Recent Assenna Polls

What kind of change would you like to bring/see in Eritrea?

View Results

Loading ... Loading ...
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.6/5 (337 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +111 (from 279 votes)

ዝራብዕ ኣይለምልም፡ መንእሰይ ኣይሳለም።

eritrea_church

ዝራብዕ ኣይለምልም፡ መንእሰይ ኣይሳለም።                23-04-14፡

ኣቐዲመ ንብሙሉኡ ህዝብናን ሃገርናን ርሑስ ፋሲካ ክኾነልና እምነ። ፈጣሪ ነዛ ዓለምና ሰላም ከውርደላ’ውን ምሒር እጽሊ ። ቀጺለ ከምሓደ ኣረጋውን ኣማኒ ኦርቶዶክስን ፍትሓተ-ጾመ-ልጓም ንምጽምባል ኢለ ቤተ-ክርስትያን ክስዕም ምስከድኩ ብ ዛዕባ ዘጓነፈኒ ከዕልለኩም ብምንቃደይ ምክትታሉ ናትኩም ይኹን።

ካብ ብዓርቡ ኣትሒዘ ነቲ ስነ-ስርዓት ስለዝቐነኹሉ ከም ናይሎሚ ዓመት’ዃ ተፈስሂኒ ኣይፈልይን። ግናኸ ከምቲ ሓደ ግዜ ዘ ዕለልኩኹም ኣይሕሱብ ነገር ስለዘይተርፍ፡ ኣብ ምስላም መስቀል ምስበጻሕኩ ቀሺ ምሒር ከተኩሩለይ ረኣኹዎም’ሞ ፍሉጥ ዓሚል ብዘ ይምንባረይ ስለዘየለለዩኒ ኮይኑ ጥራይ ኣይተራእየንን። መቸም ዕድሎትና ኣዚዙ ኣብቲ መንፈሳዊ ቦታ’ውን ንርኽ ሰት ካብንጋለጽ ነዊሕ ኣቑጺርና እንዲና፡ ዘመነ-ህግደፍ ኮይኑስ እቲ ዕጡር ገጽ ብሓደ ዘይተበርሆ ነገር ከምዝጨኹተረ ኣይሰ ሓትኩን።ዛንታን ጭብጥነትን ካብተጋጠምና እንተሃበረ “ተቓዋማይ መንግስቲ ድየ ደጋፋይ” ዝዓይነቱ መንፈስ ከምዝበሓቶም ኮይኑ’ዩ ዝተሰማዓኒ። ከምኡ እንተኾይኑ ቀሺ’ዃ ከምኡ ዝወረሶም ኣነ ዓለም’ውን ንወያ መስቀል “ናይ ተቓወምቲ ድያ ናይ መንግስቲ” ብዝመሚ ቆላሕታ ከይለኻዕኩዋ ኣይሓልፍኩን። ልክዕ እንተነይረ ሕቶ ነልዕል ሕጂ። ዋላ’ዃ ንሶም ኣቦ-ነብሰይ እ ንተዘይኮኑ “መንና ኢዩ ጽፉዕ መንከ ቅቡእ? ወዮም ኣሳላሚ ቀሺዶስ ኣነ ተሳላሚ ዓለም?” ዝዓይነቱ ሕቶ ማለተይ ኢየ።

ካልእ ገዲፈ ብዛዕባ ኣዝዩ ዝሓደሰኒ ንምዝራብ፡ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ክንድኡ ዝመጠኑ መንእሰይ ተኣኪቡ ምርኣየይ ከየተሓሳ ሰበኒ ኣይተረፈን’ሞ ምስቶም ከምዚ ከማይ ከኣ ተላዘብኩ። ከምኡ መግበርየይ ፍልጠትን ዕብየትን ካብ ምህሮ ጥራይ ኣይኮነ ን ዝርከብ። ዝበዝሐ ምህሮ ኣውራ እቲ ተወራሲ ካብ እሂን ምሂን ሰኒቕካ ብኸምኡ መልክዕ ከተውርስ ዝቐለለን ነባርን ኢዩ። እሞ ምስ ጽኑሕ ብምዝማድ መንእሰይና መስቀል ምስላሙ’ዃ እንተዘይከፍአ ክሳብ ክንድኡ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ምዕሳሉስ እ ዚ እንታይ ኢዩ ዘመልክት? ናበይ ገጽና ኢናኸ ንሓዋሩ?” እናበልና ቀጸልና። ሽዑ ዝረኸብኩዎ ኣኽባር ግና ከምቲ ኣመጻጽኣኡ ከየዳመቕኩዎ ምሕላፈይ ንዘይተገዳስነተይ ዘመልክት ገይረ ኣይወሰድኩዎን።

ኣብ ሰዓታት ኣጋግዘ ከምቲ ልሙድ ሓያለይ ስድራታት ተጠራኒፍና ከነውግዕ ስለዝተዓደምኩ ክብረት ኮይኑ ከድኩ። ኩሉ ም ድላዋቱ እንታይ ክወጾ! ተበልዐን ተሰትየን’ሞ ምስቲ ዝተቐረበ ሽሻይ ናብታ ንብርቲ ቡን ምጭላጥ ተደርገምና። ቡን ብባህሪ ኣ ሓሳባት ናይ ምምንጫውን ምዝታይን ባይታ ስለትፈጥር፡ ኢልና ኢልና ናብታ ናይ ወጋሕታ ዕላልና ተደርገምና። ቤተ-ክር ስትያናዊ ዕጥቂ መንእሰያት ዘሐጎሰን ደቂ-ኣንስትዮ ዝወልዐዖ ዕላል ምስሰማዕና ድማ ሓቂ ንምዝራብ ፋዕራአን ኣይገበርናን። ብፍላይ’ቶም ድሮ ብጋሕጋሑ ዘውጋዕናሉ ዘበልና ግን ነንሕድሕድና ተጠማሚትና በቢልብና ብዙሕ ተባሃሃልና።

እቲ ስዒቡ ክዛረብ ዝነበሮ’ውን ከይደንጎየ ናይሎሚ መንእሰያት ሳላ ዝወጸሎም ፈተውቲ ቤተ-ክርስትያን ዝኾኑ ብኣውራኡ  ፈጣሪ ካብ ኣፍ ናይቶም ኣዛብእ ሸየጥቲ ሰብ ሰበ-ስልጣናት ከምዘናገፎም ወሲኹ ምስ ኣድመቖ፡ ኣዴታት ከኣ ብኣ ንባኣ መ ድረኽ መንጢለን ብምብሓት ተተመላሊሰን ሳላ ከምኡ ዝኾኑ ኣምላኽ ካብዛ በላዕተኛ ሰብ ሲናን ባሕርን ኣናጊፉ ዓዲ ሰብ ስለዝደርገሞም ምስጋናአን ወሰን ኣይገበራሉን ጥራይ ዘይኮነ ሞሳኡ ምስዓም ቤተ-ክርስትያን’ውን ከምዝወሓዶ ወሳሰኻ።

እቲ ዋዛይን ቁምነገርረይን ከምዝዘባረቖ እናኣምሰለ ዝዋዘየኒ ብዕድመ ዝጸቕጠና በሊሕ መስተውዓሊ በተን ጨምጫማት ኣዒ ንቱ ክቱር ወግኣኒ። ኣስዒቡ ንኩልና ዓብሊሉ እናተቖጻጸረና ዓቲቡ ነቲ ጨዓይ ጸጉሪ መንከሱ እናደባበሰ “መሸም እንታይ ኣ ሎ መስለኩም” ኢሉ ምስጀመረ ከምሕረሉ ጉድ! ኣድህቦ ኩላትና ሰሊቡ ብምቕጻል “ኣቦታትና ክምስሉ”፡ ኢሉ ነዛ ከምኣርእስ ቲ ዝጠቐስኩዋ ምስላ ጠቒሱ እወታ ምስዓም ቤተ-ሃይማኖት ኣሞጒሱ ግንድማ ብትዕዝብቱ ናይ ሎሚ መንእሰይ፡ መንእሰይ ምዃን ብዘይምኽኣሉ ዘለዎ ማዕቀብ ደርጓሓልና።

ንዕላል ድማ ከምኡ ዕላል ዘምጽኦ ኮይኑስ ብወገነይ ሳዕቤንን ጠንቅን ናይቲ ኩሉ ሰብ ፖለቲከኛ፡ ኩሉ ሃይማኖተኛ ምዃን ዘ ምጽኦ ኣበሳ እናኣገማዳሕኩ ናይሎሚ ዘመን መንእሰይ ናብ ቤተ-ክርስትያናት ምዕሳሉ እንታይ ከይከፍእ ኢለ ነብሰይ ክጠባብ ራ ፈተንኩ። እንተኾነ በዓል መድረኽ ኣስዒቡ “እቲ ዝምልከቶ ማለት ናብኡ ዝተመደበ እንተዓሰለስ ኣይመኽፈአን”፡.….. ኢሉ ብዛዕባ ናይ’ዚ ቅንያት እዋናዊት ፕሮፖጋንዳ መንእሰይን ሃይማኖትን ዘርዚሩ ዘንጸርጸረ እናመሰለ “መንእሰይ ክኸይድ ክዕንቀ ፍ፡ ክበልዕ ክሕነቕ ንቡር ነገር ኢዩ። ብዕራይ ክጸሪ’ኮ ኣብ መስገደል ኢኻ ትቖርኖ። ሃገር ድማ ዉዑይ ደም ኢዩ ዋልታኣ! ‘ሕ ጂኸ ናይ መን ደም ክፈስስ’ ኢልካ ጣቛ ካብ ሃይቂ ደም ምውሓዝ’ኮ ኣየናገፈናን”…… ክብል ምሒር ኣስተማሰለ።

ዝሰዓበ ርሱን ናይ እንካን ሃባን ምጉት ቀሊል ኣይነበረን። እምነት ዓላማ፡ ዓላማ ድማ እምነት ኢዩ። ሰብ ኣማሚ፡ እዝጊ ፈጻ ሚ ካብኮነ፡ እዝጊ ክፍጽም ግድን ድማ ሰብ ክእምም ኣለዎ። ዓወት ዓላማ ምጭባጥ ዝካኣል ከኣ ተተኣኪብካ ምንባዕ ዘይኮነ ስ በቢሞያኻ ክትውፈ ክሳብ ምስዋእቲ ኢሉ እንክዛዝም ብዘይካ ጸጥ፡ ዝተፈለየ ርኢቶ ዘቕረበ ሰብ ኣይነበረን። ሰረተ-እምነት መንእሰይ ድማ ከምቲ ዝበሎ ንናይ ጽባሕ ራህዋ ሎሚ ኣብ መከራ ክሳጣሕ ከምዘለዎ ጽዱቅ መሰለ።

ብወገነይ ኣፈይ ኣዲበ’ዃ እንተኣጽቀጥኩ ደቂ ኤርትራ ተኣኻኺብና ናብ ከምዚታት ምድሃብናስ ጽቡቕ ድዩ ፎእ ኢለ ከየጋፋ ሕኩ ናይ ሎሚዘመን ፋሲካ ግዳ ሓንቲኣ ከምትወልድ መሰለትኒ። እንተ’ታ ዝጠቐሳ ንልምሰት መንእሰያት ዓሊማ ውሽጢ-ው ሽጢ ዝለሓመት ብከላ’ሞ እዋናዊት ትመስል’ምበር ብግብርስ ካብ ብጥንቱ ከም መሳርሒት ገዛእቲ ኮይና ኣገልጊላ ኢያ።

ብዛዕባ’ቲ ኣነ ዘምልኾ ቤተ-ክርስትያን ኦርቶዶክስ ገለ ንምዝራብ፡ መብዛሕትና ከምዝመስለና እዛ ጨንፈር ክርስትና’ዚኣ ከም ዝገደመት ሃይማኖት ጌርና ኢና እንወስዳ። ክዉንነቱ ግና እንተዘይተጋግየ ኣብ 1050 ዓ.ም. ከምተመስረተት ይግለጽ ኢዩ። ብ ተወሳኺ “ተዋህዶ” ዝተባህለትሉ ምኽንያት ንኦሪትን ሓድሽ ኪዳንን ስለዘጣመረት ጥራይ ኢዩ ። ብዙሓት ካብ ሰዓብታ ከም  ዝብሉዎ ግና ስጋ ዎደሙ ስለዝተወሃሃደ ተዋህዶ ከምዝተባህለት ይገልጹ። ብተወሳኺ ካብ ኣጀማምራኣ’ውን ስልጣን ቤተመ ንግስትን ሃይማኖትን ኣጣሚራ ክትሕዝ ዝሓለነት፡ እንተዘይካኣለት ዓቃቢት መንግስቲ ክትከውን ብዓለማዊ ውሕልነት መን ግስቲ ዝተሰርሐት ምንባራ ዝዝንቶ ዛንታ’ውን ኣሎ እንድዩ፡ ነገር ሓቅነቱን እምነቱን ግን ከከምኣረዳድኣ ሰብ ይኸውን።

ኣነ ድማ’ቲ ሰፊሕ ጥበብ ሃይማኖታዊ ፒለቲካ ተቐጀለኒ። ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ካብ ብዓንተቦኣ’ውን ኣብ መሓውር ፖለቲካ ትዋሳእ ከምዝነበረት ዘከርኩ። ሃጸይ መነሊኽ’ዃ ብመሰረት ዓንቀጽ ኣርባዕተ ውዕል ውጫለ ኤርትራ ከምዘይእንታ ዮም እናፈረሙ፡ ኤርትራዊት ደብረ-ቢዘን ግና ካብ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ናጻ ክትከውን፡ ንብረትነታ ድማ ናይ መንግስቲ ኢቲዮጲያ ክትኮነሎም ተተስፍዮም ኢዮም ዝተፈራረሙ። ብኡ መሰረት ኢቲዮጲያ ኣብ ኣእምሮ ኣገልገልቲ፡ ኣመሓደርትን ኣ ምለኽትን ሰዓብቲ ኦርቶዶክስ ሰፍ ዘይብል መንፈሳዊ ተጽዕኖ ፈጠረትሎም። ኣብ እዋን ዓደይ-ዓደይ ድማ ኦርቶዶክስ ኤርት ራ ንውህደት ምስ ኢቲዮጲያ ልዑል ኣስተዋጽኦ ከምዝገበረት ይፍለጥ።

ብኡ ዝጀመረኒ ሃይማኖታዊ ማሕታ ትማሊ ቀልጢፉ ኣይመሓረንን። ብፍላይ እዛ ቤተ-ክርስትያን፡ ድሕሪ ናጽነት ንሳ’ውን ካ ብ ኣርዑት ኢቲዮጲያ ዝተሓረረት መሲልዋ ብርቱዕ ለውጢ ክትገብር ከምዝጀመረትን፡ ህግደፍ ድማ ብኸመይ ይጥቀመላ ከ ምዘሎን ክራኣየኒ ጀመረ። ነታ ቤተ-ክርስትያን ብኣምሳሉ ቀሪጹ፡ በቲ ሓደ ከም 09፡ ኩባንያ ምንጪ ኣታዊ ክቕይራ፡ በቲካል እ ተቓውሞ ንክድህኽ ተቓወምቲ ንምዝራግ (ክሳብ ኣብ ሓዳር ከይተረፈ) ከም ዓባይ መንፈሳዊት መሳርሒት ይጥቀመላ’ሎ፡

እዚ ንክኸውን ብቐዳምነት ነቶም ጳጳስ ኦርቶዶክስ ኤርትራ ምእሳር ዘይምኽኑይ ክንሱ ዘየላቡ ዕማሙ ገበሮ። ሎሚ ድማ ን ወዮም መንእሰያት ብስም ሃይማኖት ኣብ ሓድሽ ስዉር ማሕቡስ ክድርግሞም ይርአ እንሀ። ማለተይ ንምሕጻሩ ብቐደሙ እ ዛ ቤተ-ክርስትያን ፍሉይነት ዓለምን እምነትን መምዮም ስለ’ቲ ሃይማኖታዊ ጉዳይ ዝሓልፉ ውፉያት ኣቕሽሽቲ ኣይኮነትን ት ስእን። ምእንቲ ርስቲ ኣንስቲ ዝዋግኣ እንተኾይነን፡ ኣቕሽሽቲኸ እንታይ ሓቢጥዎም ዘይተባተቡ! ካብ ዝብል ፍቕሪ ሃገር ብቐ ሊሉ ግዳይ ሰበ-ስልጣናት ትኸውን ከምዝነበረትን ከምዘላን ክዝክሮ ከምዘይጸገመኒ ንምግላጽ ኢየ።

ዕላልና ብቃላት መዋግዕትና ከጠቓልሎ። ንሱ ከምትዕዝብቱ፡ በዓል ግዜ መንእሰይ ናይ ባዕሉ ስነ-ምግባር ዝውንን ክኸውን ዝግብኦ ብእዋኑ ዘሕለፈ ጠስጣስ ክነብዕ ምርኣዩ እናኣሕዘኖ ሉምሉም ሰብ ጎበዝ ዓዲ ከምዘይኸውን ኢዩ ከረድኣና ዝፈተነ። ኣዋልድ ዓዲ’ውን ከምጎራዙ መጠን ኣርሓ’ንድዩ ባህገን፡ ንዝዘሓለን መንእሰይ ድማ “እዋይ ወዲያ ኩስቶስ መሽክን ኢዩ፡ ተ ውሳኹ”…. ኢላ ማዕጾ ንትኸፈተለን እናኣመስገና፡ ኣፋተን ሓታቲመን ብድንጋጸ ተተቐባቢለን ”እዋይ ተውሳኹ ደይብሉ” ዓ ጢነ፡ መኾስ ጻሕሊ፡ ዓጣን ደብሪ! ……ኢየን ዝብልኦ” ምስበለና ትዋሕ ኮነ ስሓቕ። ለካስ “ዝራብዕ ኣይለምልም፡ መንእሰይ ኣይሳለም” ዝበሃልስ ከምዚ’ዩ!!!!!!!!!!

ኣብ ዝቕጽል ነገር ዓድዋ የራኽበና።

ጎደፋ፡

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -2 (from 2 votes)

ናይ ኣስማትን ቅርጸ- መሬትን ፖለቲካ (Politics of Nouns and Topography)

eritrea_asmara

ብሳልሕ “ጋዲ” ጆሃር

ትርጉም፡ ማሕሙድ ሳልሕ

መእተዊ፡

እዛ ትስዕብ ጽሕፍቲ ሓው ሳልሕ “ጋዲ” ጆሃር ነቲ ብመጋቢት 29፡2014 ብስም “ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት” ኣብ ለንደን ዝተጋብአን ዘውጸኦ መግለጽን ኣመልኪቱ ብእንግሊዘኛ ዝጸሓፎ ርኢቶ ትርጉም እያ። እቲ መበቆላዊ ጽሑፍ ብሚያዝያ 17፡2014 ኣብታ ንሱ ዝመስረታን ዘካይዳን ዓዋተ.ኮም (Awate.com) ኣውጺእዎ። ብእንግሊዘኛ ክተንብብዋ ንእትደልዩ ኣብዚ ጠውቑ።

ኣገዳስነት ናይቲ ጉዳይ ብምርኣይ ብትግርኛ ክረብሑ ዝኽእሉ ወገናትና ይህልዉ’ዶ ይኾኑ ካብ ዝብል ብወለንታን ብናጻን እገብሮ ከምዘለኹን፡ ተራ ረባሒ ናይቲ ኣብ ዓዋተ.ኮም ዝወጽእ ጽሑፋት ጥራይ ምዃነይ ክገልጽ እፈቱ። ሓው ሳልሕ “ጋዲ” ጆሃር ብፍላይ ነቲ ብስም “ ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት” ዝምልከት ጉዳይ እዋናውን ግቡእን መልሲ ምሃቡ ስለዝደገፍኩን፣ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ዘለኒ መትከል ስለዘንጸባርቕን እየ ብወለንታ ዝፍትኖ ዘለኹ። ኣቦታትና ንሓንቲ ኤርትራ ምሒሎምን ተሰዊኦምን እዮም። ሰማእታት ኤርትራ ከምቲ ሓው ሳልሕ ኣብቲ ጽሑፉ ዘቐመጦ “ኤርትራ” እንዳበሉ እዮም ተሰዊኦም። ትማሊ ንገታር ጸላም መግዛእቲ ብሓባር ወፊርና ገሊህናዮ። ሎሚ እውን ነዚ ዘይፍትሓውን ረጋጽን ኣገዛዝኣ ህግድፍ ብሓባር ኢና ንብድሆ። ሓድነት ሓይሊ እዩ። ንተሓላለ ግን ኣይንፈላለ።

ገለገለ ብዛዕባ’ቲ ትርጉም፡

1-     ገለገለ ቃላት እንግሊዝ ጣዕሞምምን ትሕዝቶኦምን ከየጥፍኡ ብክልተ ተመሳሰልቲ ቃላት ትግርኛ ወይ ድማ ኣብ ሓጹር መብርሂ ብምውሳዅ ከብረሆም ፈቲነ።

2-    ነቲ ንባብ ዋሕዙን ሙዚቃዊ ላዝኡን ክዕቅብ መእሰርን መሰጋገሪ-ቃላትን ሓጸርቲ ሓረጋትን ወሲኸ እኸውን።

3-    ንሓደ ቋንቋ ፍሉይ ዝገብሮ ላዛን ናዕታን ስምዒታትን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ንቃላት ዘይኮነስ ንሓሳባት ክትርጉም ፈቲነ። ኣገደስቲ ዝበልክወን ቃላት ግን ብዝተኻእለ ከብርሀን ፈቲነ። ኣብ ገሊኡ፡ ዝተኣሳሰሩ ነኣሽቱ ምሉኣት-ሓሳባት (compound sentences) ትሕዝቶ ጸሓፋይ ብዘይትንክፍ መገዲ፡ ንተዛራባይ ትግርኛ መቐረት ክህበሉ ብዝኽእል መልክዕ በታቲነዮም ኣለኹ። ዘይብሩህ ነገር ምስዝህሉ ሕጽረት ተርጓማይ እምበር ድኽመት ጸሓፋይ ከምዘይኮነ ብምርዳእ ንዝያዳ ሓበሬታ ነቲ መበቆላዊ ናይ እንግሊዝ ዓንቀጽ ተወከሱ። ብዝተረፈ ሰናይ ንባብ።

Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

ናይ ኣስማትን ቅርጸ-መሬትን ፖለቲካ

ክሳብ እቲ ቀይሲ ምስ ኣማል ዓሊ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት ዝሰምዕ ንመድረኽ ከም ሓደ ካልእ ክረምታዊ ማእቶታዊ  ፕሮጀክት ወጊነዮ ነይረ። ቀይሲ ዝበሎ ደስ ኢሉኒ፤ ብፍላይ ሓድጊ ቃልስና ንኩሎም ኤርትራውያን ማዕረ ይብጻሕ ኢሉ ብምጽቃጡ። ኣገላልጽኡ ትኽክልን ቅኑዕን ነይሩ። ሓንቲ  ዝጎሰያ ኣገዳሲት ሕቶ ግን ነይራ- ብፍሉይ ንህግሓኤ እንደገና ንምትንሳእ ዝግበር ምንቅስቃስ እትምልከት እያ። እቲ ዘገርም፡ ኣብዛ ነጥቢ’ዚኣ ፡ ንህግሓኤ ዳግም ሂወት ምስኳዕ ዝብል ርኢቶ መድረኽ  ምስቲ ሓድጊ ገድልና ነቶም ምስ ህግሓኤ ዝተወደቡ ወይ ዝተሰለፉ ጥራይ ዘይኮነስ ንኩሉ ኤርትራዊ ይብጻሕ እዩ ዝብል መግለጺ ቀይሲ ተገራጫዊ ወይ ኣንጻራዊ ኮይኖም ንረኽቦም። ነዛ ጉዳይ ‘ዚኣ ገዲፍካ ኣዘራርብኡ ይኹን ዝበዝሕ ካብቲ ዝበሎን ፈትየዮ። ብጾቱ (ኣብ መድረኽ ዘለዉ) ምስ ህዝቢ ኣብ ዝግበር ርኽክብ ብከመይ መልእኽትኻ ከምተመሓላልፍ ካብዚ(ናይ ቀይሲ ኣዘራርባን ኣቀራርባን ) ጠቓሚ መዘኻኸሪ ክቐስሙ ምተመነኹ።

