባውን ክኢላውን ዓቕምታት ምንቅስቓስ ኪጥርንፍ ይግባእ።

ናይ ሓቂ ግሎባሊዘሽን ወይ ዓውለማ እንተ ዚድለ ነይሩ ግን፡ መጀምርያ እቲ ኣብ ምፍራይ ኣጽዋር ውግእ ዚባኽን ዘሎ ገንዘብ፡ ነተን ኣብ መገዲ ምዕባለ ዘለዋ ሃገራት ምተዋህበን ወይ ከኣ ከም ልቓሕ ምቐረበለን እሞ፡ ብመገዲ ምዕባለ ኪመላለሳ ምጀመራ። ኣምባገነናት ከለዉ‰ሞ እቲ ትኳቦ ወይ ልቓሕ ክንደየናይ ኣብ ጥቕሚ ከይውዕል!  

ግን ከኣ ብኻልእ መገዲ፡ እቲ ኣጽዋር እኮ ክፋል ናይቲ ዕሙር ዓለማዊ ንግዲ እዩ ኾይኑ ዘሎ። ስለዚ ዜርካ ዜርካ፡ ዓውለማ ብገለ ሸነኹስ ኣብ ስስዐን ዓመጽን እተመርኰሰ ስርዓተ-ዓለም እዩ እንተ በልና ኣይተጋገናን። እዚ ድማ ንኣምባገነናት ኣዚዩ ምቹእ ሃዋህው ኢዩ ዚፈጥር።
ድኻታት ኣሰሊፍካ ንዑ ንቀዳደም፡ ንዑ ኣብ ሓንቲ ዓለም ንሕበር፡ ኩሉ ሰብ ድማ ከከም ስረኡ ይንበር ምባል ጌጋ እዩ። መጀመርታ ድኻታት ኴንና ክንቅጽል ዚቃለስ ዘሎ እቲ ኣምባገነናዊ ስርዓት ምዃኑ ነቶም ሃብታማትን ደሞክራስያውያን ኢና በሃልቲ ምዕራባውያን ኪሕባኦም ኣይግባእን። ከም ሓቂ ግን፡ ነቲ ኣምባገነን ዚፈጥሩዎ ዘለዉስ ዳርጋ ንሳቶም ኢዮም ኪበሃል ይከኣል። እሞ ደኣ የሽካዕልሉ ዲዮም ዘለዉ?

ከም ኣመሪካ፡ ጀርመን፡ ጃፓን፡ ፈረንሳ፡ ጣልያን፡ ዓባይ ብሪጣንያ ዝኣመሰላ ምዕቡላት ሃገራት፡ ኣብቲ ወድሰብ ኣብ‰ዚ መዋእል‰ዚ ኪበጽሖ ዘለዎ ማሕበራውን ተክኖሎጂያውን ደረጃ በጺሐን ኪበሃላ ይኽእላ። ኩሉ መሳለጥያታት፡ ትሕተቅርጺ፡ ዓቕሚ ሰብ፡ ኮታስ ነቕ ዘይብል ቁጠባዊ ሰረት ኣለወን። ሰበን ኣብ ምሉእ ዓለም ተበቲኑ ስራሕ ኣይስእንን። ኣቕሑተን ኣብ ዕዳጋታት ዓለም ወጺኡ ዓዳጊ ኣይስእንን። ዳርጋ እቲ ዝሓየለ  መራኸቢ-ብዙሓን ዓለም ከኣ ኣብ ኢደን ኢዩ።
ይኹንምበር፡ እዘን ሃገራት እዚኣተን፡ ምስተን ሃገራት ሳልሳይ ዓለም ናይ ሽርክነት ዕዳጋን ኣሰራርሓን መስሪተን፡ ነቲ ብሰሪ ዘይቀጥታዊ ምዝመዛ ተጸልዩ ናብ ዓዳተን ዚውሕዝ ዘሎ ህዝቢ ኣብ ሃገሩ ሰሪሑን ከቢሩን ከም ዚነብር ንምግባር ኣይጸዓራን። እቲ ዓውለማ ዚብል ስርዓት ድማ በቲ ቅኑዕን ኣርባሕን መገዱ ዘይምጕዓዙ ናታተን ጌጋ ኢዩ። ናይ ኣምባገነናት ምስሳን እውን ብገለ መዳዩስ ናታተን ኣበርክቶ ዘለዎ ተርእዮ ኢዩ።

ዝገበራ ገይረን ከይኣኽለን ግን፡ መታን ናይ ቍጠባ ሰብ ዕቝባ ከይመጹወን፡ ምዕራባውያን ሃገራት ንዶባትን ብፖሊስ ኪቈጻጸራኦ ይፍትና ኣለዋ። ንኣምባገነናት ንኸነልግስ ግዳ ዘይሕግዛና።

እቲ ፈውሲ ሕጂ‰ውን ቀሊል እዩ። ዓለም ካብቲ ዚመጽእ ዕንወት ክትድሕን እንተ ደኣ ኮይና፡ ቅድም ቀዳድም፡ ናይ ቍጠባ ሕቶ ኪፍታሕ ኣለዎ። ኣብ ሓደ ደምበ፡ ሃብታማትን ድኻታትን ጥቓ ጥቓ ኮይኖም ኪነብሩ ኣይክእሉን። ወይስ ግሎባዋዊ (ዓውለማዊ) ኣፓርታይድ (ናይ ሃብቲ ፍልልይ) እዩ ኪካየድ ተደልዩ ዘሎ? እዚ‰ሞ ንኣምባገነናት መፍቶቶም ኢዩ።  

እዚ ኣብዚ እዋን‰ዚ ብሕቡራት ሃገራት ዚካየድ ዘሎ ንጥፈታትን ከም መፍትሒ ዚቐርብ ዘሎ ሓሳባትን ኣብ ክንዲ ነቲ ናይዛ ዓለም ሕማም ብሱሩ ዚፍውስ፡ ነቲ ቃንዛን ረስንን ጥራይ ዘፍኵስ ወይ ዘዐግስ ከኒና ኮይኑ ተሪፉ ኣሎ። ምዕራባውያን ሃገራት፡ ብሓደ ወገን ደሞክራሲ ኢለን ይሰብካ፡ ብሓደ ወገን ድማ ኣብቲ ኣምባገነናት ዘለዎ ሃገራት ከይደን ሃነፍነፍ ኪብላ ይረኣያ ኣለዋ። ዘይሓፍርሲ ጕዳዩ ይሰልጦ።  

ኣብዚ ዓቢ ናይ ወድሰብ ነጥበመቐይሮ‰ዚ፡ ደሞክራስያውያን ሃገራት  ኪጻወታኦ  ዚግባአን ተራ ብግቡእ ዘሰላስላ ዘለዋ ኣይመስላን። ከም ተመራመርትን ምዕቡላትን ሃገራት መጠን፡ ናይዛ ዓለምና ውድዓዊ ኩነታት እተሰቝረን ኣይመስላን። ብሓላፍነታዊ ሸለልትነተንን ሞራላዊ ግብዝናአንን ግን ኣምባገነናት ሳልሳይ ዓለም ቀጻሊ ኪፈርዩ ምዃኖም ኪርስዓ ኣይግባእን። ምስኡ እተተሓሓዘ ድማ ድኽነትን ህውከትን ግብረሽበራን።

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

What do you think?

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>