ብዛዕባ’ቲ ንሓሙሽተ ዓመት ኣንጻረይ ዝተኻየደ “ ዓሊ ሳልም፡ ሳልሕ ጋዲ እዩ” ዝብል ዝነበረ ጽዑቕን ዝተቐናበረን   ናይ ጸለመ ዘመተ ክጽሕፍ ደልየ ነይረ። ንዕኡ ብግቡእ ክምልሶ ምደለኹ። ግን ሓደ ዓርከይ ነዚ ጉዳይ’ዚ ብካልእ ኣማራጺ መገዲ ከዕርፎ መኺሩኒ። ሓቁ ክኸውን ይኽእል እዩ ዝብል ምርጫ ክወስድ (ምኽሩ ክሰምዕ) እመርጽ። ምኽሩ ቅኑዕ ክኸውን ድማ እትስፎ፣ እንተዘይኾይኑ ካልእ ግዜ ተመሊሰ ግቡእ መልሲ ክህበሉ እየ። እዚ ናይ ሕጂ ሕታም ናይ ነጋሪት፡ ኣብቲ ናይዚ ወርሒ’ዚ ውዑይ ጉዳይ ኮይኑ ዘሎ፤ ማለት ኣብቲ “ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት” ዝበሃልን ንሱ ወሊዕዎ ዘሎ ኣከራኻሪ ክትዓትን ዘተኮረ ክኸውን እዩ። ነቶም ዓረብኛ ዘይተንብቡ፡ ኣገዳስነትን ዕምቖትን ናይቲ ክትዕ ዘይክተስተማቕሩ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ ኣብ ዓዋተ ወጺኡ ዝነበረ ውሑድ ናይ እንግሊዘኛ ጽሑፋት ነቲ ላዕሊ-ላዕሉ ጥራይ እዩ ተንኪፉ።

 ነቲ ሰሚናር ዘዳለዉን ዘበገሱን ሰባት

ኣብ መጋቢት 29፡ 2014 ካብ መታሕት ዝውለዱ ሰባት ኣብ ለንደን ብምእካብ “ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት” ዝስመ ምንቅስቃስ ኣበጊሶም። ሽውዓተ መስረትቲ ናይቲ ምንቅስቃስ ነቲ ደኩመንት ፈሪሞሞ። ንኹሎም እፈልጦም እየ።ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ዝከታተለሉ ዝነበርኩ ዓመታት ፡ጣሃ ያዕቆብን ሳልሕ መሓመድን ደቂ ክፍለይ ነይሮም። ማሕሙድ ኣደሮብ ድማ ኣባል ቤት ትምህርተይ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ወዲ ገዛውተይ እውን ነይሩ እዩ።  ኣነን ማሕሙድ ኣደሮብን ደሓር ናብ ተ.ሓ.ኤ. ተሰሊፍና፤ ሎሚ ድማ ክልቴና ኣብ ኣሜሪካ (ተሰዲድና) ንርከብ።ኣብ ዓዋተ ብተኸታታሊ ዝጽሕፍ ዝነበረ ኡስታዝ ማሕሙድ ኢብራሂምን ሓምድ ዑመር እዛዝን ከም ኣዕሩኽተይ ዝቖጽሮም ሰባት እዮም። ንመሓመድ ኢስሓቅ በቲ ኣብ ስወድን ኮይኑ ዘካይዶ ፓልቶክ ኢና ንሓሙሽተ ወይ ሽዱሽተ ዓመታት ዝኸውን ፍልጠት ዘለና። ንእስማዒል ኣድም ኣብ 2000 ኣብ ኣመሪካ ምስ መጻእኩ እየ ተፋሊጠዮ። እስማዒል፡ ብዙሓት ኣንበብቲ ከም ትዝክርዎ ርግጸኛ እየ። እዚ ሰብ እዚ እቲ ብ1993 ኣብ ዋሽንግቶን ዲ.ሲ. ብዛዕባ ጉዳይ (ቦታ) ቋንቋ ዓረብ ጥራይ ስለዝሓተተ ኢሰያስ ዘባጨወሉን ዘዋረዶን መንእሰይ እዩ። ንጀማል ክልተ ግዜ ረኺበዮ ኣለኹ፤ ሓንሳብ ኣብ ጀርመን፡ ካልኣይ ግዜ ድማ ኣብ ኣዋሳ። ዝበዝሑ ተሳተፍቲ እውን እፈልጦም እየ። ንኣብነት፡ ወይዘሪት ገዓስን ደክቶር መሓመድ ኼርን ኣዕሩኽተይ እዮም።.

ምኽንያት ዝርዝር ናይዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ኣስማት፡ ምስ ነፍሰወከፎም ዘለኒ ሓያል ምትእስሳር ንምድማቝን፤ ብዝያዳ ግን፡ ኩሎም ኣብቲ ኣንጻር ኢፍትሓዊ ግዝኣት ህግድፍ ዝግበር ቃልሲ ብዘየሻሙ መንገዲ ብጾተይ ምኻኖም ከስምር ስለዝደለኹ እየ። ብባህረይ፡ ነቶም ካብ ኣጀንድኦምን ኣኼባኦምን ሓሊፎም ንብቕዓት ናይዞም ሰባት’ዚኦም ዝምልከት  ብገለ-ገለ ሰባት ዝተባህለ ነገራት ኣየድንቖን፣ ቅኑዕ ወይ ግቡእ እዩ እውን ኣይብልን። ንሓርበኝነቶም ምጥርጣር ግጉይ እዩ። መበገሲ ናይቲ ንኣስታት 20 ዓመታት ከሰላስሎ ዝጸናሕኩ ንጥፈታት ተቃውሞ፡ እዚ ንሶም ዘልዕልዎ ዘለዉ ሕመረት-ነገርን መረረን እዩ። ኣነ ዝቃወሞ ዘለኹ ኣተሓሕዝኦምን ዝኽተልዎ ዘለዉ መገድን እዩ።

እዚ ኣቀዲመ ዘቐመጥክዎ መእተዊ፡ እዛ ዓንቀጽ እዚኣ ኣብ ትሕቲ ከመይ ዝበለ መንፈስ እጽሕፋ ከምዘለኹ ኩሉ ሰብ ክርደኣለይ ካብ ዝብል እዩ። ብሱሩ ዘይስማማዕ ሰብ ከምዘይኾንኩ፡ ግን ኣብዚኣ ጉዳይ’ዚኣ ምስ ብጾተይ ከምእፈላለ ንምሕባር እዩ። ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳያት እንወስዶ መርገጺ ኣብ ውልቃዊ ዝምድናታትና ጣልቃ ክኣቱ ክነፍቅድ የብልናን። በዚ ሕልና’ዚ እየ ኣብ ዝሓለፈ ሕታም ነጋሪት ብዛዕባ ጉጅለ መድረኽ ዝጸሓፍኩ። በጋጣሚ ድማ ክልቲኡ ምንቅስቃሳት ብትሕዝቶኦም (ብዘልዕልዎ ጉዳያት) ዘይኮነስ በቲ ዝኽተልዎ ኣገባብ እየ ጉጉያት ዝብሎም። ብመድረኽ ክጅምር እየ። ግን ኣቀዲመ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዘንበብክዎ ገለ መስሓቕ መስመራት ጽሑፍ ከካፍለኩም።

ዘይግቡእ ኣተሓሕዛን ተረድኦን መሰል

ሓደ ሰብ፡ ” ኤርትራውያን ብዝደለይዎ ወይ ዝጥዕሞም መንገዲ ክውደቡን ክቃለሱን መሰሎም እዩ” ኢሉ ጽሒፉ።ካብ ዓስራይ ደርቢ ክትዘልል መሰል’ኳ እንተ ኣሎካ፡ ክትገብሮ ይግበእካ ማለት ግን ኣይኮነን!

ገሊኦም፡ ኤርትራውያን ይጥዕም ‘ዩ ብዝበልዎ ኣገባብ ክውደቡን ክተኣኻኸቡን መሰሎም እዩ ኢሎም ክከራኸሩ ይኽእሉ እዮም ( ድሮ እውን ውሑዳት ዘይኮኑ ኣለዉ)። ሓቂ እዩ፡ ኣብዚ ዘካትዕ ነገር የለን። ግን ነቲ ግሁድ ነገር ዝደግም ስለዝኾነ መስሓቕ እዩ። ወላ ሓይሊ ወሲኽካ “እቲ ሰማይ ሰመያዊ እዩ” ኢልካ ምጭዳር ናይ ምግራም ስሓቕ ምዕዳም ጥራይ እዩ ዘስዕብ። ልክዕ ከምቲ ህዝቢ መሰል ከምዘለዎ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ፡ ሰማይ ሰመያዊ ምዃኑ እውን ኩሉ ዝፈልጦ እዩ።ስለ’ዚ፡ ንምንታይ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘነኣእስ ኣመለኻኽታ ( ኣስተምህሮታት) ኣድለየ! ህዝቢ ሰሚናር ክገብርን ማሕበር ክምስርትን ንምንታይ ኣከራኻሪ ኾይኑ? ዘከራኽር የብሉን።

ነዚ ኣድማሳዊ ተቀባልነት ዘለዎ ክብርታት ዓው ኢሉ ስለዝተዛረበሉ ጥራይ ንሓደ ሰብ ዝያዳ ላባም ወይ ዲሞክራስያዊ ኣይገብሮን እዩ። መሰላት ብጹኣት ወይ ዘይትንከፉ እዮም። ግን መሰል ንሓደ ሰብ ዝደለዮ  ክገብር ሊቸንሳ ኣይከውንን እዩ። ሰባት መሳላቶም ኣብ ዝጥቀሙሉ ግዜ፡ ንርትዒ (ማለት ናይ ሰባት ናይ ምሕሳብን ምምርማርን ዓቕሚ/  reason) ከምኡ እውን ሕጊ፡ ሃይማኖትን ልምድን ታሪኽን ኣብ ግምት ብምእታው ክንቀሳቐሱ ይግበኦም። ሰባት ብዘይ ክዳን ኣብ ጎደናታት ክኸዱ መሰል ኣለዎም ዝብል ክህሉ ይኽእል። ግን መሰል ስለዘለዎም ጥራይ ብዙሓት ጥራሕ ዝባኖም ኮይኖም ኣብ ጎደናታት ክዛወሩ ኣይንርእን!  መስተ ዝሰትዩ ሰባት እፈልጥ እየ። ክሰትዩን ክገድፍዎን መሰሎም ምዃኑ ዝገልጽ ፍሉጥ ዝኾነን ኣሰልቻውን መልሲ ድማ ይህቡ። ግን ካብቶም ንቀይድታት ዘይብሉ መሰል (unfettered rights) ደቂ-መታሕት ዝከላኸሉ ገለገለ ሰባት፣ ጠርሙዝ መስተ ቅድሚ ምሓዞም ዓስርተ ግዜ ምሓሰቡ ነይሮም። መሰላት ኣብ ባዶሽ (ሰብ ዘይብሉ) እንጥቀመሎም ኣይኮኑን። ሓደ ሰብ  ነቲ “መሰለይ” ዝብሎ ኣብ ምጥቃም ወይ ምስልሳል ንመሰል ካልኦት እንተደኣ ዝትንክፍ ኮይኑ፡ ወላ ኣብ ደረጃ ስምዒታት ዝተሓጽረ ይኹን፡ እቲ ብሩህ ዝኾነ ዶብ ቅንዕናን ምቕላለን ብምጥሓሱ፡  ንመሰል ካልኦት ይጉዕጽጽ ኣሎ። ሳዕቤን ናይ’ዚ ጥሕሰት ድማ፡ ክብደቱ ካብቶም ንመሰሎም ብዓይኒ ውልቃዊ ጥቕሞም ጥራይ ዝርእይዎ ውሑዳት ሰባት ብዝያዳ ናብቲ እኩብ ስርዓተ-ክብርታት ናይቲ ህዝቢ የዘብል። (መሰል ስለዘለካ፡ ናትካ ተጠቃምነት መሰል ነቲ ንመዋእል ዝተደለበን ዝተሰንቀን ክብርታት ናይቲ ሕ/ሰብ ክትደናደን ኣለካ ማለት ኣይኮነን)።

ናይ ምውዳብ መሰል ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት ዝቕበል እንተኾይነ ደኣ ስለምታይ እየ ዝቃወሞ?

ሰለስተ ኣስማት፡ መድረኽ/ ሙንተዳ/ ፎረም(Forum)

ፖለቲካዊ ባህሊ ኤርትራ፡ ኣክንዲ ኣብ ሓቀኛ ነጸብራቑ ብዝያዳ ኣብ ምልክትነት (symbolism) ናይ ብዙሕነት (diversity) ዘተኩር ምዃኑ ዘሕዝን እዩ።ዙሕነት ማለት ኩሉ ህዝቢ ምዃኑን፡ ኩሎም ጉዳያት ድማ ኣብቲ ንሃገራዊ ጉዳያት ንዛተየሉ ጣውላ ክቀርቡ ኣለዎም ማለት ከምዝኾነን ከቶ ክንርስዖ ወይ ዕሽሽ ክንብሎ ዘይግበኣና ጉዳይ እዩ። (ነዚ ከይገበርና ክንስጉም ከጽግም እዩ)። ዝኾነ ሰብ ይኹን ጉዳይ ክተርፍ የብሉን። ትሕዝቶ-ኣልቦ ጭርሖታትን ናይ ጽቡቕ ምንዮት ወስታታትን ኣየድልን። “May Allah/God bless you.” ኢሎም ሰባት ክጽሕፉ ከለዉ የቖጣዓኒ እዩ። (ንእግዚኣብሄር ብእንግሊዘኛን ዓረብኛን ይጽሕፍዎ)። ኣስላምን ክርስትያንን ሓደ እግዚኣብሄር ኣሎዎም። ስለ’ዚ ብእንግሊዘኛ ኣብ ዝጽሕፉሉ ግዜ ኣላህ ወይ እግዚኣብሄር ምባል ኣገዳሲ ኣይኮነን። ብከምኡ ምጽሓፉ፡ ክልተ ሰዓብቶም ከዕብዩ ዝወዳደሩ ዘለዉ ፈጠርቲ ከምዘለዉና የሰምዕ።

መድረኽ ኣእምሮኦም ከዕውር ክኢሉ ዘሎ ዕድል ዝረኸቡ ይመስሉ። ክብድ ዝበለ ምወላ ዝጨበጡ ምዃኖም ንሶም እውን ብዓውታ ዝዛረብዎ እዩ። ዘጕሂ እዩ። ነቲ ኣብዚ ዝሕዝን ፖለቲካዊ ውድዕነት ዝሸመመና ኣገባብ ኣሰራርሓ ክቅጽሉ መሪጾም። መድረኽ ኣክንዲ  ኣንጻር ኢፍትሓዊ ስርዓት ህግድፍ ዝቐንዐ ዘይሰልፋውን ንኩሉ ዘካትትን ባይታ ዝፈጥሩ ንህግድፍ ክጽግኑ መሪጾም።  ነታ ስሞም ብዓረብ ተርጒሞም ብምቕማጦም ጥራይ ሓቖፍቲ ኩሉ ኣየግብሮምን እዩ። ስሞም ብዓረብኛ ጥራይ ብምቕያሮም ኣንጋድነት ወይ ንኩሉ ጉዳያትን ኣካላትን ከም ዘካትቱ (inclusiveness) ከርእዮም ኣይክእልን። እቲ ዘሕዝን ከኣ ብዛዕባ ሓድነት ዘለዎም ኣረኣእያ ካብቲ ናይ ህግድፍ ዘይፍለ ምዃኑ እዩ። እዚ ድማ፡ ካብቶም ዝግባእ ውክልና ዘይነበሮም ክፋላት ህዝብና ስማዊ ውክልና ጥራይ ብምግባር፡ ማለት ካብ ዝተወሰነ ክፋላት ህዝብና ዝወጹ ውልቀሰባት ጥራይ ብምእታው ነቲ ሰዓቢ ክኸውን ዝጸብይዎ ክፋላት ሕ/ሰብ ብምሕጓስ ሓድነት ከምዘሎ ከርእዩ ዝግበር ቀደም ዝፈሸለ ቅመራ ምጥቃሞም እዩ።

ካልእ ዘሻቕል ንመድረኽ ዝምልከት ጉዳይ ድማ፡ ገሊኦም ኣባላቱ ንኤርትራውያን ስደተኛታት (ብፍላይ ከኣ እቶም ንዓስርተታት ዓመታት ኣብ መዓስከራት ሱዳ ዝጸንሑ) ብዛዕባ ዝምልከት ሕቶ፤ ብዛዕባ ባህሊ፤ ብዛዕባ ምምቕራሕ ስልጣን (ማለት ስልጣን ኣክንዲ ኣብ ላዕለዋይ ወይ ማእከለዊ መንግስቲ ጥራይ ዝጽዕቕ ናብ ታሕቲ፡ ናብ ዞባታት/ኣውራጃታት ምዝርግሑ/devolution of power)፤ከምኡ እውን ንመሰል ዋንነት መሬት ኣብ ዝምልከቱ ጉዳያት ኣብ ዘዕግብ መደምደምታ ዘይምብጸሖም እዩ።  መድረኽ፡ እዞም ሕቶታት እዚኦም ንተ.ሓ.ኤ ጥራይ ዝምልከቱ  ውድባውያን ጉዳያት ጌሮም ይወስድዎም። ኣነ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣረኣእያ ናብ ቅጽበታዊ ነብሰ-ቅትለት ዘምርሕ ሜላ ምዃኑ ይኣምን።  ብቀንዱ እውን፡ ምኽንያትን መነሳስኢ ናይቲ ድሕሪ ናጽነት ኣንጻር ህግድፍ ዝጀመረ ተቃውሞ ከምዚ ዝኣመሰለ ኢፍትሓዊ ኣረኣያታትን ተግባራትን እዩ። ኣብ ናጻ ኤርትራ፡ ምርግጋጽ ፍትሕን ክብረትን መሰላትን ከም ውዱእ ነገር ክቁጸር ነይርዎ። ድሕሪ እቲ ድኻምን ጻዕርን ዝሓተተ ናይ ሳላሳ ዓመታት ቃልሲ፡ ኤርትራውያን ነዞም መሰላት’ዚኦም ከስተማቕርዎም ይግባእ። ካብዘን ዝሓለፋ 14 ናይ ዕንክሊል ዓመታት ዝተመሃርናዮ ነገር እንተሎ፡ ገጽ ህግድፍ ምጽብባቕ ወይ ምቕያር ፍታሕ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ፡ ነቲ ዘሎ ኢፍትሓውነት ቀጻልነት ዝህብ ቀታሊ ሜላ እዩ። ብተወሳኺ ድማ ነዚ ኩሉ ዝፈልጦ ስትራተጂ’ዚ ዝቕበል የለን።

መድረኽ ኣብ ሕሉፍ ግዜ ዝተሸኽተ ንካልኦት መርሓባ ዘይብል ወጋኒ ወይ ወጋዲ እዩ። ሎሚ ዝድለ ዘሎ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዘሎ ፖለቲካዊ ሃጓፋት ዘጽብብ እዩ። ነቲ ተኸሲቱ ዘሎ ዕድል መዝሚዞም ኣቍሳል ደቂ ሃገር ኣክንዲ ዘሕውዩ ነቲ ሰሪቱ ዝጸንሐ ምጥርጣራትን ዘይምትእምማንን ዘጋድድ መገዲ ክኽተሉ  መሪጾም ኣለዉ። ሕጂ እውን እንተኾነ፡ ናብ ልቦም ተመሊሶም ኣሰራርሐኦም ብምምሕያሽን ነቲ ኣብቲ ኣበጋሲ ጽምብሎም ዝሃብዎ ጣቛ መደረ ብምግላፍን ንኣንነታዊ ጠባዮም ብምልጋስን ብደረጃ ሃገር ክሓስቡ ተስፋ እገብር። ሰልፋዊ ወይ ውድባዊ ፖለቲካ ንምክያድ ግዜ ክህሉ እዩ። ሕጂ ግን እዋኑ ኣይኮነን። ሓንሳብ ንሓዋሩ ካብቲ ነዓቒ ኣረኣእያን ጠባያትን ህግድፍ ምስ ተላቐቕና፡ ኩሉ ኤርትራዊ ከምዘይተወገነን ከም ዘይተረሰዐን ዘረጋግጸሉ ግዝኣተ-ሕጊ  ምስ ኣንገስና፡ ናይ ውድባት ወይ ሰልፍታት ፖለቲካ ክነካይድ እኹል ግዜ ክህልወና እዩ። እዚ ክረጋገጽ ድማ ጌና ተስፋ ኣይቝረጽኩን፤ ምኽንያቱ፡  ተስፋ እቲ እንኮ  ኣብ ኢድና ዘሎ ውጽኢታዊ መሳርሒ እዩ።

ጂኦግራፊ ብዘይ  ስነ-ህዝቢ (Demography)

ከምታ ዝምሰለላ ሰገን፡ ገና ኣራእሶም ኣብ ሑጻ ክቐብሩ ዝመርጹ ሰባት ኣለዉና። ሽታ ኣየት ኣብ ኩሉ ይነፍስ ከምዘሎን ኩላትና ኤርትራውያን ኣብ ሕድሕድና ምዉቕ ዝምድና ከምዘለና ክነምስል ኣይንኽእልን። ውሑኣዳት ከባና ሓቂ እንዛረብ ወይ እነፍልጥ ኣለና። ብሰንኩ ድማ ከቢድ ዋጋ እንዳከፈልና ንርከብ። ይኹን እምበር፡ ሕጂ ንድሕሪት ምምላስ የለን።

ኣብ ነብሰወከፍ ክፍለ-ዓመት፡ ነቲ ድሮ ተደኒሱ ዘሎ ፖለቲካዊ ገጽታ ኤርትራ ዘጓንፉዎ ክፍኣትን ተንኮልን ንምቕላዕ ብድፍረት ቤዛ ዝኸውን ሰብ እንዳኣድለዮ እዩ። ብሰንኪ ተንኮል ስሱዓት ፖለቲከኛታት ኣብ ጸላም ዝተርፍ ወይ ብሜልኦም ዝዓውር ኤርትራዊ ክህሉ ኣይግባእን። ከምኡ እውን ብኣንነታውን ወገናውን (ሰልፋዊ) ውድድር ዝቕሸሽ ኤርትራዊ ክህሉ የብሉን።

ንኣስታት ዕስራ ዓመታት ዝኸውን ብዛዕባ ማሕበራዊ ጥርዓናት ክጽሕፍ ጸኒሐ።  ጌና ክልኩል ወይ ውጉዝ ጥራይ ዘይኮነስ ከም ርኹስ (ማለት ከም ንቅዱስ ነገር ምርኻስ) ኣብ ዝሕሰበሉ ዝነበረ፡ ነቲ ዘሕዝን ኩነታት ኩናማ (ንዕኡ ዘንጸባርቕ ምንቅስቃስ/ ጻዕሪ) ደጊፈ እየ። እቶም ሎሚ ዘልዕልዎ ዘለዉ ገና ካብ ናይ ኣብያተ ሻሂ ክትዓት ከየሕለፍዎ፡ ንመሰል ምምላስ ስደተኛታት ናብ መሬት ዓደበኦም ይኹን ኣንጻር ባህላዊ  ዕብለላ ዝምልከቱ ጉዳያት ብቀጻሊ ክሕለቕን ክማጎት ጸኒሐ እየ።  ብርግጽ፡ ካልኦት ንኤርትራን ኤርትራውያንን ዝምልከቱ ጉዳያት እውን ኣለዉ- ንኣብነት፡ ኣብ ልዕሊ ንኡሳን ሃይማኖታት ዝግበር ምጭናቕን ምቕጻዕን (persecution)፤ እቶም ኣብ ገዛእ መሬቶም ጓኖት ዝኾኑ ህዝቢ ዓፋር፤ ከምኡ እውን መሬቶም ብመንግስቲ እናተመንዘዐ ዝዕዘቡ ዘለዉ ኩናማን ናራን። ናይዞም ዳሕረዎት ክልተ (ኩናማን ናራን) ኣብቲ ናይ ደቂ-መታሕት ፖለቲካዊ ዛዕባ ከይደመቑ እዮም ሓሊፎም። ካልኦት ብዙሕ ዘይጥቀሱ መሰላት እውን ኣለዉ። ንኣብነት፡ ነበርቲ ሰምበልን መጋርሕን በቶም ናይ ወጻኢ ሸርፊ  ክኸፍሉ ዝኽእሉ ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስለዝተዓደገ መሬቶም ስኢኖም። ከምኡ እውን ኣብ ከበሳ፡ ጐላጉል ሽመጃናን ዓላን ጽልማን ሳቡርን ምራራን ሰለሙናን ብመንግስቲ ተመንዚዑ ናብ ሕርሻዊ ፕሮጀክትታት ሰራዊት ተቐዪሩ ኣሎ። ሎሚ፡ ኣብ ጥቓ ዓበይቲ መንጭታት ማያት ዝተደኰኑ ቦታታት ወተሃደራዊ መዓስከራት ኮይኖም ኣለዉ። ናይቲ ከባቢ ተቃወምቲ፡ ብፍላይ ድማ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝቃወሙ ውድባት ዓስኪሮምሉ ዘለዉ መሬት ካብ ዓድታት ገጠር ኤርትራ ዝተመንጠለ እዩ።  ደንካልያ መሬታ ደረቕ ብምዃኑ እታ ኣዝያ ዝተሃሰየት እያ። ዝበዝሕ ካብቲ ዝርካቡ መንጭታት ማያ ብሰራዊት ተወሲዱ ኣሎ። እቲ መስኪን ህዝቢ ከጥርዮ ዝይክእል ዘመናዊ መግፈፍ ዓሳ ብምትእትታው እቲ ሰራዊት ኣብ ጸጋታት ባሕሪ ከይተረፈ እውን  ምስቶም ልምዳውያን ገፋፎ ዓሳ ክወዳደር ይረአ ኣሎ። ንጓሶት መጋህጫ ኮይኑ ዝነብር ዝነበረ ስቡሕ ጐላጉል ባርካ ናብ ዓበይቲ መዓስከራት ሰራዊት ተቐዪሩ ኣሎ። ሳዋ ኣብቲ ልሙድ ናይ መጓሰ ቦት እያ ትርከብ። ዶባት ኤርትራን ኢትዮያን ጸጥታ ስለዘይብሎም፡ ጓሶት ከም ዘድሊ ክንቀሳቐሱ ኣይክእሉን እዮም። እቲ ዝውንንዎ ዝነበሩ መሬት ሕጂ ብሰራዊት ናብ ዝውነን ዘመናዊ (ዝተመኽየነ/ mechanized) ሕርሻታት ተቐዪሩ። ምምንዛዕ መሬት ዓድ ዑመር፡ ነዞም ደቀባት ካብ ዘጋጥሙ ዘለዉ ኢፍትሓውያን ተግባራት ሓደ ጽቡቕ ኣብነት እዩ።

ጣልያን ንኤርትራ ጎቢጦም ሒዞምሉ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን፡ ንኩሉ’ቲ ስቡሕ መሬት ከበሳ ብሓይሊ ወሪሶሞ ነይሮም። ዜጋታት ነቲ ጎበጣ ተቓዊሞም ምስ ሓረኑ፡ ብፈረሰኛታት ሰራዊት ኢጣልያ ተረጋጊጾም ሃሊቖም። ኢጣልያውያን ነቲ ብሓይሊ ዝመንዘዕዎ መሬት “ ተራ ዶማኒያለ” ኢሎም ጸዊዖሞ። ኣብ ባርካ፡ ብዋጋ ሓቀኛ ደቂ መሬት፡ ከም ተክረሬትን ዓሊ ግድርን ዝኣመሰሉ ኮንሰስዮነታት መስሪቶም። ሎሚ ካብኡ ዝኸፍአ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ኣላ ትበሃል  ቃጽዖ ብዘይ ዝኾነ ካሕሳ ብሓይሊ ተወሲዳ ብመንግስቲ ተወኒና ኣላ። መንግስቲ ኤርትራ ገዛእቲ ዝተኸተልዎ ፖሊሲታት ብምቕጻል፡ ካብቲ ገዛእቲ ዝመንዝዕዎ መሬት ንላዕሊ ብምጕባት ህዝቢ ክብረት ዘለዎ ነብራ ከይመርሕ ሓሪምዎ ኣሎ። እቲ ዘሕዝን ከኣ፡ ታሪኽን ንውሓት ግዜን ኣብተን ዞባታት/ ኣውራጃታት ዘፈላለ ይኹን እምበር ምልእቲ ኤርትራ ትሳቐ ምህላዋ እዩ።

እዞም (ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ) ጉዳያት እዚኦም ኩሉ ግዜ ጉዳያተይ ኮይኖም ጸኒሖም እዮም። ጉዳያተይ ኮይኖም ከኣ ክቕጽሉ እዮም። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሃገራውያን ጉዳያት ናይ ቀዳምነት-ቀዳምነታትና ክኾኑ ኣለዎም። ንመስረትቲ ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት ኣልዒለ ስለዘለኹ ግን፡ ኣተኩሮይ ናብቲ ንሶም ኣልዒሎሞ ዘለዉ ጥርዓናት ዝተወሰነ ክኸውን እዩ።

ንነበርቲ መታሕትን ካልኦት ብሄራውያን/ ኡማውያን (Nationalist Eritreans)ዝምልከቱ ጉዳያት ኣርበዓተ እዮም። ንሶም ድማ፡- 1. መሬት 2. ስደተኛታት( ኤርትራውያን)  3. ባህልን ቋንቋን 4. ምምቕራሕ ስልጣንን ጸጋታትን ምዕብልናን ይኾኑ። እዚኦም ብጋህዲ ክተሓዙን ክዝረበሎምን ዘለዎም ጉዳያት እዮም ኢለ ይኣምን። ናይ ደቂ-መታሕት ጉዳያት ጥራይ ኮይኖም ኣይረኣዩንን እዮም። ቀንዲ ልብን ነፍስን ኤርትራዊ ፖለቲካ እዮም።

እንታይ እዩ እቲ ደራኺ ድሕረ-ባይታ ናይዚ ኣረኣያይ?

ስነኣእምሮኣዊ ኣቃውማይ፡ ልክዕ ከም ዝኾነ ወዲ ከረን (ዘርእዮ ጠባያትን ኣረዳድኣን) እዩ። ንኤርትራውያን ዘሕጉስ የሕጉሰኒ እዩ። ዘሕዝኖም ድማ የሕዝነኒ። በቶም ሓጺናዊ ዊንታን ዘይጸዓድ ተወፋይነትን ዓጢቖም ምስ ኣዝዩ ገዚፍ ጸላኢ ዝተፋጠጡ ጀመርቲ ቃልሲ እንዳተሓበንኩን እንዳኣድነቕኩን እየ ዓብየ። ከም ዳርጋ ኩሉ ኤርትራዊ፡ ነቶም እግሪ እቲ ንቀዳማይ ማዕበል ቀዳሞት ተጋደልቲ“ ካባኹም፡ ንወገኑ (ዓዱ/ኣውራጅኡ) ወይ እንድኡ ከርብሕ ወይ ውልቃዊ ሕነኡ ንምፍዳይ ዝመጸ እንተሎ ብረቱ ኣውሪዱ ይመለስ። ኣብዚ (ቃልሲ) ኩላትና ምእንቲ ሓርነትን ሓድነትን ኤርትራ ኢና ተበጊስና ዘለና” ዝበለ ጅግና እድሪስ ሓምድ  ዓዋተ ዝሰዓቡ የኽብር።

ኣቀዲሙ፡ ቅድሚ ብዙሕ ዓመታት፡ ካልእ ምስሊ ሓርነት ዝኾነ ኤርትራዊ ጅግና፡ ኢብራሂም ሱልጣን፡ ነቶም ብትግረ ዝፍለጡ ዝነበሩ (ብግብርነት ተሞቚሖም ዝነበሩ) ሓራ ድሕሪ ምውጽኡ ናብቲ ዝቅጽል ራእይ ማለት ናብ ምምስራት ናጻ ኤርትራ  ኣቕኒዑ። ንምምቕቓል ኤርትራ ብምቅዋም፡ ካብ ሓይልታት ፖለቲካ ናይቲ ግዜ’ቲ ዝቐረበሉ ዘወናውን ህያባትን ጉቦታትን ነጸጎ። ንናይ ሃይለስላሴ ናይ ምሕብሓብ ፈተነታት ብምንጻግ፡ ምስ ካልኦት ጀጋኑ ኤርትራ ምትእስሳር ፈጢሩ።   ምስ ቀዳማይ ስዉእ ኤርትራ፡ ዓብዱልቓድር ከቢረን ምስቲ ለባምን መስተውዓልን ራስ ተሰመ ኣስበሮምን፣ ከምኡ እውን ምስቲ ዓቢ ደራስን ፖለቲከኛን ወልደኣብ ወልደማርያም ዝገበሮ ዝምድና ኣብነት እዩ። እዞም ዓበይቲ ወረጃታት እዚኦም ንቀጽሪ ናጽነት መስሪቶም። ቀጽሪ ናጽነት ኣበጋሲት ናይቲ መሓመድ ስዒድ ናውድ ዝመስረታ ሓረካ (ማሕበር ሸውዓተ) እያ ነይራ። ሓረካ ድማ እቲ ናጽነት ኤርትራን ኤርትራውያንን ከረጋግጽ ብዓዋተ ዝተጀመረ እምቢታዊ ቃልሲ ወለደ። ጠቕሊልካ ክትርእዮ ከለኻ፡ እዞም ሰባት እዚኦም ነታ ቀኒእና እንሕልዋን እንፈትዋን ኤርትራ ዘማእዝኑና ሓበርቲ ምልክታት ኣንቢሮም እዮም።

ብታሪኻዊ ዓይኒ ክረአ ከሎ፡ ኣብተን ቀዳሞት ዓመታት ናይቲ ቃልሲ ዝተራእዩ ገለገለ ሃሰይትን ኣሕዘንትን ተመክሮታት ገዲፍካ፡ ብሓፈሽኡ ፖለቲከኛታት ደቂ-መታሕት፡ ንነገራት ብጸቢ ዝርእዩን ንካልኦት ዝውግኑን ጸበብቲ ብሄርተኛታት ኣይነበሩን። ወትሩ፡ ዓይኖም ኣብ ምልእቲ ኤርትራ ምስ ዓለበትን ወትሩ ድማ ዕድል ኤርትራውያን ሓደን ዘይፈላለ ምሉእን እዩ ኢሎም ምስ ኣመኑን እዮም። ትርጉም ሓቀኛ ሓድነት ተገንዚቦሞ ነይሮም። ንሱ እንተዘይግንዘቡ፡ ክርስትያን ደቂ ከበሳ ኣብ መሳርዖም ክስለፉ ኣይመፍቀዱን። ኤርትራ ንኩሎም ኤርትራውያን፤ “ ፍትሕን ሓርነትን ንኩሎም ዜጋታት ዝዓሰላ ሓንትን ዘይትቑርመምን” ዝብል ተረድኦ ወይ ኪዳን ኣብ መንጎ ኩሎም ኤርትራውያን ሰፊኑ ነይሩ። ንሓደ ክፋል ኤርትራ ዘሕምም ንካልእ ክፋል እውን የሕምሞ እዩ። ምእንቲ “ሓንቲ ኤርትራ” እዮም እቶም ኣብቲ ነዊሕ ቃልስና፡ ካብ ደብር ኣዳል ጀሚሮም ኣብ ናቕፋን ኣስመራን ሂወቶም ዝበጀዉ። ንሕና ድማ ነቲ ኤርትራውያን ከም ንኸውን ዝገብረናን ንሓድነትናን ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ከይንፍሕቖን ከይነድክሞን ክንጥንቀቕ ሓላፍነትና እዩ። ብመንጸር ጥሙሓትና፡ ብዙሕ ኣይሰጎምናን። ግን ንጌጋ ብጌጋ ኣይእረምን።

እቲ ናይ ደቂ-መታሕት ጥርዓናትን ጠለባትን ሓቀኛን (ክዉን) ሃገራዊ ባህሪ ዘለዎን እዩ ኢለ ይኣምን። ስለ’ዚ፡ ኣብ ሃገራዊ መድረኽ ክረኣዩን ክፍትሑን ይግበኦም። ኤርትራውያን፡ ነዚ በቲ ንኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ዘይሕጋዊ መንግስቲ ተሓሪምዎም ዘሎ ሃገራዊ መድረኽ ክፈጥሩ ክቃለሱ ጸኒሖም። ማኦን ስታሊንን ለኒንን ብዛዕባ መሰል ርእሰ-ውሳነ ዝበልዎ ንጎኒ ገዲፍና፡ ኩላቶም ኤርትራውያን ዝኾነ ይኹን ኣካል ወገኖም ንዝስመዖ ቅሬታን ጥርዓናትን ከልዕሉን ክዛረቡሉን ፍታሕ ከናድዩሉን ሓላፍነት ይስከሙ።  ናባኻ ስለዘይተፈጸመ፡ ንናይ ካልኦት ወጽዓ ጎሲኻ ምኻድ ዘይሓርበኛውን ዘይሓላፍነታውን እዩ። ከምኡ ምግባር፡ ንማሕበራዊ ህውከት ምዕዳም እዩ።

ብስቓይ ካልኦት ደቂ ሃገሩ ዘይግደስ ሰብ ብጭርሖታት “ሃገራዊ ሓድነት” ከጽምመና የብሉን። በዚ መሰረት፡ ከም ጎይታ ኮይኖም ዝዓዩን ንኩሉ ክቆጻጸሩ መለኮታዊ ግዴታ ወይ ትእዛዝ ከምዘለዎም ብዘርኢ ኣገባብ ዝዋስኡን ውሑዳት ምሁራት ደቂ ከበሳን ጠባያቶምን ቅጭ ዘምጽእ እዩ። እቲ ዘሕዝን ከኣ ብዙሓት ካብ ከበሳ ይኹን መታሕት፡ ንሓርነርት ወዲሰብ ዝግደሱ (liberals) ኣብቲ’ቶም ውሑዳት ትምክሕተኛታት ዝፍንውዎ ጫውጫው ህልም ኢሎም ኣለዉ። ይኹን እምበር፡ ነገራት እንዳተመሓየሹ ይመጹ ኣለዉ። እቲ ኩነታት ካብቲ ዝነበሮ ዝሓሸ እዩ።  የግዳስ፡ ብዙሕ ምምሕያሻት ኣመላኻኽታ ከድሊ እዩ። በዚ ከኣ እየ ነቲ ተዓቢጡ ዝነበረ ናይ ደቂ መታሕት ጸረ-ትምክሕተኛነት ዘተባብዕ፡ ወላ ቅሩብ ይኹን፡ ዝኾነ ምንቅስቃስ መርሓባ ዘይብል።

ብወገን ደቂ-መታሕት፡ ብዙሓት ነታ “ ሓበሽ” እትብል ቃል ብኣናሻዊ መልክዕ ከየቃለሕዋን ንብዙሓት ደቂ ከበሳ ከም መሻርኽቲ ኢሰያስ ከይከሰሱን ሓንቲ መዓልቲ ‘ኳ ዘይተሓልፎም ከምዘለዉ እፈልጥ እየ። ኣክንዲ ኣብ ናይ ሓባር ስራሕን ርግኣትን ምትኳር፡ ነቲ ናይ ዘመን ጥንቲ ናይ ዶባት ሕማቕ ዝኽርታት ብምልዕዓል፡ ነቲ ብዛዕባ ጽውጽዋይ ፕሮጀክት ሓበሻ ዘለዎም ምጥርጣራት ግቡእ ምላሽ ንምሃብ ብምንቅስቃስ ተመሳሳሊ ስግኣቶም የተንብሁ። ነቲ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ኣቢሉ ዝኸውን ግዜ ዝረኣናዮ ኣብ ሓበሻ ዘተኮረ ወይ ዘማእከለ (Habesha-centric) ንጹርን ዘየጋግን ልዑል ድምጽታት (high pitched) መልሰ-ግብሪ ክወሃቦ ከምዝኽእል ትጽቢት ዝግበረሉ እዩ። ገለገለ (ደቂመታሕት) ድማ እንተደኣ ገለ ባእታታት “ሓበሽ” ንኢትዮጵያ ዘለዎም ናፍቖት ብዓውታ ዝገልጹ ኮይኖም፡  ንሕና እውን በቲ ምስ ምብራቕ ሱዳን ዘለና (ናይ ደም) ምትእስሳር ክንህድዶም ኢና ብምባል ተጻራሪ ብድሆ የቕርቡ ኣለዉ። እዚ ከኣ ነቶም ትምክሕተኛታት ደቂ ከበሳ ከነድር ከሎ እቶም ትምክሕተኛታት ደቂ መታሕት ግን ሕነ ዝፈደዩ ኮይኑ ይስመዖም። ክልቲኦም ካብ ነንሕዶም ኣይሕሹን። እቶም ዝበዝሑን ኣብ ማእከል ዘለዉን ንነብሶም ከም ሊበራላውያን ዝቖጽሩን ሰባት፡ ነቲ ምሕራር ኤርትራውያን ካብ ኣርዑት ህግድፍን ንዕኡ ዝመስልን ዝብል ቀንዲ ሽቶ ክስሕቱ የብሎምን።

        ናብተን ፖለቲካውያን ውድባት ተጸንበሩ

ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት ብዙሓት ፖለቲካውያን ውድባት ከምዘለዋ ዕሽሽ ዝበልዎ ሓቂ እዩ። ገለ ካብዘን ውድባት ብደቂ-መታሕት ጥራይ ዝቖማ እየን። ኣስታት ሓሙሽተ ዝኾና እስላማውያንን ካልኦት ኣብ ዘየገድስ ነኣሽቱ ነጥብታት ብምስምማዖም ጥራይ ሕቡናት ዝኾኑ ኣባላት ዘለዉወን ውድባት ኣለዋ። እዚ ስለዝኾነ ድማ እዩ ዝበዝሓ ውድባት ላቦራቶሪ ትኹላውን ጋድማውን ምምቓላት ኮይነን ዝጸንሓ። ነንሕድሕደን ዘይምቅታለን ጥራይ ከም መዓቐኒ-ደረጃ ዓወተንን መንፈዓተንን ክውሰድ ክኢሉ ኣሎ።

ደምበ ተቓውሞ ሓባራዊ ኣመራርሓ ስለዘይቀረበ ወይ ስለዘየርኣየ ህዝቢ ተደናጊሩን ፋሕ-ጭንግራሕን ኢሉ ኣሎ። እቲ ሓባራዊ ኣመራርሓ ከምጽእ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ከይተረፈ፡ ኣንነቶም ዛሳሓዮም ሰባት፡ ኣብ ትርፊ ግዚኦም ወይ ጥሮተኛታት ኣብ ዝኾኑሉ እዋን ወይ ድማ ናይ ዕርፍቲ ፍቓድ ኣብ ዝረኽቡሉ ግዜ፡ ክእለቶም ዝፍትኑሉ ባይታ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ወጻኢ ዘሎ ኤርትራዊ እሞ ከኣ ንፖለቲካ ኤርትራ ኣብ ትርፊ ግዚኡ ካብ ምዕራብ ከካይዶ ብምሕሳቡ ኣዝዩ ድንግርግር ኢልዎ ኣሎ። ነቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ኤርትራውያንን ነቶም ቀንዲ እዚ ጉዳይ’ዚ ዝምልከቶም ስደተኛታትን ንክእዝዝዎምን ገልታዕታዕ ከብልዎምን ከም ንዕኦም ዝጽበዩ ዘለዉ ሓይልታት ሚሊሻ ጌሮም ይሓስብዎም። ኣባላት ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት፡ ንዕላማታቶም ኣክንዲ ብደረጃ ክልል ብደረጃ ሃገር ወዲቦሞ ነይሮም እንተዝኾኑ፡ ምኽኑያት ምኾኑ ኢለ ይኣምን። ምኽንያቱ፡ ብቅልል ዝበለ፡ ሓድጊ ወይ ታሪኽ መታሕት ወትሩ ሃገራዊ እዩ ነይሩ። እዚ ሓድጊ እድሪስ ሓምድ ዓዋተን ሓድጊ እቶም “ኤርትራ” እንዳበሉ ናይ መወዳእታ ዘስተንፈሱ ሰዓብቱን እዩ።

ከምቲ ቀሪቡ ዘሎ እንተኮይኑ ግን፡ ብጾተይ ንሓድግን ተመክሮን ናይቲ ጽኑዕ ዝኾነ ህዝቢ መታሕት ብሕሱር ዝሸጥዎ ዘለዉ ኮይኑ ይስመዓኒ ኣሎ። ጉዳይ ናይ ሓደ ታሪኽ ዝውንን ከምኡ እውን መሪሕን ጸዋርን ቃልሲ ዝኾነ ነቕ ዘይብል ህዝቢ በብንእሽቶ ተጠቕሊሉ ብሕሱር ዋጋ ንዞባዊ ጠለብ ክቐርብ የብሉን። እቲ ኣብ 1991 ኤርትራ ናጻ ዘውጸአ ቃልሲ ዝጀመረሉን ዝተዓንገለሉን ዝተኻየደሉን ብምዃኑ፡ ብመንፈስ ደረጃ፡ ኤርትራ ብምልእታ መታሕት እያ። (ኩላትና ኤርትራውያን እውን ደቂ-መታሕት ኢና)። ንምዃኑ ሳሕል እንታይ እዩ? መታሕት ድዩ ወይስ ደጋ? ቁጠባዊ ምውስሳብ ኣውራጃታት ሰምሃርን ባርካን ካብቲ ሃገራዊ መዓቐኒታት ወይ ረቛሕታት (parameters) ወጻኢ ድዮም? ብዛዕባ ሰንሒት ከ? “ሃገራዊ መንነት” ናብ ደቂ-መትሓት ብኸመይ ኢኹም ትውዝዕዎ? ጂኦግራፍያዊ መታሕት ካብ ስነ-ህዝባዊ መታሕት (ደሞግራፍያዊ መታሕት) ወጻኢ ክግለጽ ይከኣል ድዩ? እቲ ተበግሶ (ናይ ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት) ካብ ዝምልሶም፡ ዘልዕሎም ሕቶታት ይበዝሑ።

ንሕጂ፡ ብልቦና ናይ ሓደ ተዋዛያይ ዓርከይ ክኸይድ እየ። ንሱድማ ከምዚ ዝብል እዩ። ከረን ኣይ መታሕት ኣይ ደጋ እያ። ኣብ ማእከል ሃገር እያ። ዝድነቕ ኣቀራርባ እዩ።

ባርካ ብመጓሰኣዊ ኣነባብራ ይፍለጥ። ጋሽ ከኣ መጓሰን ቀዋሚ ቁጠባዊ ንጥፈታት ዝተሓዋወሶ እዩ። ናይ ሰምሃር ግን ፍልይ ዝበለ እዩ። ብታሪኽ ክረአ ከሎ፡ ሰምሃር ብቀንዱ፡ ኣብ ንግዳውን ቁጠባውን ንጥፈታት ናይታ ብዘመናውነታን ዕብየታን ብዙሕነታን ምጽውዋራን እትፍለጥ ወደባዊት ከተማ ምጽዋዕ ይምርኰስ። ኣቢሲንያውያን (ሓበሻ) ወትሩ ዓማውል ምጽዋዕን ደኸኖን ካልኦት ኣብቲ ኣከባቢ ዝርከባ ንኣሽቱ ወደባትን ከምዝነበሩ ታሪኽ ይሕብር። ወላ ኣብ ዘመነ ግዝኣት ግብጺ ከይተረፈ፡ ኣብቲ ሙዚንገር ነቲ ከም ታካ ዝፍለጥ ዝነበረ፡ ካብ ካሳላ ክሳብ ምጽዋዕ ዝዝርጋሕ ዝነበረ መሬት ኣብ ዘመሓድረሉ ዝነበረ ግዜ፡ ኣቢሲንያውያን ከበሳ ሓሊፎም ንሰምሃር እዮም ከም ኣፍደገ ባሕሪ ዝጥቀሙ ዝነበሩ።  እዚ ኣገዳሲ ቁጠባዊ ምትእስሳር እዚ  ክጉሰ ኣይከኣልን። ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ጀብሃ ነዚ ኣገዳሲ ምትእስሳር እዚ ዘይምግንዛባ ጠንቂ’ቲ ደማዊ ምፍላይ ናይቲ ብሳበ ዝምራሕ ዝነበረ ህዝባዊ ሓይልታት ኮይኑ። ኣብ መጀመርያ ሰብዓታት ዝተመስረተ ኪዳን ናይ ኢሰያስን ዑበልን ምስ ሓይልታት ሰምሃር፡ ኩነታት ዝደረኾ ወተሃደራዊ ልፍንቲ እዩ ነይሩ። ከይጸንሐ ድማ ፈርኰሽ ኢሉ። ድሕሪ ናጽነት እውን ካብኡ ኣይሓሸን። ንነዊሕ ክጸንሕ ዝኽእል ኣይነበረን። ኣብ እዋን ቃልሲ እቲ ቀንዲ ነቃዕ እቲ ኣብ መንጎ ሰምሃርን ባርካን ዝነበረ እዩ።

ንዘማናት፡ ሰሜናዊ ምዕራብ ሰምሃር ነቲ ካብ ኣከለጉዛይን ሓማሴንን ዝወርድ ህዝቢ ናይ መጋሃጫን ማሕረስን መሬት ኮይኑ ነበረ። ኣብቲ ካልእ ሸነኽ ናይቲ ካብ ከበሳ ዝወርድ ኣጻድፍ ደቡባዊ ምዕራብ፡ ደምበላስ ምስ ባርካ ላዓል ዝኣስር ሓውሲ እትው ዝበለ መታሕት መሬት እዩ። ግን ብፖለቲካ ዓይኒ ከም መታሕት ተራእዩ ኣይፈልጥን እዩ። ኤርትራ ከም ሃገር ክትቀውም ከላ፡ ኣብ መንጎ ባርካ ለዓልን ሰራየን ፍልልይ ኣይነበረን። ክልቲኦም ብፖለራ ዝበሃል ኢጣልያዊ ገዛኢ ከም ሓደ ኣሃዱ ኮይኖም ይመሓደሩ ነይሮም።

ብሓጺሩ፡ ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት ንሓደ ኣገዳስን ወሳንን (vital) ሃገራዊ ዛዕባ፡ ማዕረ ሓደ ናይ ንኡስ ጉጅለ ጠለብ ጌሩ ነኪይዎ። ቁጽሩ ክንዲ ሓደ ሲሶ ኤርትራውያን ዝኸውን ክፋል ህዝብና ከመይ ኢሉ እዩ ከም ሓጋዚ-ኣልቦ ወይ ተስፋ- ቅሩጽ (helpless) ኮይኑ ዝዋሳእ? ሕቶኦም ብርኡይን ብፍሉይን (distinction) ኣብ ቀዳምነት ሃገራዊ ዛዕባታት ክኸውን ዝግበኦ ክንሱ  ከመይ ኢሎም እዮም ብሕሱር ዝዋገይዎ? ከመይ ኢሎም እዮም ከ ካብቲ ንዓስርተታት ዓመታት ንቃልሲ ዘንቈሐን ዝጫጨሐን ዞባ ዝውለዱ ሰባት ከምዚ ዝበለ ድኹምን ልሙስን ኣሰራርሓ ዘርእዩ? ከመይ ጌሮም እዮም ነዚ ዛዕባ’ዚ ማዕረ’ቲ ሓደ ሓረስታይ ዝተሰርቓ  ኣሓኡ ንምምላስ ዝገብሮ ጠለብ (ክርክር) ዘውርድዎ? ሕመረት ጓሀይ ድማ ንሱ እዩ። እዚ ስጉምቲ’ዚ ዝፈጥሮ ሳዕቤን ማለት ነቲ ተደጕሉ ዝጸንሐ መልሰ-ግብሪ ናይ ገለገለ ትምክሕተኛታትን ናይ ምብርባር ተኽእሎኡ ንሓዘነይ ዘጋድድ እዩ። ገለገለ ወገናት ነቲ ደኩመንት ከም ሊቸንሳ ብምቍጻር ኣብቲ ወገናዊ ህውተትኦም ክዋፈሩን ክዕንድሩን ይሓስቡ ኣለዉ። ዝያዳ ድፍር ዝበሉ ኮይኑ ይስመዖም ኣሎ።

እቶም ኣበገስቲ ማሕበር ኤርትራውያን ደቂ-መታሕት ትምኒቶም ነቲ ኣብ መንጎ መታሕትን ከበሳን ዘሎ ምትእስሳር ክሰብሩ ምዃኑ ብፍጹም ኣየመልከቱን። ይኹን እምበር፡ ኣገባብ ኣቀራርባን፡ ተበግሶኦም ከም ፖለቲካዊ ጉዳይ ዝፈጠሮ ጫውጫውታን፡ እቲ ሕቶ ኣብ ክንዲ ጉዳይ ፍትሒ ዝኸውን፡ ንመታሕትን ከበሳን ከም ንምንጻል ዝግበር ተበግሶ ኣምሲልዎ ኣሎ።

ኣብ መደምደምታ፡ ንሃገራዊ ዛዕባታት ከም ክልላዊ ወይ ዞባዊ ዛዕባታት ጌርካ ምቕራቦም እቃወም። ከምኡ እውን ኩሎም ኤርትራውያን ከርትዕዎም ወይ ከዕርይዎም ግድነት ክቃለሱሎም ዝግበኦም ፍትሒ-ጠቐስ ጉዳያት ከም መሳርሒ ፖለቲካዊ ውድድር ቑመና (መን ከማይ/posturing) ምጥቃሞም እቃወም። ተበግሶኦም፡ ከም ሓደ ኩሎም ሃገራውያን ኤርትራውያን ብሓደ ድምጺ ክካትዑሉ ዝኽእሉ ሃገራዊ ዛዕባ ጌሮም ከቕርብዎ ተስፋ እገብር። ይኹን እምበር፡ ሳዕቤኑን ኣብ ቃልሲ ዘምጸኦ ጉድኣትን ብግቡእ ከይገምገሙ፡ ነቲ ደኩመንት ኣብ ቃልዕ ስለዘውጽእዎ፡ ኣብተን ንድሌቶም ዝውክላ ውድባት ክጽንበሩ የተባብዖም። በዚ ከኣ ነተን ተደኒሰን ዘለዋ ፖለቲካውያን ውድባት ሂወት ክሰዅዑለን ይኽእሉ።

እዚ፡ ናተይ ትዕዝብታትን ሓገዝ ዘይተሓተትኩሉ ምኽርታተይን እዩ። ነቶም ኣበገስቲ “ኣጆኹም” ምባል ምኽሪ ኣይኮነን።

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

Hamdy al azazy, Egyptian activist involved in helping Refugees in Sinai shares information ….”very touching, and very crucial” – by Samuel

Hamdy_Sinai

yesterday I was chatting with hamdy al azazy, the egyptian activist who is actively involved in helping refugees in the sinai deserts.  . . .while discussing on how i can be of little help towards freeing two eritrean girls from cairo police station, , he shared me this piece of info . . . very touching, and very crucial.

Download (PDF, 28KB)

Page_1

HamdyAZ_1

Page_2

Hamdy_AZ2

Page_3

Hamdy_AZ3

Page_4

Hamdy_AZ4

 

 

 

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -2 (from 2 votes)

ኣቦይ ቀኛዝማች! – 2ይ ክፋል

Qenazmach

‘ኣብቲ በረኻ ግን እኮ እዞም ተጋደልቲ ኣቦይ ቀኛዝማች፡ ብሓንቲ ክዳን’ዮምይናበሩ ኔሮም!’ ደገምኩ ኣነውን ባህሊ በረኻ’ዩ ንምባል። “ችላ ስቕ በል! በዛ በረኻትብሃል ዘረባ’ኮ መዓንጣ ከብድና ወጺና! ካን እቲ በረኻ ቅድሜና፡ ቅድሚ ወለዶምዝፈለጡዎ መሲሉዎምሲ

Download (PDF, 74KB)

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -1 (from 3 votes)

America’s Meb Keflezighi Wins An Emotional Boston Marathon

meb_finish

by BILL CHAPPELL

April 21, 201412:11 PM ET

 

In the men’s field of the 118th Boston Marathon, American Meb Keflezighi ended a 31-year drought for U.S. runners, after holding off Wilson Chebet of Kenya in a race that came down to the final mile.

According to race officials, Keflezighi, 38, ran a 4:56 split at mile 23, when he built a 20-second lead. That lead dwindled as the runners neared the finish line, but Keflezighi held off all challengers to win the race with an unofficial finishing time of 2:08:37.

The crowd roared as the Eritrean-born runner who lives in San Diego crossed the finish line, celebrating a much-needed victory in the historic race.

Before today, no American had finished first in the men’s field since Gregory Meyer won in 1983. The last American woman to win was Lisa Larsen Weidenbach in 1985.

 

It was an emotional scene as the crowd and the runner realized that, yes, this was actually happening: a U.S. man was winning by websave\\022 “”>the Boston Marathon. Keflezighi broke the tape near the site of a makeshift memorial to the four people who died because of last year’s bombing attack on the race.

Holding his trophy as the U.S. national anthem played, Keflezighi’s face was contorted with emotion, tears streaming down his face.

“We are resilient; we never gave up,” he said after the race. “My whole run is to run strong — Boston strong, Meb strong.”

Keflezighi also said that he was aware he was being chased neared the finish line.

“If somebody beat me,” Keflezighi recalls thinking, “I’m going to inspire others to do it.”

Instead, the man whose family immigrated to the U.S. after fleeing violence in Eritrea in the 1980s has inspired others, by winning the race outright.

Source: http://www.npr.org/

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +6 (from 6 votes)

ሃገራዊ ጻውዒት ንኹሉ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ካብ ሓውኹም ካቫ. ዶክቶር ተወልደ ተስፋማሪያም (ወዲ ቫካሮ)

Vacaro_swiss_final

ሃገራዊ ጻውዒት ንኹሉ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ

ካብ ሓውኹም ካቫ. ዶክቶር ተወልደ ተስፋማሪያም (ወዲ ቫካሮ)

 ክቡራት ኤርትራውያን ኣቦታትን ኣደታትን፡ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ መንእሰያት ደቅናን ብሓባር ኣቐዲመ ዝዓዘዘ ሰላምታይ የቕርበልኩም። ኣስዒበ ነዚ ህጹጽ መጸዋዕታ ንኽትቅበሉኒ ብትሕትና ይላቦ።

እዚ ህጹጽ መጸዋዕታ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዲክታተራዊ ስርዓተ- ኣልቦ ዝኾነን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ቅዝፈትን ብርሰትን ኣሊኻ ፍትሓውን ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ንምትካል ዝግበር ዘሎ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኢዩ። ንእግሪ መንገደይ ከይጠቐስኩዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ጉዳይ እንተሎ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ግጅለኻን ካብቲ ብኢደ ወነንካ ኮፍ ኢልካዮ ዘሎኻ ኮረሻ ስልጣን ሕጂ ክትወርድ ህዝቢ ኤርትራ ዝጠልቦ ዘሎ እዋናዊ ምሕጽንታ እዩ።

ብዙሕ ሰብ ከምዝፈልጦ ዑደተይ ብወርሒ ጥቅምቲ 2013 ብውልቀ ተበግሶይ ከምዝጀመርኩ ዝዝከር ኮይኑ ብኡኡ መሰረት ድማ ኣብ ዝተፋላለያ ሃገራት ሰሜን ኣመሪካን፡ ካናዳን ኤውሮጳን ከምኡውን ማእከላይ ምብራቕን ንዝቕመጡ ኤርትራውያን ሰሚናራት ሂበ ኔረ። ኣብቲ ንህዝቢ ዝህቦ ዝነበርኩ መደረታት ኩሉ ንሓድነትን ጥርናፈን ናይ ኩሉ ተቓዋሚ ህዝቢ ኢዩ ኔሩ። ዕላምኡ ድማ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ንምትካል ኮይኑ እቲ መጸዋዕታ ናብ ኩሉ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝዓለመ ኮይኑ ብዕድመ ብጾታ ብሃይማኖት ብዓሌት ብብሄር ወይውን ብፖለቲካዊ ኣረአእያ ብዘይአፈላላይ ዝጽውዕ ምንባሩ ዘይርሳዕ እዩ።

ጸዋዒተይ ብዝያዳ ናብ መንእሰያትና ዘተኮረ ኮይኑ ነዚ ህዝብናን ሃገርናን ዘብርስ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ኣብ ምእላይ ቀላሲ ግደ ክጻወቱ ዝጽውዕ ኢዩ። ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ንናይ ኢሳያስ ኣፈርወርቅን ጉጅልኡን ካብ ሱሩ ንምእላይ ኮይኑ ብፍላይ ንመንእሰያትና ዝምልከተሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ንሳቶም ናይ መጻኢት ኤርትራ ተረከብትን መራሕትን ስለ ዝኾኑን ነቲ ናይ ህዝብና ዝሓለፈ ዘሕብንን ዘኹርዕን ታሪኽና መታን ምዕቃብ ንክኽእሉ ዝሕግዝ ኢዩ። ከምቲ ናትና ወለዶ ዝኾና ኤርትራውያን ናይ ኣቦታትናን ኣቦ ሓጎታትናን ሽሞምን ሽጎምን ዘልዓልና ንአብነት ከም ናይ በዓል ኣቦና ኢብራሂም ሱልጣን፣ ኣቦና ወልደአብ ወልደማሪያም፣ ክቡር ኣቦና ዓብደልቅድር ከቢረን ኣያና ዑስማን ሳልሕ ሳበን፡ ወዘተ ሕጂ ድማ መንእሰያትና ነዚ ቅዱስ ሓልፍነት ተሰኪሞም ኣብዚ ህዝባዊ ማዕበል ንጡፍን ተሪርን ተሳታፍነት ከካይዱ ይጽውዕ።

ኤርትራውያን ምሁራትና ሓበንን ሃብቲ ሃገርናን ህዝብናን ኢዮም። ከምኡ ብምዃኖም ድማ ብቕዳምነት ንመንእሰያትና ኣብ ምዅስኳስን ምእላይን እዚ ዘለናዮ እዋን ዝጠልቦ ዓቢ ጻውዒት ኣብ ርእሲ ምዃኑ ድማ ድሕሪ ናይ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ጉጅሉኡን ምጉሓፍ ሃገርና ኣብ ናይ ምዕባለ ጎደና ኣብ ናይ ምስራዕን ምምራሕን እቲ ዝዓበየ ግደ ከምዘለዎም ህዝብና ብሃንቀውታ ይጽበዮም ከምዘሎን ሃገርዊ ሓላፍነቶም ከም ዝኾነን ክፈልጡ ይግባእ።

ካብዚ ዘይፍለ ክኣ ግብራዊ ተሳትፎ ደቀንስትዮ ኤርትራ ከም ዓንዲ ሕቖ ቃልስና መጠን ብሰፊሑ ክቃለሳን ነቲ ዝሓለፈ ዘሕብንን ዘኹርዕን ቃልሰን ብዝያዳ ሓፍ ኣቢለን ኣበርቲዕን ክቃለሳ እምሕጸነን። ህዝብና’ውን ኣብ ጎነን ከም ዘሎ ከረጋግጸለን እፈቱ።

ከምቲ ኣብ ዝተፋላለየ እዋናት ዝሓበርኩዎ ኣነ ናይ ስልጣን ህርፋን ይኹን ድልየት ፈጺሙ የብለይን ኢለ ገሊጸ ኔረ፡ ሕጂውን መርገጸይ ንሳ ኢያ። ዕላማይ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ስደትን ዘሎ ህዝብና ምልዕዓልን ምጥርናፍን ዝወሰድኩዎ

ተበግሶ ኩሉ ህዝብና ብሓባር ኢድ ንኢድ ተተሓሒዙ ነዚ ብኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ዘሎ ዲክተታራዊ ስርዓት ጉሒፍካ ኣብ መቓብሩ ድማ ዲሞክራሲያውን ፍትሓውን መንግስቲ ንምትካል ዝዓለመ ኢዩ። ኣብቲ ኩሉ ክሳብ ሕጂ ዘካየድኩዎ ሰሚናራትን ምደረታትን፣ ጻዋዒተይ ኩሉ ኤርትርዊ ነቲ ኣሎና ዝብልዎ ፍልልያት ኣወንዚፎም ሙሉእ ጠመተኦም ነዚ ዘሎ ስርዓት ምእላይ ቀዳምነት ክህብዎ ይግባእ ኢለ እየ ዝአምን። ስለዚ ኩሎም ፖለቲካውያን ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን፣ ውልቀሰባትን ፖለቲካዊ ፍልልያቶም ብዘየገድስ ናብቲ መሰረታዊ ሃገራዊ ድሕነት ከቕንዕ ይግባኦ። እዚ ማለት ግን ነቲ ዘካይድዎ ዘለው ስርሓት ከወግድዎ ኣለዎም ማለት ኣይኮነን። እንታይ ደአ ብሓደ ወገን ነቲ ዘካይድዎ ዘለዎ ፖለቲካውን ሲቪካውን ስርሓት እናካየዱ ምስ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዞም ነዚ ጨፍላቒ ስርዓት ናብ ምውጋድ ከተኩሩ ኣለዎም። ኣብዚ ከነጽሮ ዝደሊ ዕላማ ናይ ሓድነት ንኤርትራውያን ንፍትሒ ምንቅስቓስ ከም ፖለቲካዊ ውድብ ስልጣን ንምሽማው ኣይኮነን። ዕላምኡ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ኣምጺእካ ንናይ መጻኢ ዲሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ መስርሕ ንምጥጣሕ ዝሕግዝ ስርሓት ምክያድ ኢዩ።

ብሓጺሩ  “ ሓድነት  ኤርትራውያን ንፍትሒ“ ዘይፖለቲካዊ ናይ ሓፋሽ ህዝቢ ምንቅስቓስ ኢዩ።

ብዛዕባ ናይ ወጻኢ ዝምድናታትና ድማ ምስ ኩለን ሃገራት እንገብሮ ዝምድናታት ናይ ሓባር ጥቕምና ንምድንፋዕ ኢዩ እምነተይ። ብፍላይ ድማ ምስ መሓዙትናን ጎረባብትና ሃገራት ኣብ ነንሕድሕድና ብምክብባርን ልዑልነትን ሃገራዊ ሓድነትንናን ብምኽባርን ኣብ ነንሕድሕካ ውሽጣዊ ጉዳያት ዘይምትእትታውን ኢዩ። ብወገነይ እቲ ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ነብሰ ተነጽሎን፣ ንሃገር ጎዳኢ ዝዅነ ተግባራትን ከምኡውን ኣብ ናይ ካልኦት ሃገራት ውሽጣዊ ጉዳያት ኣቲኻ ጦብላሕላሕ ማለትን ህውከት ምፍጣርን ኣጸቢቐ ኢየ ዝኹንኖን ዝቃወሞን። በንጻሩ ንሕና ደለይቲ ፍትሒ ምስ ኩለን ሃገራትን ብፍላይ ድማ ምስ ኣብ ጎረባብትና ዘለዉ ኣህዛብን መንግስትታትን ብናይ ሓባር ተረድኦ ጌርና ናይ ሓባር ጥቕምታትና ምምዕባል ኢዩ። ንሱ ድማ ናይ ሓባር ሰላምን ቅሳነትን ምእንቲ ክፈጥረልና።

ኣብ ዝሓለፉ ኣዋርሕ ኣብ ዝተፋላለዩ ኩርናዓት ዓለም ምስ ብዙሓት ኤርትራውያን ተራኺበ ዘትየ ዝዝከር ነዚ ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ሓፋሽ ምንቅስቓስ ዕዉት ንምግባር ድማ ተራዳዲእና ኣሎና። ብወገነይ ምስ ሓፋሽ ህዝብና ምርኻብ ጥራይ ዘይኮነስ ምስ መራሕቲ ሃይማኖት ምስልምናን ክርስትናን፣ ምስ ምሁራትን ዓበይትን፡ ከምኡውን ምስ ገዳይም ተጋደልቲ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባርን፣ ምስ ናይ መዲያ ሓለፍትን ክኢላታትን፡ ምስ መራሕቲ ማሕበር ደቂ ኣንስቲዮን ከምኡውን ብቐንዱ ምስ ማሕበር መእሰያት ኤርትራውያን ተራኺበ ዘትየ ኢየ። በቲ ዝሃቡኒ ሓሳባትን ለብዋን ብምምርኳስ ድማ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዝብል ናይ ሓፋሽ ህዝቢ ምንቅስቓስ ሕጋዊ መጸውዒ ሒዝና ንክንጎዓዝ ተሰማሚዕና ኣሎና። እቲ ምንቅስቓስ ብብዙሓት ፈቓደኛታት ኤርርትራውያን ግዜኦምን ክእለቶምን እናአወፈዩ ዘድሊ ምድላዋት የካይዱ ከም ዘለው ክሕብር ይፈቱ። እቲ ዘድሊ ምድላዋት ምስ ተወደአ ድማ ናብ ህዝቢ ክቐርብ እዩ።

ኣነ ብወገነይ ካብቲ ኣብ መጀመርታ ዝገለጽኩዎ መትከለይ ሓደ ሕቡር ሃገራዊ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ መስሪትሪካ ነዚ ዲክታተራዊ ስርዓት ኣሊኻ ሓደ ደሞክራሲያዊ ቅዋም መስሪትካ ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ንምትካል ኢዩ።

እተን ክሳብ ሕጂ ተቛቒመን ዘለዋ ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን በቲ ዝመስለን ኣገባብ መንነተን ዓቂበን ምስ እዚ ናይ ሓፋሽ ህዝቢ ምንቅስቓስ ድማ ተሓባቢረን ንጡ ፍ ሓገዝን ምትሕብባርን ክገብራ ጽኑዕ ጻውዒት የቕርብ።

ክቡራት ኤርትራውያን ደቂ ሃገር ኣብዚ እዋን እዚ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ መንእሰያትና ዝወርድ ዘሎ ግፍዕታት ኩላትና ንስሕቶ ኣይመስለንን። እሞ እዚ እንዳርኣና እንታይ ኢና ንጽበ ዘሎና?  ሓድነትና ከነደልድልን ኢድ ንኢድ ተተሓሒዝና ነዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ክንኣሊዶ ወይስ ከምዚ መዓልቲ መዓልቲ ህዝብና ብፍላይ መንእሰያትና ብጀልባታት ኣብ ሓደጋ ክጓዓዙ እንዳርኣና ዳግመ ላምፐዱዛ ኢና ንጽበ ዘሎና?  እዚ መልስን ሓላፍነትን ንነፍሲ ወከፍና ይገድፎ። ካብዚ ብዘይፍለ ከኣ፡

1, ኣብ ሙሉእ ዓለም ተበቲኖም ዝርከቡ ስደታኛታትና ናይ ኩነታቶም ምክትታልን ምምሕያሽን ናይ ንፍሲ  ወከፍና ሓላፍነት እዩ።

2. ድሕሪ ምውዳቕ ናይዚ ዘሎ ስ ርዓት መነባብሮ ጀጋኑ ሰራዊትና ይከኣሎን ዋርሳይን ንምጥጣሕ ምስ ዓለም ለኻዊ ትካላትን መንግስታትን ካብ ሕጂ ጀሚርና ልዝብ ከነካይድ ኣሎና።

3. ነዚ ዘሎ ገበነኛ ስርዓት ኣብ ናይ ዓለም ቤት ፍርዲ ገበኛታት ንምቕራብ ምስ ናይ ሕጊ ክኢላታት ኤርትራውያን ንላዘብ ኣሎና።

እምበኣርከስ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ ስለዝኾነ ነዚ ጀሚርናዮ መሪር ቃልሲ ክሳብ መወዳእታ ምእንቲ ከነብጽሖን ናይ ሓዋሩ ራህዋን ቅሳነት ሃገርናን ህዝብናን ንኸራጋግጾ፣ ሓቢርና ክንቃለስ ንኩሉኹም ደለይቲ ፍትሒ  ደቀባት ኤርትራውያን ኣብ ዘዘሎኹሞ ሃገራትን ከተማታትን ቀጻሊ ኣኼባታትን ምንስቓሳትን ናይ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ንኸተካይዱ ጻውዒተይ የቕርብ።

ዕንወት ንፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ!

ዘልኣለማዊ ዝኽርን ሞጎስን ንኹሎም ስውኣትና!

ሰላምን ቅሳነትን ፍትሕን ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ!

ካብ ሓውኹም ካቫ. ዶክቶር ተወልደ ተስፋማሪያም (ወዲ ቫካሮ)

 

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.4/5 (7 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +7 (from 21 votes)

The mysterious breakaway of the former pilot from Asmara’s high security prison still unresolved and a matter of great concern to the Isaias Regime

Dejen

The mysterious breakaway of the Eritrean former pilot, Dejen Andehishel, from high-security prison in Asmara (Carchelli) and his subsequent disappearance is still unresolved and a matter of great concern to the senior security authorities in Asmara according to assenna.com sources from Eritrea.

After more than one month of the incident that took place during a broad-day-light, the Isaias regime couldn’t locate the pilot who drove one of the officials’ cars to pass through several hurdles within the prison premises and broke the main gate before vanishing into the capital.

Security forces of the PFDJ regime sealed off all main exit points within the same day and established check points along the main roads towards Ethiopia and Sudan, but couldn’t capture the former pilot who was imprisoned for 15 years without charge for no apparent reason.

The sources added that Isaias visited the prison camp as soon as he received the report of his breakaway and insulted the officials for not shooting him on spot.

Such kind of high profile escape from the same prison camp is happening for the second time. These incidents expose the vulnerability of the PFDJ regime which is increasingly getting weaker. Its system has been broken while the Eritrean population has withdrawn its support. The one-man dictatorial regime is losing control of the country by day.

Assenna.Link: The mysterious breakaway of the former pilot from Asmara’s high security prison still unresolved and a matter of great concern to the Isaias Regime

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.1/5 (10 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +11 (from 13 votes)

ናይ ሓዘን መግለጺ – ኣቶ ሃብተማርያም ኣብርሃ

WUCHU_1

ሜጀር ጀነራል ገረዝግሄር ዓንደማርያም (ውጩ) ብሕማም ምኽንያት ከም ዝዓረፈ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓንቲ ሰዓት ኢዩ
ተረዲኡ። ተቐቢሩ ዝተርፍ ምስጢር ስለዘየለ፡ ውጩ ብሕማም ድዩ ዓሪፉ ወይስ ናይ ዓሊ ሰይድ ከኒና ኢያ ረኺባቶ ዝግ ኢልና ክንፈልጥ
ኢና። ልዕሊ ሞት ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ገዳይም መራሕቲ ግን፡ ሃገር ብምልእታ ትመውት ከም ዘላ ስለዝረኣየና ዘሎ ኣደርዕ ንሓዝን ኣለና።

Download (PDF, 156KB)

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 2.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -1 (from 1 vote)

ኤርትራውያን ካብ ቃልሲ ናብ ቃልሲ – 5ይ ክፋል

Eritreans_4th

ብቀዳምነት ንብሉእኩም አምበብቲ ፤ ምስጋናይ ክገልጸልኩም ይፈቱ። ብዝሃብኩምኒ ርእይቶታት አምቢበ ዕግበት ውን ፈጢሩለይ። ዝያዳ ክሰርሕን ፤
ብዓሚቑ ተገንዚበ ፤ ክቅጽልን ድማ ለብዋኹም ዳግማይ አይፈለየኒ። ዘለኩም ሓበረታ፣ ነቀፈታታትን ርእይቶታትኩምን ድማ ፤ ሃናጺ ስለ ዝኾነኒ፤ ሓደራ ከም
ወትሩ ፤ ሃገዝኩም አይፈለይኒ።

Download (PDF, 632KB)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 2.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

ምዕራፍ 9፡ ኣባላት ካሜራ 15

Estifanos_3

ምዕራፍ 9፡ ኣባላት ካሜራ 15

                                             

        ንዓለም ረስዑዋ። ኣብዚ ህይወት ካልእ ትርጕም’ዩ ዘለዋ። እዛ ሃገር’ዚኣ መዓስከር’ያ።  ኣብ ናይ ጆግራፍ፡ ናይ ስነኣእምሮ፡ ወይ ናይ ታሪኽ መጻሕፍቲ የላን። እዛ ሃገር’ዚኣ፡ እታ 99% ካብ ህዝባ ክነብዕ ከሎ ሓደ ሰብ ዝስሕቀላ ሃገር’ያ።

                                                                               ኣለክሳንደር ሾልዘኒስቲን 

4. ዓብደላ፡ እዚ መንእሰይ’ዚ ኣቡወርዳ ብዝብል ሳጓ’ውን ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ ምዕጕርቱ ዘለዋ ዓበይቲ ጥባሓት ዝረኣየ ሰብ ጽሩይ ቢንዓምራዊ’ዩ ምበሎ። ንሱ ግን ወዲ ኣስማጥ ኮይኑ ማርያዊ’ዩ። ኣቡወርዳ ዳርጋ ካብ ጉስነት ወጻኢ ዝፈልጦ ህይወት ኣይነበሮን። ኣብቲ መጀመርያ፡ “ኣንታ እዝስ ከም ስርዓት ምተጸምደ፡” ዘይበልና ኣይኮንና። ከም መንእሰይ መጠን ንለውጢ ቅሩብ ስለ ዝነበረ ግን ኣዝዩ ቅልጡፍ ምዕባለ ከርኢ ኽኢሉ። ኵነታቱ ስለ ዘተባብዓና ምጽሓፍን ምንባብን ክንምህሮ ጽዒርና። ይሓፍረና ስለ ዝነበረ ንገለ መዓልታት ጸሓሒፉ። ጸወታ ካርታ ኢሉ ምስ ጀመረ ግን ርሳስን ጥራዝን ከም ሕሱም ጸሊኡወን። ቀንዲ ጸገሙ ትህኪት’ዩ ነይሩ። ምስ ገለ ካብቶም መንእሰያት ዕርክነት ስለ ዝጀመረ ድማ፡ ኣብ ጸወታ ካርታ ተጸሚዱ ክውዕልን ክሓድርን ጀሚሩ። ብኸምዚ ድማ ግዜኡ ሓንቲ ቍምነገር ከይገበረሉ ብኸንቱ ኣሕሊፉዎ። ኣቡወርዳ ከም ሰብ መጠን እምብዛ በሊሕ ነይሩ። ምስቲ ዅሉ ድሕረቱ ዝበልካዮ ነገር ብኣጋ ቆብ የብል ነይሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ልዕሊ መምህሩ ክኸይድ ንዕዘቦ ኔርና። እቶም ሰብ ገንዘብ፡ ካርታ ኣብ ዝጻወቱሉ ግዜ ብጐድኒ ኾይኑ ካብ ምዕዛብ ካርታ ከም ዝተወድአት ቅድሚ ዋናኣ ይፈልጥ’ሞ፡ “ወረገት ክልሲት ህለት፡” ብምባል ነቲ ሒዙዋ ዘሎ ሰብ ሓበሬታ ይህቦ ነይሩ። ምስቲ ፍቱው ምንባሩ፡ ነጊርካ ኢሉ ዝገንሖ ሰብ ኣይነበረን። ክልተ ብኽልተ ኮይኖም ክጻወቱ ኸለዉ ድማ ንሱ ዘለዋ ጋንታ ጥራይ ትስዕር ነይራ።

ካብዚ ዝተበገሰ፡ ወግሐ ጸብሐ ምስቶም ሰብ ገንዘብ ኮፍ ኢሉ ክዕዘብ ወይ ድማ ደንጊጾም እንተ ኸፊሎምሉ ሓመድ ክጋበር ይውዕል። ሓደ ሓደ ግዜ ማዕረ ሰላሳ ብር ይበልዕ’ሞ፡ “በል ሕጂ ጸወታ ግደፎ ኮመደረ፡ ሽኮር ግዛእ፡” ክብሃል ከሎ፡ “ሕደገና ንተልሀ ያኣኺ፡” ብምባል እተን ገንዘብ ክሳብ ዝንገፋ ይጻወት። ዝሓዘ ዘይብሉ፡ በተኽ ክነሱ ብገንዘብ ዝመጽአ ቀባጽ ነይሩ። መብዛሕትኡ ግዜ ኣሮን ዝብሃል ነጋዳይ ዳርጋ ናብ ዓርኩ ስለ ዝተቐየረ፡ “ኣቡወርዳ ንዓ ካልኣየይ ኩን፡” እናበለ ይኸፍለሉ ነይሩ። እንተ በልዐ ጽቡቕ፡ ኣይበልዐን ከኣ ንጽባሒቱ’ውን ይኸፍለሉ ነይሩ። ናይ ኣሮንን ኣቡወርዳን ዕርክነት ፍሉይ ካብ ምንባሩ ዝተላዕለ፡ ኣቡወርዳ ብሽኮር ይኹን ኮመደረ ተሸጊሩ ይፈልጥ ኣይነበረን። ብዘይካ’ዚ ኣብ ቤትማእሰርቲ ምስ ዝተላለዮም ሰባት ጽቡቕ ዝምድና’ኳ እንተ ፈጠረ፡ ምስ ኩላቶም ደቂ ከባቢኡ ይኹን ደቂ ሃይማኖቱ ዝነበሮ ዝምድና ግን ከምቲ ዝድለ ኣይነበረን። እቲ ምኽንያት ድማ ምስ ኣተዓባብያኡ ይኹን እምነቱ ዘይቃዶ ተግባራትን ኣተሓሳስባን የተኣናግድን ይቕበልን ብምንባሩ’ዩ። መጀመርያ ካርታ ሒዙ እንተ ጸኒሑ፡ “ሓር ግል እሰለቱ፡” ብምባል ስግዳን ሸለል ክብል ጀሚሩ። ጸኒሑ ድማ ጠቕሊሉ ስግዳን ብምቍራጹ ንኹላቶም ኣመንቲ ኣብ ስምባደ ኣእተዎም። ገለ ካብኣቶም ክመኽሩዎ’ኳ እንተ ፈተኑ፡ “ረቢ እንተ ዝህሉ ኣብዚ ኣይምደርበየናን፡” ብምባል ጸማም እዝኒ ሂቡዎም። ብዛዕባ ሃይማኖት ምስልምና ምጡን ተሞክሮ ኣለኒ። ከም ኣቡወርዳ ኣዝዩ ፍሉይ ዓይነት ሰብ ከጋጥመኒ ግን ንመጀመርያ ግዜ ነይሩ።

ናይ ኣቡወርዳ ነገር መወዳእታ የብሉን። ይምሰለሉ ይኸውን ኢሎም ብተስፋ እናተጸበዩዎ ኸለዉ ሮሞዳን ኣትዩ ጾም ተጀመረ። ኣቡወርዳ ግን ጾም ኣይገደሶ፡ ክሰግድ ኣይበለ፡ ክጸውም ኣይበለ ጨሪሹ ካብ ምስልምና ረሓቐ። እቶም ክርስትያን ከይተረፍና፡ “ኣቡወርዳ፡ ናይ ካልእ እዋንስ ደሓን፡ ብፍላይ ኣብ ግዜ ጾም ግን ክትጸውምን ክትሰግድን ይግብኣካ፡” ኢልና በብወገንና ዘይመዓድናዮ ኣይኮናን። ብፍላይ ሓደ ካባና፡ “ረቢ ከምዚ’ዩ ዝብል፡ ቍርኣን ድማ፡” ኢሉ ገለ ቃላት ካብ ቁርኣን ጠቒሱ ምስ ተዛረቦ፡ ‘ሕደገና’ስኪ፡ ኣበይ ዘሎ ረቢ’ዩ! ኣነ ከም ዘይሰግድ ሓንሳብ ነጊረኩም’የ፡” ክብል ዘሰምብድ ዘረባ መሊሱሉ። “በሉ ግደፉዎ። ብጾቱ እንቋዕ ኣይሰምዑዎ፡” ኢልና ድሌቱ ክገብር ሓዲግናዮ። ብጾቱ’ውን በብዓቕሞም ፈቲኖም ክዕወቱሉ ግን ኣይከኣሉን። ብኸምዚ ድማ ክሳብ ዘርከብናሉ፡ ኣይሰግድ፡ ኣይጸውም ካርታ ክጻወትን ምስ ገለ ሰባት ኣብ ማዕጾ ተጸጊዑ ወጃዕ ክብልን ጥራይ መሬት ይዓርቦ ነይሩ። ሕብረተሰብና ሰላማዊ ስለ ዝኾነ እዩ’ምበር፡ ኣብ ካልእ ሃገር እንተ ዝኸውን ኣቡወርዳ ብሰንኪ መልሓሱን ተግባሩን ብካራ ተሓሪዱ ህይወቱ ምሰኣነ ነይሩ ዝብል ገምጋም ኣለኒ።

ኣቡወርዳ ብምንታይ ከም ዝተኣስረ ክሕተት ከሎ፡ “ኣጣለይ እናጓሰኹ ከለኹ ተጋደልቲ መጺኦም ካብ ድኳን ሽኮርን ሽጋራን ገዚእካልና ምጻእ ኢሎምኒ። እቲ ድኳን ቀረባ’ዩ ነይሩ ከይደ ኣምጺአሎም። ካልእ መዓልቲ’ውን ከምኡ ልኢኾምኒ ከይደ ኸኣ ኣምጺአሎም። ድሕሪ ወርሒ ኣብ ምምሕዳር ትድለ ኣለኻኢሎም ብምጽዋዕ ኣሲሮምኒ። ካብኡ ናብ ከረን፡ ካብ ከረን ድማ ናብዚ ኣምጺኦምኒ። ብጕዳይ ጅሃድ ከም ዝተኣሰርኩ ኣብዚ ምስ ኣተኹ ካብ ካልኦት ብጾት’የ ሰሚዐ። ብዘይካ ኣጣል ምሕላው ካልእ ዝፈልጦ ነገር ኣይነበረንን፡” እዩ ዝብል። ብርግጽ፡ ኣቡወርዳ ዝፈልጦ ነገር ክህሉ ከም ዘይክእል ካብ ኵነታቱ ርዱእ ነይሩ። ንኣባላት ጅሃድ፡ እንተ ብፍላጥ እንተ ብዘይፍላጥ ክለኣኾም ይኽእል’ዩ። ይደናገጽ ወይ ይድግፎም ነይሩ ኢልካ ክትዛረብ ግን ካብ ሓቂ ምርሓቕ’ዩ። ይትረፍ ንሱ፡ ዝኾነ ዓቢ ዓዲ ጅሃድ ተለኣኸና ኢሎሞ እንተ ኣብዩ ወይ ምስ ተላኣኾም ንመንግስቲ ብዛዕባ ምንቅስቓሶም እንተ ሓቢሩ፡ ኣብ ቅድሚ እኩብ ህዝቢ ብወተጉ ከም ዝሕረድ ይፈልጥ’ዩ። ኣብቲ እዋን’ቲ ድማ ሚሊሽያ ህግሓኤ ብምሉኣቶም ብትእዛዝ መንግስቲ ብረቶም ኣረኪቦም ስለ ዝነበሩ ንመከላኸሊ ዝጥቀሙሉ ብረት ኣይነበሮምን። እዚ ጭካኔ ዝመልኦ ተግባር’ዚ ብኣባላት እስላማዊ ጅሃድ ይፍጸም እንተ ነይሩ ሓቲተሉ፡ ብጭቡጥ ይፍጸም ከም ዝነበረን ብሰንኩ እስላማዊ ጅሃድ ደገፍ ህዝቢ ከም ዝሰኣነ ምሳይ ተኣሲሮም ንዝነበሩ ብጾት ብምሕታት ከረጋግጽ ክኢለ።

ስለዚ፡ ብዘይካ’ቶም ኣብ ውግእ ዝተማረኹ፡ እቶም ተላኢኽካ’ባ ኣይሓበርካን’ባ ብዝብል ምስምስ ዝተኣስሩ ብርክት ዝበሉ ሰባት፡ ክእሰሩ ከም ዘይነበሮም ትድምድም። እንተ ገደደ ኸኣ ንገለ ኣዋርሕ ኣሲርካ ምስኡ’ውን ትምህርቲ ሂብካ ምስዳዶም ይሓይሽ ነይሩ። ካብኡ ተረፈ፡ ሓንቲ ዘይፈልጡ ጓሶት ንዓመታት ምእሳር ምስ ድንቍርና ይቝጸር ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብ ስድራቤቶም ንዓመታት ነጺልካ ካብ ምድጓኖም ዝርከብ ትርፊ ክህሉ ኣይክእልን። እኳ ደኣ መንግስቲ ንዓታቶም ዘውጽኦ ቀለብ ኣብ ርእሲ ምኽሳሩ፡ ከም ሰባት መጠን’ውን ይኸስሮም’ዩ ነይሩ። ምኽንያቱ ብዘይ ሕቶን መርመራን፡ ብዘይ ሕጋዊ ፍርድን ንኽንድኡ ዝኣክል ዓመታት ክእሰሩ ከለዉ፡ ንመንግስቲ ከም ጸላኢኦም ስለ ዝጥምቱዎ ካብ መኽሰቡ ክሳራኡ ከም ዝበዝሕ ርዱእ’ዩ።

5. ዓሚ ግላይዶስ፡ ኣዝዩ ሓጺር ሰብኣይ ኮይኑ፡ መልክዑ ዳርጋ ካብ ሰብ ናብ ህበይ ይቐርብ እንተ ተባህለ ምግናን ኣይኮነን። እዚ ንምቁንጻቡ ዘይኮነ እቲ ሓቂ ንሱ’ዩ። ዓሚ ግላይዶስ ኣብ ጠባይ’ውን ኣመና ተኣፋፊ ሰብ’ዩ ነይሩ። ብሓደ ፍሉይ ምኽንያት ግን ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ናባይ ይቐርብ ነይሩ። እቲ ዝያዳ መቀራረቢና ከምዚ ዝስዕብ ነይሩ። ንሱ ብሰንክ’ቲ ቀጢን ጠባዩ ደቂ ዓዱ ምስ ዝነበሩ መተኣስርቱ ብዝተፈላለየ ቀንጠመንጢ መዓልታዊ’ዩ ዝብኣስ ነይሩ። ዝያዳ ዘቀራሓኖ ጕዳይ ቁርኣን ነይሩ። ኣብ መንጎ ኩላቶም ኣመንቲ ምስልምና፡ ናይ ሼኽ ዳውድ ገዲፍካ ኣብታ ካሜራ ሓንቲ ቁርኣን ጥራይ’ያ ነይራ። ነዛ ቁርኣን’ዚኣ ኣብ ምንባብ ብደንጕኻኒ’ባ ከሊእካኒ’ባ ዝተበገሰ፡ ብፍላይ ምስ ገለ ካብ ደቂዓዱ ኣብ ባእስን እንክሔራን ስለ ዝበጽሐ ማዕረ፡ “ደጊም ምሳኻትኩም ስግዳን ይትረፈኒ፡” ብምባል ንበይኑ ክሰግድ ጀሚሩ ነይሩ። ንኵነታቱ ድሕሪ ምዕዛበይ፡ “ዓሚ ግላይድዮስ፡ እግል ሚ ክእኒ ትወደ ህሌካ?” ክብል ተወከስኩዎ። “ወላሂ እሎም ጀማዓቼ ሙጅሪሚን’ቶም። ትርእዮም ህሌካ ኪታብ ኣላህ እንደ መንዓውኒ፡ ንኦሶም ሌጣ ቀርኡ ህለው። ዛቱ ሙእሚኒን እግል ቲበሎም ይትቐድርኒ፡” ክብል ከም ኣመንቲ ምስልምና ከም ዘይቈጽሮም ኣፍ ልቡ ነፊሑ መለሰለይ።

ንዓታቶም ረኺበ ምስ ኣዘራረብኩዎም ግን እቲ ነገር ኣብኡ ዘብጽሕ ከም ዘይነበረ ስለ ዝተረድኣኒ፡ እቲ ጸገም ካብቲ ሰብኣይ ከም ዝዝኾነ ተገንዚበ። ንዑኡ ኣደዓዒሰ ድማ ናብ ጕዳየይ ኣድሃብኩ። ለይቲ ምስ ደቀስኩ ኣብ ገዛ ሓዳስ ቁርኣን ከም ዝነበረትኒ ዘከርኩ። ብመጽሓፍ ስለ ዝግደስ ኣብ ባጽዕ ከለኹ ዝረኸብኩዋ’ያ ነይራ። ንቐዳሙ ንበዓልቲቤተይ፡ “ኣብ ገዛ ዘላ ቁርኣን ቀልጢፍኪ ከም ትሰድለይ ግበሪ፡” ዝብል መልእኽቲ ጸሓፍኩላ። ኣብ ሰሙኑ ድማ እታ መጽሓፍ ከተፍ በለት። ዓሚ ግላይድዮስ ነታ መጽሓፍ ኣብ ኢዱ ክሳብ ዘረክቦ ይፈልጥ ኣይነበረን። ኣብ ኢደይ ምስ በጽሐት፡ “ዓሚ ግላይድዮስ!” ኢለ ምስ ኣድሃኹዎ፡ “ሚቱ ፋኑስ፡” በለኒ ፍሽኽ ብምባል ኣብ ፍርናሸይ ኮፍ እናበለ። ልዕሊ ሰብ እቐርቦን ተስፋ እህቦን ስለ ዝነበርኩ እምብዛ’ዩ ዝፈትወኒ ነይሩ። “እብ ሰበብ ቍርኣን ምስል ጀማዓትካ ትትበኣስ ዓልካ ምሽ?” ምስ በልኩዎ፡ “ኣበ፡ ኣስክ ኣዘ ከማን መሽክለቼ ሓል ኢረክበትኒ። ዲብ ስጅን ህሌኩ እንደ ኢኮን፡ ኣና ግላይድዮስ ኣና፡ ዓስር ቍርኣን ወኣምጤኩ ዓልኩ፡” ክብል ተጃሃረ። “ጠይብ ቍርኣን ሓቆ ኣምጤኩ ግልካ ምስል እሎም ጀማዓትካ ትትዓረ ወላ ይትትዓረን?” ኢለ ተወከስኩዎ። “ወላሂ ኣሳስ ናይላ መሽክለት ቍርኣን ሰበት’ታ ናየ ቁርኣን ሓቆ ጸበጥኮ እግልሚ ይትዓረን?” ምስ በለኒ፡ ነታ ኣብ መተርኣሰይ ኣቐሚጠያ ዝጸናሕኩ ቁርኣን ኣቐበልኩዎ።

ሰብኣይ ከምዚ ሓደ መለኮታዊ ሓይሊ ካብ ሰማይ ዘንጠባ መሲሉዎ ነዒንቱ ክኣምነን ኣይከኣለን። ክርስትያን ክነሰይ ማዕረ ክንድ’ዚ ተገዲሰ ቍርኣን ክህቦ ምኽኣለይ እናገረሞ ነታ መጽሓፍ ገማጢሉ ተዓዘባ። ሓዳስ ካብ ባኮ ዝወጽአት’ያ ነይራ። “ወድ ረቢ እንታ ወላሂ!” እናበለ ኢደይ ድሕሪ ምስዓም ደጋጊሙ ኣመስገነንን መረቐንን። ኣብ መጨረሽታ፡ ነታ መጽሓፍ ከም ናይ ውልቁ ሓሲቡ ንብጾቱ ክኽልክሎም ከም ዘይብሉ ምዒደ ኣፋነኹዎ። ብድሕሪኡ ናብቶም ዝቐርቦም ከይዱ ብኢዱ ናባይ ገጹ ኣናመልከተ ሰፊሕ መግለጺ ክህቦም ከሎ ተዓዘብኩዎ። ዓሚ ግላይዶስ ምሳይ ዝነበሮ ዝምድና ሰማይ ዓሪጉ፡ “መን ፈጠረካ? ፋኑስ” ኮነ ዘረባኡ። ስለዝኾነ፡ ገለ ነገር እንተ ኣጋጢሙዎ ቅድሚ ናብ ባእስን ዕግርግርን ምእታዉ ናባይ መጺኡ እንታይ ክገብር ከም ዘለዎ ምኽሪ ይሓተኒ፡ ንምኽረይ ተቐቢሉ ድማ ኣብ መስመር ይኣቱ ነይሩ። ናይ ዓሚ ግላይድዮስ ነገር ግን መመላእታ ኣይነበሮን። ሎሚ ምስ ሓደ፡ ጽባሕ ምስ ካልእ ክብኣስ መሬት ይዓርቦ ነይሩ። ዝብኣሶ እንተ ስኢኑ ድማ ባዕሉ ገለ ዘባእስ ነገር ክፈጥር ነይሩዎ። ሓደ ግዜ ንሃብተ ኮልጌት ክዕድግ ምስ ረኣዮ፡ “እዚ ሒዝካዮ ዘለኻ እንታይ’ዩ?” ክብል ተወከሶ። ሃብተ ትግረ ይመልኽ ኣብ ርእሲ ምንባሩ፡ ካብ ለውሃት ተበጊሱ ብጕዳይ ጅሃድ[1] ንዝተኣስሩ ኣመንቲ ምስልምና ከም ሽኮር፡ ዓሲር፡ ኮመደረ ይዕድገሎም ነይሩ’ዩ። ዓሚ ግላድዮስ ምስኡ ጽቡቕ ርክብ ስለ ዝነበሮ ድማ ልዕሊ ዅሉ ሰብ ተጠቃሚ ነይሩ።

ሃብተ፡ ኮልጌት ምዃኑን ንስኒ መጽረዪ ከም ዝጠቅምን ምስ ነገሮ፡ “እሞ ንዓይ ከኣ ከምኡ ዓድገለይ፡” ስለ ዝበሎ ኣየዛረቦን ንጽባሒቱ ኮልጌት ምስ ብራሹ ዓዲጉ ኣረከቦ። ገለ ንዓሚ ግላይድዮስ ዘይፈትዉዎ እሱራት፡ “ግላይድዮስ ከኣ ኣየናይ ስኒ ሒዙ እዩ ንሃብተ ኮልጌት ዝሓተቶ! እዚ ዅሉ እናገበረሉ ከሎኸ ማዕረ ኮልጌት ክሓቶስ ቍሩብ ኣይሓፍርን ድዩ? ላተልሓሱ ዘሚለክ ሓታ የኩን ዓሰል ይብሉ ዓረብ፡” ክብሉ ተዛሪቦምን ሓምዮምን። ዝምድና ዓሚግላይዶስን ሃብተን ግን ኣብ ግዜኡን ቦታኡን ክንርእዮ ኢና’ምበር ከምቲ ዝድለ ኣይቀጸለን። ብወገነይ እቲ ሰብኣይ ብሰንኪ ናፍቖት ናይ ስድራቤቱ ብርቱዕ ናይ ሓንጐል ጸቕጢ ከም ዝነበሮ ክዕዘብ ክኢለ። ምኽንያቱ፡ ብዛዕባ ዝኾነ ነገር ኣልዒልካ ክተዛርቦ ከለኻ ጽቡቕ ይርዳእ ነይሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንኻልኦት ሰባት’ውን ክምዕድን ከረድእን ይፍትን ነይሩ። ዝበዝሕ ግዜ ብጸቕጢ ናይ ሓንጐል ስለ ዝሳቐ ግን ማናቲለኡ ይቕልቀላ’ሞ፡ ብዝጠቅምን ዘይጠቅም ነገር ናብ ነብሪ ተቐዪሩ ንምልእቲ ካሜራ ዕግርግር የእትወላ። ንመባእስቱ ብዝረኸቦ ነገር ይሃርም ኣብ ርእሲ ምንባሩ ምስ ዓረቕቱ ከይተረፈ ይበኣስ ነይሩ። ስለዝኾነ፡ ብዘይካይ ዳርጋ ንካሜራ ብምልእታ ኣረኻኺቡላ ነይሩ ክብሃል ይከኣል።

ዓሚ ግላይዶስ ከም ዝበዝሑ ብጾቱ ብጕዳይ እስላማዊ ጅሃድ ከም ዝተኣስረ ነፍወከፍ ሰብ ይፈልጥ’ዩ። ብንጹር ብምንታይ ከም ዝተኸሰሰ ዝሕብር ሰብ ኣይረኸብኩን፡ ተገዲሰ’ውን ኣይሓትተኩሉን። ንሱ ከም መወለድ መንሳዓይ ኮይኑ ወዲ ገለብ’ዩ። ምስ ናይ ብዙሓት ጕዳይ ኣዛሚደ ክርእዮ ከለኹ ግን፡ “ኣስቤዛ ተላኢኽካዮም ወይ ረኺቦምኻ ክነሶም ንመንግስቲ ኣይሓበርካን፡” ዝብል ልሙድ ክሲ’ዩ ዝኸውን ዝብል ገምጋም’ዩ ዘለኒ። ብፖለቲካ ዝተኣስሩ ሰባት ናብ ቤትፍርዲ ስለ ዘይቀርቡ ግን ዓሚ ግላይዶስ’ውን ንፈውሲ ማሕላ’ውን ሓንቲ መዓልቲ ተሓቲቱ ወይ ተጸዊዑ ኣይፈልጥን። ኣብ መጨረሽታ ድማ ኣብ ቤትማእሰርቲ ከሎ እግሩ ከም ዝለመሰን ከም ዝሞተን ድሒረ ክኢለ።

6. ኣሮን፡ ብጕዳይ ትራንዚት ዝተኣስረ ነጋዳይ ኮይኑ ድሒሩ’ዩ ተሓዊሱና። ብዙሕ መደባት ፋሕ ስለ ዝበሎን ከም ባህሪ ድሩት ዓቕሊ ስለ ዝነበሮን፡ ማእሰርቶም ክጻወሩዎ ዘይክኣሉ ሰባት ብልጫ ዝወሃቡ እንተ ዝነብሩ ኣሮን ብዘይ ጥርጥር ብብሉጽ ነጥቢ ምተዓወተ ነይሩ። ብሓበሬታ ናይ ፈተውቱ ስለ ዝተኣስረ ኵሉ ግዜ ኣሕ! ካብ ምባል ዓዲ ውዒሉ ስለ ዘይፈልጥ ድማ ኵሉ ግዜ ንሕርቃን ወይ ንዅራ ድሉው ነይሩ። ጥዑም ዕላል እንተ ጀሚርካሉ ግን ኣብ ቤትማእሰርቲ ከም ዘሎ ረሲዑ ወጃዕ የብለካን ክሳብ ዝነብዕ ይስሕቅን ነይሩ። ምሳይ ዳርጋ ምጽእ ምስ በለ ኢና ተላሊና። ከዕልል ከሎ ኣዝዩ ጥዑም ሰብ ኮይኑ ሓያል ነጋዳይ ከም ዝነበረ ካብ ዕላሉ ክረዳእ ክኢለ። ሓንጐሉ ወትሩ ኣብ ጸቕጢ ስለ ዝነበረ ግን ኵሉ ግዜ ከብደይ ኣሕሚሙኒ ምስ በለ’ዩ ነይሩ። ዝበዝሕ እዋን ኣብ ጭንቀት ክኣቱ ኸሎ’ዩ ከምኡ ዝብል ነይሩ። መድሃኒት’ዩ እናበለ ድማ ጐረሮኡ እናሓርሓሮ ጻዕዳ ሽጕርቲ ብጥረኡ ይበልዕ ነይሩ። እዚ ንባዕሉ ጽቡቕ ይህቦ ስለ ዘይነበረ ግደፎ ኢልና ምስ ተቛየቝናዮ ክገድፎ ተገዲዱ። ድሕርዚ ምስ ጃዕፈር ጽቡቕ ምስ ተላለየ ማሳጅ ግበረለይ እናበለ ኣብ ፍርናሽ ደቂሱ ንርብዒ ሰዓት ይድረዝ። “ሕጂ ተማሒረ፡” ኢሉ ድማ ብድድ ይብል። መትንታቱ ተወጢሩ ውዒሉ ሕማቕ ይስምዖ ስለ ዝነበረ እቲ ማሳጅ ይጠቕሞ ከም ዝነበረ ርዱእ ነይሩ።

ኣሮን፡ ቀቅድሚ ናጽነት ብወገን ባርካን ሱዳንን ክነግድ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ድሕሪ ናጽነት ድማ ካብ ዓሰብ ናብ ኢትዮጵያ ይነግድ ነይሩ። ንግዲ ፈለጥና ማለት ከም ኣሮን የሎን ክብል እኽእል። ስለ ዝኾነ ጽቡቕ ከይዱ ከብቅዕ ድሕሪ ማክሮ ብዝተኸስተ ኵነታት ከም ኩላቶም መሳርሕቱ ናብ ዳስ ሓውያ ኣምሪሑ። ኣብታ ምሳና ዝጸንሓ ካብ ክልተ ዓመት ዘይትበዝሕ እዋን ብሓቂ ጽቡቕ ግዜ ኣሕሊፍና። ኣሮን ኣብ ጐድነይ’ዩ ዝድቅስ ነይሩ። ከምዚ ኾይኑ ግን ንሱ ኰለል ክብል ስለ ዝውዕል ኣብ ዳማ ጥራይ ንራኸብ ኔርና። ቅድሚ ምድቃስና ምስኡ ቍሩብ ድሕሪ ምዕላል ድማ ሬድዮ እናሰማዕኩ እድቅስ። እንተ ንሱ፡ ድቃስ ኣብዩዎ ተመሊሱ ኣብ ጥቓ ዓይኒምድሪ ኣብ ዘሎ ጐልጎል፡ ንልዕሊ ክልተ ሰዓት ኰለል ድሕሪ ምባል ክድቅስ ይፍትን። ሓንጐል ከይቀሰነ ግን ድቃስ በየን ክመጽእ ይኽእል? ኣሮን ብዘይካ ብዛዕባ ንግዲ ብዛዕባ ካልእ ነገር ኣፍልጦ ስለ ዘይነበሮ ኣብ ዕለታዊ ህይወቱ ክተዓጻጸፍን ንዅሉ ከከም ኣመጻጽኣኡ ክብድሆን ጸገም ነይሩዎ። ምስ ኣሮን ካብ ማእሰርቲ’ውን ርክብና ኣየቋረጽናን። ጸጸኒሕና ኣብ ከባቢ ገዛይ ኣብ ዝነበረ ባራት ንራኸብ’ሞ: “ይዝከረካዶ” እናበልና ነዊሕ ነዕልልን ንስሕቕን ኔርና።

ኣብ መጨረሽታ ብፍሉይ ክገልጾ ዝደሊ ናይ ሓደ ኣብ የማንና ኣብ ዝነበረት፡ ካብ ሽዱሽተ ሰባት ንላዕሊ ሒዛ ዘይትፈልጥ ካሜራ ዓሰርተ ሽዱሽተ ናይ ዝነበረ እሱር ክዝርዝር። ታሪኽ ናይቲ ሰብ ካብ ካሜራና ምስ ወጻእኩ ብወዝቢ’የ ሰሚዐዮ። እቲ ኣዝዩ ቀይሕ፡ ጽቡቕ ቍመና ዝነበሮ ካብ 22 ዓመት ዘይሓልፍ ምልኩዕ መንእሰይ ንዓመት ዝኣክል ብፌሮ ተኣሲሩ። ኣብ ውሽጢ ዓመት ንልዕሊ ወርሒ ኣቢሉ ተገሪፉ፡ ብዙሕ ግዜ ድማ ንመርመራ ክመላለስ ንርእዮ ኔርና። ታሪኽ ናይዚ መንእሰይ ከምዚ ዚስዕብ ነይሩ። ሓደ መዓልቲ ኣብ እዋን ክራማት ኣብ ሰዪዲቺ ዘላ ሆቴል ተሰሪቓ ሓዲራ። ዋና ሆቴል ድማ ናብ ነፋሲት ብምውራድ ኣብ መደበር ፖሊስ ኣመልኪቱስ፡ “ትጥርጥሮ ሰብ ኣለካ ድዩ?፡ ተባሂሉ ተሓቲቱ፡ “የብለይን” ክብል መሊሱ። ድሕሪ ሳልስቲ ሓደ ሰብ ናብ ዋና ሆቴል ብምኻድ፡ “ገንዘብካ ካብ’ዞም ኣብ ጽርግያ በለስ ዝሸጡ ዘለዉ እከለን እከለን ዝተባህሉ መንእሰያት ከም ዝኾኑ ኣረጋጊጸ ኣለኹ፡” ክብል ስለ ዝሓበሮ፡ ዋና ዳግማይ ናብ ነፋሲት ብምውራድ ንፖሊስ ሓቢሩ። ብኸምዚ ኣገባብ እቶም ንጹሃት መንእሰያት ኣብ እንዳ ወንጀል ድሕሪ ምድጓኖም፡ ንዓመት ብፌሮ ተሲሮምን ተቐጥቂጦምን።

እቲ ዝወንጀሎም ሰብ፡ ካብ ግዜ ሰውራ ኣትሒዙ ምስ ስድራቤት እዞም ደቂ ጽልኢ ነይሩዎ። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ብኳደረ ክእዘዝ ከሎ’ውን ጸማም እዝኒ ዝህብ ዝነበረ ሰብ ምንባሩ ይፍለጥ። ኣብ ሰማንያታት ከባቢ ሰዪዲቺ ጸላኢ ብዝቐበሮ ነታጕ መሕለፊ ኣይነበሮን። ኣብዚ ግዜ’ዚ፡ እዞም ሽዑ ቈልዑ ዝነበሩ ክልተ መንእስያት ገለ ካብተን ዝሕልዉወን ዝነበሩ ኣጣል ፈንጂ ስለ ዝረገጻ፡ እዚ ገባር እከይ ናብ መዓስከር ጸላኢ ብምኻድ፡ “እዞም ነዘን ኣጣል ዝጓስዩ ቈልዑ ኮነ ኢሎም ነጣሎም ናብቲ ፈንጆ ዘለዎ ቦታ ከም ዝሰደዱወን ጭብጢ ኣለኒ፡” ዝብል ሓበሬታ ኣቕሪቡ። ከም ሳዕቤን ድማ እቶም ቈልዑ ተኣሲሮም ኣብ ቤትፍርዲ ቀሪቦም። ነቲ ጕዳይ ዝመርመሩ ፈራዶ ቅኑዓት ጸኒሖም ድማ “እዚኣቶም ቈልዑ ስለ ዝኾኑ ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ኣይክእሉን’ዮም፡” ዝብል ውሳኔ ሂቦም። ብኸምዚ ድማ ክሳብ ናጽነት ሰላማዊ ህይወቶም ክመርሑ ጸኒሖም። እቲ ኣመለኛ ብዝኾነ ኣካል ስለ ዘይተሓተተ ግን ኣብ ግዜ ናጽነት’ውን ነቲ ግናይ ጠባዩ ቀጺሉዎ። ሰማዒ ስለ ዝረኸበ ድማ ንንጹሃት ሰባት ዳግማይ ክውንጅል ክኢሉ።

እቶም ደቂ ዕድሎም ገይሩዎ ድሕሪ ዓመት ሰራቒ ስለ ዝተረኽበ ብዘይዋሕስ ክፍትሑ ከለዉ እቲ ልሙድ፡ “ኣብ ከምዚ ቦታ ኔርና፡ ተገሪፍና፡ ተቐጥቂጥና ኢልኩም እንተ ተዛሪብኩም ናብ ዝነበርኩሞ ቦታ ከም ትምለሱ ፍለጡ፡” ዝብል ከቢድ መጠንቀቕታ ግን ተዋሂቡዎም። ኣብዚ እንሃለ እቲ ህግደፍ ዝስሙ ውድብ ዝኽተሎ ኣገባብ ፍትሒ።

ኣብ ካሜራ 15 ብርክት ዝበልና በብውልቅን በልማማን ዝተኣሰርና ሰባት ኔርና። ብፍሉይ ክጥቀስ ዘለዎ እንተ ነይሩ ብጕዳይ ኣስላማዊ ጅሃድ ናይ ዝተኣስሩ ዜጋታት’ዩ። ጭፍራ ህግደፍ፡ “ንዅሉ ግዜ ኣለዎ፡” ዝብል ናይ ንጉስ ሰለሙን ቃል ዝኽተል ክመስል ኣብ ዝተፈልየ ግዜ ፍሉይ ጭርሖ እናልዓለ ንዜጋታቱ ምእሳር ከም ልምዲ ወሲዱዎ ነይሩ። ስለዝኾነ፡ ካብ 1993 ኣትሒዙ በብመድረኹ ሰባት ክኣስር ተራእዩ። እቲ ዝያዳ ፍሉይ ግን ብጕዳይ እስላማዊ ጅሃድን ብፖለቲካ ናይ ዝኣሰሮምን ሰባትን ነይሩ። ምኽንያቱ፡ ህግደፍ ንዜጋታቱ ብብልሽውና ኣሲረዮም ክብል ከሎ፡ ንህዝቢ መታን ከነቓንቕን ኣብ ጐድኑ መታን ከሰልፍን መለኸቱ ብዓውታ’ዩ ዝነፍሓ። ዕላማኡ ህዝቢ፡ ‘መንግስቲ ብዘይ ምኽንያት ኣይኣስርን’ዩ፡’ ክብል’ምበር፡ ‘ኣብ ኤርትራ ናይ ፖለቲካ ሽግር ኣሎ፡ ወይ ድማ እስላማዊ ምንቅስቓስ ተላዒሉ፡’ ዝብል ስምዒት ከሕድር የብሉን። ስለዝኾነ፡ ማእለያ ዘይብሎም ርእይቶኦም ንዝገለጹ ወይ ንዝተቓወሙ ሰባት ክኣስር ከሎ ብምስጢር ከም ዝተሓዝ ብምእዛዝ ብመራኸቢ ብዙሓን ሓንቲ ቃል ክፍኖ ከቶ ኣየፍቀደን።

ብኣጠቓላሊ ክርአ ከሎ፡ ኣንፈት ህዝቢ ንምጥምዛዝ ተባሂሉ ዝግበር ውዲታትን ሽርሕታትን ደረት የብሉን። ህግደፍ፡ ኣብ ውሻጠኡ ማእለያ ዘይብሎም ናይ ሕልና እሱራት ተሰኪሙ ክነሱ፡ “ኤርትራ ሰላማዊት ሃገር’ያ! ናይ ኣፍሪቃ ኣብነት’ያ!” እናበለ ንሓቀኛ ምስሉ ኰሓሒሉ ብምቕራብ ዘይንሱ ክመስል ብዙሕ ፈቲኑ። ኵነታት ናይ ሕልና እሱራት ክዕዘቡ ንዝሓተቱ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት’ውን፡ “ናይ ፖለቲካ ጸገም የብልናን፡ ኣብ ኤርትራ መሰል ደቂሰብ ክቡር’ዩ፡” ብምባል ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዑደት ክገብሩ ንዘቕረቡዎ ጠለብ ብተደጋጋሚ ነጺጉ። እቲ ሓቂ በንጻሩ ምዃኑ ዘይፈልጥ ሰብ እንተ’ልዩ፡ ናይ ህግደፍ ዕሱባት ጥራይ’ዮም። ዝበዝሑ ካብኣቶም’ውን እናፈለጡ ዘይፈለጡ ክመስሉ ዝፍትኑ ምዃኖም ክዝንጋዕ የብሉን። ቀሊል ኣብነት ንምሃብ’ምበኣር፡ ኣብ ካሜራ 15 ጥራይ ልዕሊ ሓደ ሲሶ ተሓባበርቲ እስላማዊ ጅሃድ ብዝብል ክሲ ዝተኣስሩ ነይሮም። እዚኣቶም ዳርጋ ኩላቶም ሓረስቶትን ጓሶትን ክኾኑ ከለዉ፡ ኣብ ካልእ ካሜራታት ከም በዓል እቲ ብኣካል ዝረኣኹዎ እስታዝ ዓብደላ ዝኣመሰሉ ድሒሮም ዝተቐንጸሉ ምሁራት ከም ዝነበሩ እፈልጥ። ስለዚ፡ ኣብ እንዳ ወንጀል ጥራይ ናብ ሚእቲ ዝጽግዑ ከም ዝነበሩ ካብ ተፈልጠ፡ ኣብ ሰምበል፡ ዓዲዃላ፡ ባረንቱን ቍጽሮም ዘይተፈልጠ ምስጢራውያን ኣብያተ ማእሰርትን ክንደይ ናይ ሕልና እሱራት ነይሮም ክኾኑ ከም ዝኽእሉ ምግማት ዘሸግር ኣይኮነን። ከምቲ ‘ሰይጣን ከምስል መጽሓፍ ቅዱስ ይጠቅስ’ ዝብሃል ህግደፍ ከም ኣመሉ ጻድቕ ክመስል ካብ ስልጣኑ ክሳብ ዝግለፍ ኣሉ ክብል’ዩ።


[1] ብክሲ ናይ እስላማዊ ጅሃድ ዝተኣስሩ ኩላቶም ገንዘብ ይኹን ክዳን፡ ኮታ ዝኾነ ነገር ክኣትወሎም ክልኩላት ነይሮም። ስለ’ዚ፡ ዓቕሚ ዘለዎ ሰብ ክሕግዞም ይግደድ ነይሩ። ካብዚ ዝተበገሰ ብርክት ዝበለ ሰብ ነቲ መሰረታዊ ሽግራቶም ኣብ ምፍታሕ ይተሓጋገዝ ነይሩ። መብዛሕትኦም በዚ ጕዳይ’ዚ ዝተኣስሩ ሰባት ካብ ኣውራጃ ሰንሒት ከም ዝነበሩ ይፍለጥ።

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Fetsum:Dialog with Yosief Gebrehiwot on his “The Eritrean Opposition: the Fallacies of Its Democracy Project”

Fitsim_new
The real scenario: I start direct communication with the dynamic scholar Yosief Gebrehiwet fully acknowledging his superior intellectual capacity without any intention to compete for competition does not exist in my Buddhist mindset. I only believe in decent communication at equal level of correlation, meaning that relationship is the essence of my drive to do what I am doing here. I feel blessed and dignified having this powerful scholar in the forum with intelligent forum participants and forward my deep appreciation of YG for calling me to initiate the first contact that will last forever. We love YG and we have to make sure this special guest is fully respected in this forum. Thank you my brother!
Rezen on the last article: “Already there are 62 commentaries on a straight forward question that Fetsum raised. Now, we are talking about YG, thus Fetsum’s idea seems to be left on the side.
In asmarino.com where YG’s article was posted, there are 72 commentaries and everyone is free to comment upon it there forever and ever…….Why don’t we concentrate on Fetsum’s proposal, here? Are we not going around and around in a “circular motion”?”
Comment: Good observation and serious warning to how we should communicate here on after. Please concentrate on the issues in discussing this extremely important matter to your society. We are not writing for personal issues but only for the society and don’t waste the time and energy we are investing in this struggle by shying away from the real issues discussed in the articles. Let us please communicate on issues instead of wasting time talking about personal matters. I declare that my brother YG and I are in a very good harmony and warn the readers to avoid creating friction in between which I guarantee will never take place.
As you know, we have been directed by few individuals in the forum that YG has already answered the question of democracy raised in my last article through his 2010 article on discussion. I appreciate the people that directed us to visit the article stating that it does not answer my questions as suggested and we have question on the article that need answers from the brother if he does not mind. He can directly teach us about the issues that concern us through the forum or through dedicated articles instead of other telling us about them.
Yosief: “Introduction: Self-reliant resistance adherents of the Eritrean opposition happen to believe that unless regime change is followed up with democracy, then it is not worth the trouble. One of the main reasons they are opposing military pressure from outside is that it doesn’t guarantee democracy in its aftermath. Although their concern is genuine, it comes from having a wrong understanding of the nature of the Isaias regime. They believe it is the run-of-the-mill kind of dictatorship, similar to that of Egypt, Tunisia, Yemen, etc. Starting with such a faulty premise, one can perfectly understand their worries: why undergo so much sacrifice in order to swap one dictator for another? But if one believes that what makes the regime a menace to its people and to the neighborhood is its abnormal totalitarian nature (abnormal among authoritarian nations), then what one should aim at is normalization, and not democratization, as its primary goal. The central question should be: how do we return normalcy to the life of the people? Although democracy rights necessarily include normalcy rights, in most instances the other way round doesn’t hold true. So what is needed is a regime that normalizes relations both with its neighbors and its subjects, and it is not a coincidence that both of these missions happen to be intimately linked to one another. But such a regime may come short of the democratic credentials that many in the opposition are demanding. If so, the critical question is: is it worth all the trouble?
Comment: Said “abnormal totalitarian nature” of the regime at least has been reflecting in the areas of ignorance (most dictators educate their people), forced labor slavery for life (indefinite SAWA experience), illegal activities that include organ harvesting of refugees and ripping off the people for ever (2% tax that secures their Eritrean identity).We certainly need a normal life to return in Eritrea as a priority. Assuming that nothing can be worse than this regime, any other government in Eritrea should produce a better situation than the current, thus welcome. I think brother Yosief’s choice of immediately replacing the regime by one that can normalize our society via said normalcy rightswithout necessarily granting democratic rights emanates from his deep understanding of how terrible the Eritrean situation has been. The emergency situation of our country is probably the motivating factor for his vision of normalcy against democracy as the utmost short run priority of the Eritrean people. He believes that the desperately endangered Eritrean people have to first secure their normal existence before they focus on democracy.
Existentialist Yoseph reflects the philosophy of Existentialism in very interesting way. I love Sartre although his philosophy (Existence precedes Essence) may not fully apply in this situation. Eritrean’s normal existence is more important to Yosef than its democratic quest, thus its existence (normal nationhood) should precede its essence (democratic rights). I accept his vision openly and respectfully and I think this is how it is technically going to be after the downfall of the dictator. A nation that does not have the fundamental structure of nationhood is bound to be unpredictable after this predicament therefore a normalizing catalyst has to mediate the disparaged society with its long run democratic question. So far, said normalizing medium is not clear as it stands but I feel like it will show up in the progression: remember that we are discussing the article in pieces.
Was Yosief’s manifesto time sensitive vis a vis the resistance? I think so. Yosief wrote the article in 2010 where the resistance was very weak and only few activists like him were tirelessly working against the regime while most of us were napping on it. The magnitude of the regime’s force overall was too potent to think of overcoming by the almost nonexistent resistance for an activist of Yoseph’s caliber to suggest taking the risk by using external force to resolve our immediate issue: the Eritrean existence at the basic level of survival. His suggestion for us to guarantee our threatened existence by changing the regime through external intervention was convincing in my opinion based on the time’s Eritrean reality.
The hopeless situation in 2010 (weaker resistance and stronger regime) probably necessitated the idea of external intervention. We were too weak to visualize a self reliant exit from the dilemma. External intervention as dangerous as it has always been appeared the most practical solution to change the government in Eritrea of course at heavy unpredictable expenses for no force directly assists others unconditionally, despite what the conditions might have been in our situation.
How about now?
The stronger the resistance the more confidence we should develop on ourselves to solve the problem independently through what my brother calls Self-reliant resistanceat least knowing that we still need strong international diplomatic support behind it. There is a huge difference in the dynamics after 2010 when Yosief suggested external intervention to solve the problem in view of the very weak resistance of the time vs. a stronger Eritrean regime. Things have changed since 2010 both internally and externally. At home the people are more bitterly disgusted of this regime. Eritreans are openly fighting it in the Diaspora more intensely than ever in the past. The scholars have started doing something here and there. Today in 2014 the Diaspora is more mobilized against the regime barely lacking leadership and strategy (vision) to effectuate the potential on the ground into a successful end.
Our homework should be focused to integrate the two elements in the resistance through a concrete guide line that we can use to attract international politicians (external diplomatic force) towards the resistance. The current situation about three years after the article was written appears to be different in quality (stronger resistance and weaker government).
Question: Is there any modification to the article (suggestion) based on these two realistic variables (potentially positive changes in the resistance though still very disorganized AND weaker and more desperate Eritrean regime) since 2010?
I feel like the Eritrean territorial existentialism has already been achieved through the independence and the associated universal consensus but its cultural fabric is very much disturbed because of the ghedli generation’s (Gennet Original has a valid question on this expression in the last forum) negative input and the worst type of dictatorship. We don’t have an immediate external threat to our independence as a sovereign nation, thus our very existence pretty much secured. The cultural destruction in our society, in my opinion can only be resolved through a cultural revolution in normalized Eritrea. The question is what is normalized Eritrea? To me a normal society is a function of relatively better freedom, justice and basic democratic venues. We don’t have a normal society because there is no freedom and human rights in the country due to lack of basic democracy, quality immaterial for now. The so said abnormal dictatorship in the country that is currently working harder to further disparage our already abnormalized life in unprecedented dictatorial fashion is still dictatorship that must be treated like other dictatorships and the society under dictatorship should act similar to other societies in the classification: transiting to democracy.
Therefore our condition vis a vis the concept of a normal society can only be achieved through a framework that can take us to democracy in its most fundamental structure. What I am saying here is that Eritrea may not be ready to experience full democracy immediately after the regime. It may be incapable of managing a fully normalized society but it can march towards achieving this goal should we work for it starting from nowThere will be a time gap (transition) between our current situation (not normal/abnormal) and democratizing (significant normalization) the country ahead. This is a journey we have to cruise through a temporary arrangement of some sort and I cannot think of anything else other than a TRANSITIONAL GOVERNMENT whose formula can be written down in substantially complete form right now (within this year) at this point of the resistance.
Assuming brother Yosief still sticks with external intervention to resolve our normalization issues as a priority to democracy:
Question: Should we only stick and insist on external solution to solve the problem or we should also concurrently start designing a transitional formula in the mean time? Does the Yosief’s method of resolving the Eritrean immediate problem through external factor accommodate the simultaneous development of a Transitional Formula to democracy or discards the later out in favor of the sole priority “changing the regime by External Intervention”? If not, Why?
Yosief: “if one believes that what makes the regime a menace to its people and to the neighborhood is its abnormal totalitarian nature (abnormal among authoritarian nations), then what one should aim at is normalization, and not democratization, as its primary goal.”
Comment: I do agree that there must be an essential medium going from authoritarianism to democracy or there must be a connecting bridge between a society’s dictatorial fabric and democratic vision. That transition should then obviously be the normalization process my brother has been saying at least indirectly. The procedure we are dealing with appears being dictatorship-to-normalization-to-democracy. I assume the final objective out of this dilemma after the normalization process for all of us should be democracy. The normalization factor in reality should at least in my understanding be only a TRANSITIONAL GOVERNMENT (capable of normalizing Eritrea) with mandate to rule under a temporary constitution for few years until democratic election takes place in the society.
Question: Do we have a difference in this topic?
Yosief;  “So what is needed is a regime that normalizes relations both with its neighbors and its subjects”
Comment: This is true. A nation must normalize relations with its neighbors and its subjects prior to its democratization. It can do this with the neighbors without doing it with its subjects. Eritrea has a partially normalized relationship with its neighbors (Sudan, at least) but this could not guarantee us a normalized relationship between the regime and us (subjects) because of the absolute dictatorship that does not allow any freedom in the country. I think there is one way of doing the second effectively and that is Respect of Human rights. The relationship between a State and its people can only be achieved through respect of the law and human rights in general that can only be secured by democracy. I don’t expect a good democracy immediately but there is no reason why we cannot prepare the formula that leads the society towards whether it works ahead or not; and I don’t understand what we are waiting for.
We therefore need a nation that normalizes its relationship with the neighbors and its people through the known means of achieving the requests. A nation cannot indefinitely ride in the dictatorial beltway without a democratic exit. We have been in the beltway since independence and we should be careful to not miss the exit and condemn the society recycling the problem after the deal with that guy is over.
The ultimate destination of any socio-political structure specially after the downfall of Communism has universally become democracy, and Eritrea cannot avoid this predicament although Eritreans can procrastinate it. The choice is ours and I chose against delaying it without a concrete alternative. We travelled through the harsh road of the struggle to make ourselves independent of Ethiopia and we paid the immediate cost of our independence in terms of this dictatorship for this long and now we should start marching forward through to reach our final destination: freedom and democracy. I don’t see anything else standing in the way except Eritreans themselves because I don’t think Africans have any other choice than democracy from now on and Eritrea must exist from the vicious cycle into a road that leads it to it.
I have a problem understanding normalcy without basic human and democratic rights in the country. I do believe the transitional government that should be formed to replace the regime immediately after its removal is by default logic said NORMALIZING CATALIST that must first accomplish significant normalization with the neighbors and its subjects (people) without necessarily offering full democratic rights that can be guaranteed by a constitutional democracy in the future. The transitional government should, however, be expected to normalize the society in the two dimensions on discussion with more emphasis on the first (normalization with the neigbours) than on the second relationship (the subjects) with a final vision of producing a democratic society ahead that would better answer the questions related to the second relationship.
Question: Do you consider a transitional; government as something capable of serving the normalization needs of the nation in relation to the neighbors and its people knowing that such a structure is only a bridge to democracy and not democracy by itself? What should the normalization factor precisely be, otherwise? Thank you!
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

ርሑስ ብዓል ፋሲካ ይግበረልኩም – ተወሳኺ ሓበሬታ ንተኸታተልትን ሰማዕትን ኣሰና

easter11

ርሑስ ብዓል ፋሲካ ክኾነልኩም እናተመነና፣ ብምኽንያት ኣውድኣመት ፋሲካ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለምን ኣብ ኤርትራን ንዘለዉ ቤተሰብኩም፣ ኣዕሩኽትኩም ከምኡ ‘ውን ብሓፈሻ ንህዝቢ ኤርትራ ብራድዮ ኣሰና መልእኽቲ ከተመሓላልፉ እትደልዩ ግዱሳት በቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ተለጢፉ ዘሎ ቁጽሪ ቴለፎን ክትድውሉልና ነዘኻኽረኩም።

ራድዮ ኣሰና

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.0/5 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +5 (from 9 votes)

መን’ዩ ጅግና ዝባሃል እቲ ኢዱ ዝሃበ ወይስ እቲ አብ ዕላምኡ ዝሞተ ?

Martyers_Cartoon

መን’ዩ ጅግና ዝባሃል እቲ ኢዱ ዝሃበ ወይስ እቲ አብ ዕላምኡ ዝሞተ ?

ሎሚ ንርእዮ ዘለና ቡዙሓት ሓለፍቲ ይሓልፉ አለዉ ብዘይ ቁምነገር ዝተቃለሱሉ ዕላማ ረስዔም ትማሊ ንሃገር ከምዘየገልገሉ ከምዘይሰርሑ ትማሊ ጀጋኑ ከምዘይተባሃሉ ሎሚ አገልገልቲ ናይ ውልቀሰብ ኮይኖም ዓገብ ከይበሉ ንሃገሮምን ንህዝቦምን ጠሊሞም ሑሱር ሞት ይመቱ አለዉ፡፡

አብዞም ናይዞም ሰባት ሞት ቡዙሓት ሰባት ዝተፈላለየ ርእይቶ አለዎም ገለን ጀጋኑ ይብሉዎም ገለን አይፋልን እዚኦም ጸረ ሕዝቢ ነበሩ ሰባት ከመይ ገይሮም ጀጋኑ ይባሃሉ ይብሉ ገለን ምውት አይክሰስን ኢዩ ይብሉካ ብዝኮነ ኩሉ ነናቱ አራእያን አታሓሳስባን አለዎ ልክዕ ሓደ ሰብ ድማ ማዕረ አተሓሳስብኡ ኢዩ ዝሓስብ እቲ አተሓሳስብኡ ድሩት እንተኮይኑ አስፊሑ ክሓስብ አይክእለን ኢዩ ፡፡ ብዝኮነ አነ ምስቶም ጀጋኑ ክባሃሉ አይክእሉን ኢዮም ዝብሉ ወገን ኢየ፡፡ምክንያቱ ጅግና ማለት ክሳብ መወዳእታ አብ ዕላምኡ ዝጸንዕ ኢዩ እምበር አብ መንጎ ኢዱ ዝህብ አይኮነን፡፡

ብመጀመርያ እቲ ዝገርመኒ ነገር ተሎ ብመጀመርያ እዞም ሰባት ንሃገርን ሕዝብን ክብጀው ኢዮም በረካ ወጺኦም በዚ ድማ ሰገጥ ከይበሉ ብትብዓትን ተወፋይነትን ምስ ሽሾ ሰራዊትን አጽዋርን ገጢሞምን ጠኒኖም ዝአትዉ ነበሩ ፡ ጽምእን ጥሜትን ተጻዊሮም ብቃላት ክትገልጾ ዘይካል መሰገደል ሓሊፎም አብ መወዳእታ ተዓዊቶም፡፡ ስለዚ እቲ አግራሞተይ እዞም ሰባት ሺሾ ሰራዊት ዝገጠሙ ብከመይ ኢዩ ሓደ ውልቀሰብ ከምበርክኮም ኪኢሉ ? ? ? ወይ ብካልእ አበሃህላ “ከመይ ኢሎም ካብ ጀጋኑ ናብ ጀጉናናት ክቕየሩ ክኢሉም?” አበይ በኒኑ እቲ ጅግንነቶም ? አበይ ከይዱ እቲ ሓልዮት ሕዝቢ ? አበይ አሎ እቲ ቅያታቶም ? ብሓቂ ታሪኮም ፈሺሉ ኢዩ እዞም ሰባት፡፡ስለዚ እዞም ሰባት ሕልናኦም ጥራይ ዘይኮነ ህልውንኦም ዝሸጡ ሰባት ኢዮም፡፡

እዚ ማለት ድማ ታሪክ ፈሺሉ ክባሃል ኮሎ ታሪክ ብትክክል አይቀረበን ወይ ታሪክ ብጉብእ አይተተረጎመን ብዓቢኡ ድማ አይቀጸለን ማለት ኢዩ፡፡ ከም ካልአይ ድማ ታሪክ ፈሺሉ ክንብል ኮሎና ልክዕ ከም ሓደ ናይ ዘርኢ ሓረግ አብ ዝኮነ ቦታ ተበንጢሱ ከም ማለት ኢዩ፡፡ ምክንያቱ እዞመ ሰባት መን ነይሮመ ከመይ ነይሮም ሎሚ ከመይ አለዉ ንማንም ቡሩህ ኢዩ፡፡ እቲ ናይ ታሪክ ሓረጎም ተበጢሱ ኢዩ ስለዚ ድማ እዚ ናይ ታሪክ ፍሽለት ይባሃል፡፡ናይ ብሓቂ ታሪኮም አይቀጸልዎን መወዳእቱኡ ድማ አየጸበቅዎን፡፡

ሓደ ሰብ ትማሊ ከመይ ነይሩ ስለትፈልጦ ከመይ አለካ እምበር ከመይ ኔርካ አይትብሎን ኢካ ምክንያቱ ታሪክ አብ ከመይ ኔርካ ዘይኮነ አብ ከመይ አለካ ተመርኪሲ ኢዩ ዝቅጽል፡፡እቲ ቀጻልነቱ ድማ አባካ’ዩ ዝውሰን እንድሕር ታሪክካ ከም ትማሊ ብጽቡቅ ቀጺልካዮ ታሪክካ ብጽቡቅ ክቅጽል ኢዩ፡፡በንጻሩ ናይ ትማልን ሎምን ታሪክካ ዘይራከብ ከም ሕቆን ክብድን ወይ ዘይሳነ እንተኮይኑ ታሪክካ ክፈሽል ግድን ኢዩ፡፡

ስለዚ ሎሚ ከምዚ ዓይንት ፍሹል ታሪክ መወዳእታኡ ዘይጸበቀ ኢና ንርኢ ዘለና፡፡ ምክንያቱ ሎሚ ኤርትራ ሃገርና ብናይ ትማሊ ታሪኮም ንሕና … ሳላና … እንዳበሉ ዝዕበዩ ንናይ ሎሚ ረሳሕ ታሪኮም ግዲ ዘይብሎም ሰባት ሒዛ ኢያ ተሪፋ ዘላ፡፡

ታሪክ ሓቀኛ ኢዩ አየናሕስይን ኢዩ ድማ ስለዚ ትማሊ ጅግና ተኔርካ ጅግና ኢሉ ክገልጸልካ ኢዩ፡፡ሎሚ ድማ ጀጉናን እንተኮንካ ጀጉናን ኢሉ ኢዩ ዝገልጸካ፡፡

ሓደ ሰብ ንሕልንኡ እሙን ዘይኮነ አይኮነን ጅግና ኢልካ ክትጽውዖ ሰብ ኢላካ ክትጽውዖ ከማን ገበን ኢዩ፡፡ምክንያቱ ከምዚኦም ዓይነት ሰባት ምስ ሕልናኦም ዝተቀራሓኑ ኢዮም፡፡ ስለዚ ሓደ ሰብ ሙሉእ ሰብ ክንብሎ እንተኮይና ንሕልንኡ እሙን ዝኮነን ሰብአውነት ዝስመዖ ምስ ዝከውን ጥራይ ኢዩ፡፡ ስለዚ እዞም ሰባት ገና ሰብአውነት ዘይስመዖምን ገና አብ ጌጋ ከምዘለ’ዉን አይተሰቆረሙን አሎ ገና እዚ ኩሉ በደል ዝፈጸምዎ አብ ሕዝቢ ኤርትራ ዘጣዕሶም አይመስሉን ኢዮም ምክንያቱ ሕልናና ከምተጋገየ ዝአምን ድማ ጣዕሳ ምስ ዘጋጥሞ ጥራይ ኢዩ፡፡ስለዚ ኩሎም እዞም አብዚ እዋን ዝሓለፉ ምስ ሕልናኦም ከይተዓረቁ ተቀራሒኖም ከለዉ ይሓልፉ አለዉ እቶም ዘለዉ ውን ከምኡ ምስ ሕልናኦም አብ ቅርሕንቲ ኢዮም ዘለዉ ክታዓረቁ አይካሉን ቅንጣብ ጣዕሳ’ውን ይስመዖም የለን በንጻሩ አብ ቁኑዕ መገዲ ክምዘለዉ ኢዮም ከም ከልቢ ዝነብሑልና ዘለዉ ስለዝኮነ ድማ ጌጋ አብ ርእሲ ጌጋ እንዳፈጸሙ ከንቱን ሑሱርን ታሪክ ይገድፉ አለዉ፡፡ ስለዚ በየናይ መለክዒ ወይ መግለጺ ኢና ጀጋኑ ኢልና ክንገልጸም ንክእል ?

እቲ ዘሕዝነካ ሎሚ አብዚ 21 ክፍለ ዘመን ነዞም ዝመሽመሸ ሕልና ዝሓዙን ሕልናኦም ዝሸጡ ሰባት ዝተዛረብዎን ዝበልዎን ከም ቃለ ነብያት ወሲዶም ዝአምንዎምን ዝቅበልዎምን ከም ጀጋኑ ዝአምንሎም አዳከርትን አጣቃዕትን ሰባት ምህላዎም ኢዩ፡፡ምናልባት ንሕዝብካ ምግፋዕ ከም ጅግንነት ዝቁጸር እንተኮይኑ እንድዒ ዘይንፈልጦ ካልእ ጅግንነት አሎ ማለት ኢዩ፡፡

አብዚአ ከይገለጸወኩዋ ክሓልፍ ዘይደሊ ሓደ ሓደ ሰባት አለዉ ብስምዒት ዝጎዓዙ ሓቂ ዘሕምሞም እዚ ድማ ኩሉ ግዜ ብስምዒት ዝጎዓዙ ሰባት ነገራት አስፊሕካ ምርአይን ሓቂ ካብ ሓሶት ምፍላይን ይሳአኖም ኢዩ ብዛዕባ እዞም ሰባት ክትዛረብ ኮለካ ሓቅነቱ ካብ ምርግጋጽ ንነገራት ብሃውሪ ወይ ብዘይምምዝዛን ስለዝርእይዎ ከም ብጽልአት ትዛረብ ዘለካ ዝመስሎም ቡዙሓት ኢዮም ልክዕ እዞም ሰባት ጀጋኑ ከምዝነበሩ ዝክሕድ ሰብ የለን ወይ ነዚ ናይ ትማሊ ጅግንነቶም አይኮናን ነነአእስ ዘለና ብዓቢኡ ብዛዕባ ትማሊ ዘይኮነ ብዛዕባ ሎሚ ኢና ንዛርብ ዘለና ስለዚ እዞም ሰባት ሎሚ ከመይ አለዉ እቶም አብ ሎሚ ዝሓለፉ’ከ እንታይ ገይሮም ሓሊፎም ኢና ንብል ዘለና ብሓቂ ነቲ ዝተቃለስሉ ናይ ሕዝቢ ነጻነትን ፍትሕን አብ ተግባር አውዒሎሞ ድዮም? ሕድሪ ስውአትና አይጠሎሙን ድዮም? ኢና ንብል ዘለና፡፡

ሎሚ አብዛ ጽሕፍተይ ክገልጾም ደልየ ዘለኩ ዓይነት ሰባት ነዞም ዝተቃለስሉ ዕላማ ዝረስዑን ገለ ገለ ብጥቅሚ ወይ ብነብሰ ፍትወት ዝሰከሩ ፤ ከብዶም ዝዘመዶም ዓይነት ሰባት ፤ ተመሳሲሎም ዝሓድሩ ፤ ናይ ስልጣን ህርፋን ዘለዎም ፤ ብዓቢኡ ድማ ትማሊ ንሽሾ ሰራዊትን አጽዋርን ዘይፈርሑ ሎሚ ግን ንሓደ ውልቀሰብ  ዝፈርሑ  ዘለዉ ሰባት …. ንምግላጽ ኢየ እቲ ቀንዲ መጽሓፍየይ ግን ሕልና ክገብሩን ንሕዝቦም ጠጠው ንክብሉ ምዝክካርን ማዕረ ክንደይ አብ ዝተጨማለቀ ሕይወት ከምዘለዉ ንምሕባርን ኢየ፡፡ምከንያቱ ሓደ ሰብ መገዲ አምላክ ገዲፉ መገዲ ሰይጣን እንተሒዙ ካብቲ መገዲ ሰይጣን ክትአልዮ ኢኻ ዘለካ እምበር ምስኡ አይትጎዓዝን ኢኻ፡፡

አነ ሕጂ ባህርያት ናይዞም ሰባት ሓደ ብሓደ ንምግላጽ ኢየ ደልየ፡፡ አብ ሓደ ስርዓት ቡዙሓት ዓይንተ ሰባት ክንረክብ ንክእል ማለት ነቲ ስርዓት ንክጽልን ክሻድንን ዝገብሩ ፡- ብተወሳኪ እቲ ገዛኢ ስርዓት ብመጀመርያ ሰባት ኢዩ ዝሕዝ ብዙሓት ዓይነት ሰባት ኢዮም ዘገልግልዎ ነዚ ንምትግባር ድማ ሰባት ብምውዳብ ነቲ ስርዓት ዘገልግሉ አብ ልዕሊ ሕዝቢ ፍርሕን ጸቅጥን ከምዝፈጥሩ ምግባር ቀንዲ ተግባሮም ኢዩ፡፡

እቶም ዝውደቡ ሰባት መብዘሕትኦም ግን አሚኖምሉ ዘይኮነ ግላዊ ጥቅሞም ስለዘቀድሙ ኢዮም ወይ ነብሶም ዘይአምኑ ፈራሓት ምስዝኮኑ ወይ ተመሳሲሎም እንታይ ገደሸኒ ሱቅ ኢለ ዘይነብር ባሃልቲ ኢዩ ዝአካክብ ብልክዕ ድማ ገዛእቲ መንግስታት አብ ሰልጣኖም ክጸንሑ እንተደልዮም ናይ ግድን ዝተሓባበሮም ሕዝቢ ፤ ሙሉእ ብሙሉእ አሜን ኢሉ ዝቅበልን ዝምእዘዞም ሕዝቢ የድልዮም ኢዩ፡፡ ነቲ ሕዝቢ ንምእማን ይኩን ጸቂጥካ ወይ ዓፊንካ ንምሓዝ ድማ ነዚ እከይ ተግባራቱ ዘተግቡሩ ሰባት ወይ ዕሱባት ግድን ኢዩ ዘድልዮ፡፡ ንአብነት ፡-

 

1 ተመሳሲሉ ሓዳሪ

መሲሉ ዝሐድር ሰብ ኩሉ ዝረከቦ ጸቡቅ አጋጣሚ ወይ ዕድላት ንናይ ግሉ ጥቅምን ዕላማን ንምትግባር ዝግበር ናይ ፓለቲካ መርገጺ ኢዩ ዘመልክት ጥቅሚ ዝረክበሉ ክሳብ ዝኮነ ንዝኮን መርገጺ ንምድጋፍ ብዘይምውልዋል ዓይኑ ብጨወ ሓጺቡ ንናይ ግሉ ጥቅሚ ክብል ጥራይ ናይቲ ስርዓት ወይ መንግስቲ ራአይ ወይ መምርሒ ንምትግባር ድሕር አይብልን ኢዩ እቲ ሕዝቢ ዝሃቦ ውክልናን ሰልጣንን ብምርሳዕ መረረ ሕዝብን መሰላትን ክብረትን ሃይማኖትን ጨፍሊቁ ብዘለዎ ናይ ሰይጣናዊ ባህሪ ድሕር አይብልን ኢዩ መሲሉ ሓዳሪ ሰብ አብ ናይ ዝኮነ ፓርቲ ናይ ፓለቲካ መርገጺ አይአምንን ኢዩ ኮይኑ ግን ልዕሊ ሰቡ እምነት ዘለዎ ነቲ ፓርቲ ወይ ስርዓት ልዕሊኡ ሓላይ ከምዘየለ መሲሉ ምቅራብን አብ ልዕሊ ሓለፍቱ ኩቱር ፍቅሪ ከምዘለዎ እንዳመሰለ ነታ ዝረክባ ጥቅሚ እንዳዓቀበ ይነብር እዚ ድማ እቲ ቀንዲ ሓጥያት ብሕዝቢ ዝተዋሃበካ ሓደራ ጠሊምካ ናይ ገዛእ ርእስካ ጥቅሚ ምቅዳም ኢዩ።

እዚ መሲልካ ምሕዳር ድማ ብፍላይ በቶም ሰበስለጣናትን ናይ መንግስቲ ሰራሕተኛታትን ምሰዝከውን ዓቢ ሽግርን ዕንወትን ኢዩ ዘከትል ምክንያቱ እምነት ፡ ግልጽነት ፡ ምዕቃብ ሚስጢር ፡ ቅንዕና ወይ ሓቅነት ፡ ተሓታትነት ፡ አድልዎ ፡ ንናይ ሕዝቢ ጥቅሚ ምሕላው ፡ ንናይ ሕዝቢ ሕቶ ምምላስ ፡ ብዓቢኡ ድማ አብነታዊ ምዃን እዚኦም ኩሎም አብ ሓንቲ ሃገር እንተዘየለዉ እታ ሃገር የላን ዕርቃና ወጺአ አላ ማለት’ዩ እዚ ኢዩ ድማ ሎሚ ዝንጸባረቅ ዘሎ፡፡እዞም ሎሚ ዝሓልፉ ዘለዉ ሰባት ውን ሃገር ዕርቃና ከምትወጽእ ገይሮም ዕርቃኑ ዝወጸ ታሪክ ገዲፎም ኢዮም ዝሓልፈ ዘለዉ፡፡

2 ህርፋን ስልጣን ዘለዎም

እዚኦም ድማ ብጀካ ስልጣኖም ተዘይኮይኑ ብዛዕባ ሕዝቢ ቅንጣብ ሓልዮት ዘይብሎም ዝወረደ ይውረድ ዘገድሶም አይኮነን ዝነገሰ ንጉስና ዝበረቀ ጸሓይና በሃልቲ ምስቲ መሲሉ ዝሓድር ተመሳሳልነት እኮ እንተለዎም እዚኦም ግን እቲ ቀንዲ ህርፋኖም ስልጣን ንምርካብ ኢዩ ንጥቅሞም’ውን አይሰርሑን ማለት ግን አይኮነን እቲ ቀንዲ ስርሖም ጎይታይ እምበይተይ እንዳበሉ ብከመይ ስልጣኖም ይውሰኩን የናውሑን ኢዩ ዘገድሶም። ብዛዕባ ሕዝቢ ይጥመ ይሳቀ ዘገድሶም አይኮነን፡፡ምክንያቱ ብስልጣኖም ተጠቂሞም ቀንዲ ሰባት ዘጋፍዑን ዝአስሩን እዞም ሰባት ኢዮም፡፡

ብተወሳኪ እዞም ሰባት ብገዛእ ሕልናኦም ዝተአሰሩ ድኩማት ፍጥረት ኢዮም እዚ ማለት ድማ አብ ልዕሊ ሰብአዊ ፍጡር እዚ ዘይባሃል ዓቢ ወንጀል ብምፍጻሞም እዚ ነገር ክገብሩ ከለዉ ናይ ድንቁርና መገዲ ስለዝተከተሉ ናይ ገዛእ ሕልናኦም ሰሒቶም ኢዮም፡፡

3 ብመትከል ጥራይ ዝጎዓዙ ሰባት ምህላዎም

እዚኦም ዓይነት ሰባት ድማ ቀንዲ ነቲ ስርዓት ዕድመ ክህልዎ ዝገብሩ ኢዮም ምክንያቱ አብቲ ሰርዓት ኩቱር ፍቅርን እምነትን አለዎም ነዚ ድማ ንነብሶም ከም ጽኑዓት ሰብ መትከል ገይሮም ይቆጽርዋ ልክዕ በቲ ሓንሳብ ነቲ ውዱብ ወይ ስርዓት ዝአመኑሉ እቲ ግዜ ይቀየር እቲ ስርዓት አሰራርሕኡን አከያይድኡን ይቀይር ብፍጹም ዘይስቆሮም ድፉን ሓንጎል ሒዞም ዝጎዓዙ ሰባት ኢዮም ሕዝቢ አበይ ኩነታት አሎ ዘየገድሶም እቲ ዝአመንሉ ውዱብ ወይ ስርዓት ክትንከፍ ከሎ ግን ዝሓሙ ሰባት ኢዮም እቲ ካብ ኩሉ ዝገርም ነብኦም ወይ ነዲኦም ወላ እንተቀተሎሎም ፍጹም ዘይሰቆሮም መትከል ክብሉ ተተኪሎም ዝነብሩ ዓይነት ሰባት ኢዮም ምናልባት እዞም ሰባት የዋሃት ዝገብርዎ ዘይፈልጡን ዝንቡዕ ኣእምሮ ዝተዓደሎም ኢልና ክንጽዎዖም ንክአል…፡፡መብዛሕትኦም እዞም ሎሚ ዘለዉን ዝሓለፉን ሰባት ናይዛ መትከል ትብል ተካል ቃል ተርጎምትን ሰዓብትን ኢዮም፡፡አብ መትከልካ ምጽናዕ ጽቡቅ እንድዩ ግን ምስ መን ፤አበይ ፤ ብከመይ ፤መዓስ ፤ ምፍላጥ አገዳሲ ኢዩ ምክንያቱ አብ መትከለይ ኢልካ ብሃውሪ ወይ ከም ፈረስ ብሓደ መገዲ ምካድን ብዋጋ ሕዝብካ ምጥላዕን ግን ገበን ኢዩ፡፡ ናይ በደሎም ዓስቢ ድማ መትከል ክብሉ ዝከረሙ አብ መወዳእታ ባዕሉ እቲ ዝአመንሉ ስርዓት አብ ታኬላ ከእትዎም ንርእዮም አለና፡፡

4 እንታይ ገደሰኒ በሃልቲ

እዚኦም ድማ እንታይ ይግበር አሎ ኩሉ ዝፈልጡን ኩሉ እንዳተረድኦም አብ ነገራት ወይ ከም ናቶም አተሓሳስባ አብ ሃለክለክ ወይ ሓደጋ ዘለዎ ሕይወት ክአትው ዘይደልዩ እንታይ ገደሰኒ ሱቅ ኢለ ዘይበልዕ ዘይሰቲ እቲ ዝድለ ምንባር ኢዩ ዝብል ድሑር እምነት ዘለዎም ብዛዕባ ነብሶም ተዘይኮይኖም ብዛዕባ ሕዝቦምን ሃገሮምን ቅንጣብ ሓልዮትን ድንጋጸን የብሎምን አብ ርእሲ እዚ እዞም ሰባት ፍርሕን ነብሰ ምፍታውን ዘለዎም ዓይነት ሰባት ኢዮም…፡፡

 

ንምጥቅላል እቲ ጸገም ኮይነ ዘሎ ሎሚ አብ ሃገርና ምስቲ ስርዓት ዝሰርሑ ዘለዉ ይኩኑ ተቃወምቲ እቲ ስርዓት ኩሎም ፍርሒ አለዎም ካብ ናይ ደቂ ሰባት ሕማም ኩሉ እቲ ብብዝሒ ዝርከብ ሕማም ፍርሒ ኢዩ ከም ሓደ ናይ ስነ-ልቦና ሓኪም ዝበሎ ‘ከም ፍርሒ ዝበለ ንናይ ደቂ ሰባት ሰብእና ጸላኢ የለን’ እዚ ድማ አዞም ናይ ሳይንስ ሰባት ክገልጹልና ዝደለዩ ናይ ጥዕና ዘይብሉ ፍርሒ እምበር ብዛዕባ ጥዕና ዘለዎ ፍርሒ አይኮኑን ምክንያቱ ጥዕና ዘለዎ ፍርሒ አገዳስን ጉብእን ኢዩ ጥዕና ዘለዎ ፍርሒ ንዓና ወይ ንገዛእ ነብስና ንምክልካል ዝተዳለወ ስርዓት ኢዩ፡፡ ጥዕና ዘለዎ ፍርሒ ዘይብሉ ሰብ ብልክዕ ዝተወደበ ስብእና አይህልዎን ኢዩ፡፡ ጥዕና ዘለወ ፍርሒ ካብ ሓደገኛን ናይ ደናቁር ወይ ናይ ዓያሹን ሰራሕ ንከይንሰርሕ ይሕለወና ኢዩ፡፡ ብዓቢኡ ድማ ጥዕና ዘለዎ ፍርሒ ዘይብሉ ሰብ ካብ አምላኩ ዝራሓቀ ሰብ ጥራይ ኢዩ፡፡

 

ስለዚ አብ መንጎ ጥዕና ዘለዎ ፍርሕን ጥዕና ዘይብሉ ፍርሕን ዘሎ ፍልልይ ንጹር እመስለኒ፡፡ ሓደ ሰብ ከይተረድኦ ወይ ከይፈለጠ ካብ ጥዕና ዘለዎ ፍርሒ ሓሊፉ ናብ ጸልማት ዝኮነ ጥዕና ዘይብሉ ፍርሒ ክአቱ ወይ ክሰጋገር ይክአል ኢዩ፡፡ ጥዕና ዘይብሉ ፍርሒ ብጣዕሚ ኢዩ ዘሸብረካ ብመዓልቲ ከሸብረካ ይውዕል ብለይቲ ድማ የጨንቀካ፡፡ ጥዕና ዘይብሉ ፍርሒ ናይ ጋን ምዃኑን ድንግርግር ናይ ምባልን ምንጭን ማእከልን ኢዩ አብ ውሽጢ ኣእምሮካ አትዩ ይህውከካ በዚ ድማ አብ ውሽጥካ ዝርከብ ሓይሊ ከምዝለምስን ከምዝወጽእን ይገብር ውሽጣው ሰላምካ የጥፍእ ፡ ሓይልካ ይድርቶ ፡ ካብ ውጽኢታዊ መገዲ የውጸካ ፡ ድሌታትካ የጥፍእ ብሓጺሩ ጥዕና ዘይብሉ ፍርሒ ዘስካሕክሕ ሕሰም ዝምንጭወሉ መርዛም ጉድጓድ ኢዩ፡፡ ስለዚ በዚ ናይ ጥዕና ዘይብሉ ፍርሒ ዝሳቀዩ ሰባት ብዙሓት ኢዮም ብሰንኪ እዚ ድማ ሓጎሶም ወይ ደስታኦም ሲኢኖም ዝሳቀዩ ሰባት አዲኦም ትቁጸሮም፡፡ እዚ ፍርሒ ኢዩ ድማ አብ ሃገርና ሰሲኑ ስቃይና ዘናውሕ ዘሎ፡፡

 

ስለዚ ናይዚ ሕማም መድሃኒት ድማ መጀመርያ ክፍለጥ ዘለዎ “ ሰብ ናይ ሓይልን ናይ ፍቅርን ናይ ነብስካ ምግዛእን መንፈስ እምበር ናይ ፍርሓት መንፈስ የብሉን ” በዚ አባሃህላ ክንአምን ከንክእል አለና ነዚ ድማ ብልክዕ አሚና ብተግባር አብ ኣእምሮና ውሽጢ ብዕምቀት አትዮም ቦታ ከምዝሕዙ ክንገብር ክንክእል አለና፡፡ ሰለዚ እቲ መድሃኒት ከኒና ወይ መርፍእ አይኮነ ቃላት ኢዩ አብዚ ቃላት ዝተሐበኤ መድሃኒት እንታይ ኢዩ ኢልና ምስ ንሓትት ንፍርሓት ክቃወም ወይ ክጻወር እቲ ሓደን ቀንድን ሓይሊ ናይ ምትእምማን ሓይሊ ኢዩ ምክንያቱ ምትእምማን ህያው ኢዩ ፤ ምትእምማን ንቁሕ ኢዩ ከም ጸሓይ ብርሃን ስለዚ ምትእምማን ከም መድሃኒት ከገልግለና ይኽእል ኢዩ ፡፡ ኣእምሮናን ነፍስናን ክፍውስ ዝክእል መድሃኒተ ኢዩ ፡፡

 

ጥዕና ዘለዎ ሓሳብ ንጥዕና ዘይብሉ ሓሳብ ስዒሩ ይወጽእ ፡፡ እዚ ናይ ምትእምማን ውጽኢት አብ ኣእምሮ አወንታዊ ውጽኢት ወይ ፍቱን መድሃኒት ምዃኑ ተረጋጊጹ ኢዩ እዚ ድማ እቲ ናይ ምትእምማን መንፈስ ልዕሊ ኣእምሮና ናይ አካልናን መንፈስናን ናይ ምሕዳስ ሓይሊ አለዎ እዚ ድማ አብ ቡዙሓተ ሰባት ተረጋጊጹ ኢዩ፡፡ ዓለምና ሎሚ በቲ ሰባት ዝጨበጥዎ አረአእያ ጠንቂ ብዘስግኡ ሰባት መሊአ ትርከብ፡፡ እዞም ሰባት አብ ኣእምሮኦም ጥዕና ዘለዎ አተሓሳስባ እንተዝለምዱ ወይ እንተዘማዕብሉ ኩሉ ነገር ምስተቀየረ፡፡ “ ነብሰ ምትእምማን “ ዘማዕበሉ ቡዙሓት ሰባት ብናይ ፍርሓት በትሪ ምቅጽዖም ተሪፉ ዝተረጋግኤን ሰላም ዘለዎም ሰባት ንክኮኑ አክኢልዎም ኢዩ፡፡

ስለዚ ብፍርሒ ክንውጠር የብልናን ርእሰ ምትእምማን ተለና ናይ ኣእምሮና ሓይሊ ተጠቂምና ፍርሓትና ከነወግድ ንኽእል ኢና፡፡ ፍርሒ አብ ልዕሌና ዝዕወተሉ ቀንዲ ምክንያት እቲ ናይ ሕይወትና ገመድ ዝኮነ ብነብሰ ምትእምማን ስለ ዘይንአምን ኢና፡፡

 

ካልአይ ድማ ናይ ፍርሒ መድሃኒት ፍቕሪ ኢዩ ፍጹም ፍቕሪ ፍጹም እምነት ኢዩ በዚ ድማ ፍጹም ፍቕሪ ፍርሓት ከጥፈእ ይኽአል፡፡ ፍቕሪ ተፈጥራውን መሰረታውን ርክክብ ኢዩ ፍቕርን ስኒትን ሓድነትን ዘለዎ ሰብ አብ ባይታ አይፈርሕን ኢዩ ንዝኮነ ከም ጸላኢ ስለዘይርኢ አይፈርሕን ኢዩ ፍጹም እምነት ስለዘለዎ ናይ ፍርሒ ስምዒት አይፈጥርን ኢዩ፡፡ ሎሚ ግን እቲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ ንነብስና ስለዘይንአምን ማለት ነብሰ ምትእምማን ስለዘይብልና ክንገብር ማለት ነዚ ስርዓት ክንልውጦ ወይ ከነወግዶ ንክእል ኢና ኢልና ንአእምሮና ስለዘይነእምኖ ዘለና ናይዚ ውጽኢት ድማ ሓደ ምስ ሓደ ክንዲ ዝሰምርን ሓድነት ክንዲ ዝፈጥር በንጻሩ ሓደ ንሓደ ከም ጸላኢ ስለዝርኢ ንፈርሕ አለና፡፡

 

እቲ ናይ መወዳእታን ሳልሳይን ፍቱን መድሃኒት “ ዓሚቕ ኣእምሮ ” ክህልወና ይግባእ ምክንያቱ ፍርሒ አብ ውሽጥና ግዝአቱ ዘስፋሕፍሕ ዓሚቕ ወይ ዝተረጋግኤ ኣእምሮ ስለዘይብልና ኢዩ፡፡ ዘይተረጋግኤ ኣእምሮ ብቡዙሕ መገድታት ክፍጠር ይኽእል ንአብነት እዚ ዘለናዮ ማለት ህሉው ናይ ሃገርና ኩነታት ከም ሓደ ዘይተረጋግኤ ኣእምሮ ንክህልወና ከም ምክንያት ክጥቀስ ይካአል ይኸውን እቲ ጠንቂ ግን እዚ አይኮነን ገለ ነገር ንከይንገብር ዝሓላልከና ዘሎ ፍርሒ ኢዩ፡፡

 

ንአብነት ሕጂ ገለ ገለ ሰባት ፍርሒ እቲ ቀንዲ ሓሳቦም ንክኸውን ይፈቅዱ ፍርሒ ዝጅምረሉ ድማ ብናይ ንእሽተይ ናይ ኣእምሮ ስግአት ኢዩ፡፡ ከምዚ ኢሉ ድማ ንብዙሕ ግዜ ምስ ዝደጋገም ድማ ናብ ሕልናና ክሳብ ዝሰርጽ ድማ ልምዲ ኮይኑ ይተርፍ፡፡

 

እዚ ድማ ናይ ሓደ ሰብ ነፍሲ ወከፍ ሓሳቡ ናይ ስራሕ ፤ ናይ ጥዕንኡ ወይ ብሓፈሻ ዓለማዊ ሓሳብ አብቲ ናይ መሰረታውን ቀንድን ነገራቱ ናይ ፍርሒ ሓሳብ ቅርጹ ይሕዝ እሞ ምስ ፍርሕን ስግአትን ይሓብር፡፡ ናይ ሓሳብ ፍርሓት ከተወግዶ እንተጻዓርካ ከተምልጠሉ ግን አይትክእልን ኢካ ሰብ ድማ ሙሉእ መዓልቲ ዝሓስቦ ኢዩ ዝኸውን በዚ ድማ ፈራሕ ሰብ ትኸውን ፡፡

 

ነዚ ኩነታት ንምጥፋእ ድማ ካልእ ፍልይ ዝበለ ድልዱልን መሰረታዊ ሓሳብ ክትካእ ግድን ኢዩ፡፡ እዚ ናይ ፍርሓት ሓሳብ ብቀንዱ ክንዕወተሉ እንተኮይና እቲ ሓደን ወሳንን ነገር ቁኑዕ አተሓሳስባ ክህልወና ምግባር ኢዩ ምትእምማን ካብ ፍርሓት ይበልጽ፡፡

 

እቲ ጸገም ዝከውን ዘሎ ብቅንዕና ስለዘይንብገስን ከምኡ ድማ ቁኑዕ አተሓሳስባ ሒዝና ስለዘይንጎዓዝ ዘለና ነብሰ ምትእምማንና ነጥፍእ አለና በዚ ድማ መብዛሕትና ደቂ ሰባት ናይ ምስዓር ልምዲ ስለነማዕብል ዘለና ሕይወትና ናይ ስቃይ ሕይወት ይኸውን አሎ ፡፡ እቲ ሓቂ ግን አብ ልዕሊ ሕይወት ዘለካ አረኣእያ እንተለዊጥካ ዘይልወጥ ነገር አይክህልውን ኢዩ፡፡ ሕይወት ድማ ብቅንዕናን ስኒትን ፍቅርን እንተሒዝካያ ክፍአትን ተንኮልን አይክትንክፈካን ኢዩ፡፡

 

ስለዚ ነብሰ ምትእምማን ብከመይ ከነማዕብሎ ይካአል ? እንተኢልና ቁኑዕ አተሓሳስባ ብምጭባጥ ኢዩ ቁኑዕ አተሓሳስባ ምስ ዝደጋገም ድማ ልምዲ ይኸውን፡፡

ክልተ መሰረታውያን ናይ አተሓሳስባ መንገድታት ማለት ፍርሓትን ምትእምማንን ክሳብ ዝፍጠሩ ናብ ውሽጢ ሕልናና ብዕምቆት ይአትዉ፡፡ ኮይኑ ግን ፍርሒ ንምትእምማን ክስዕሮ አይኽእልን ኢዩ፡፡ አብ ናይ ምትእምማን መገዲ ብዕምቆት ምሰ ንአቱ ካብ ናይ ፍርሒ መገዲ ብፍጹም ኢና ንእለ በዚ ድማ ምትእምማን አብ ውሽጥና ይአቱ እሞ እቲ ቀንዲ ናይ ኣእምሮና ሓሳብ ይኸውን፡፡

በዚ ድማ እቲ ኩሉ ብዛዕባ ስድራቤትካ ፤ ሃገርካ ፤ ስራሕካ ፤ ጥዕናካን ሓፈሻዊ እቲ ኩሉ አብ ዓለም ክትገብሮ ዘለካ ነገራት ብምትእምማን ዝተዓብለለ አረኣእያ ወይ አከያይዳ ስለዝህልወካ ሕይወትካ ብሩህን ዘሕጉስን ቁኑዕን ይኸውን፡፡

 

ስለዚ አብዚ ግዜ ሓድሽን ቁኑዕን ሓሳብ ስለዝጨበጥና ብነብስናን ብሃገርናን ብመጻኢ ናይ ወዲ ሰብ ተስፋ ምእማን ንማሃር፡፡ ሕይወት ምቅርቲ ከምዝኮነት ዓሚቅን ቁኑዕን አረኣእያ ይህልወና አብ ሓደ ግዜ ዘፍርሑና ነበሩ ነገራትን መሰናክላትን ይስገሩን ይእለዩን በዚ ድማ ብኣእምሮ ወይ ብአተሓሳስባና ዓቢ ለውጢ ኢና ነምጽእ ብአካል ድማ ናብ ካልእ ዓለም ኢና ንሰጋገር፡፡ ብርግጽ ብዝተፈለየ መገዲ ስለትሓስብ ፍሉይ ሰብ ኢኻ ትኸውን፡፡ ሰብ ሙሉእ መዓልቲ ዝሓሰቦ ኢዩ ዝኸውን ፡፡ ናብ ናይ ዓወት መገዲ ዝወስዱ ድማ ቁኑዓት አረኣእያታት ኢዮም፡ ምክንያቱ አካልና ብኣእምሮና ኢዩ ዝምራሕ እሞ ኣእምሮና ብርግጽ አድላይ ኢዩ ስለዚ ኣእምሮና ክንምርምር ክንክእል አለና፡፡

 

ደቂ ሰባት አምላክ ብዝዓደለና ኣእምሮ ናይ ምሕሳብ ናይ ምስልሳልን ሓይሊ አለና፡፡ ኣእምሮና ብጉቡእ ምስንጥቀመሉ ኢና ድማ ናይ ብሓቂ ትርጉም ናይ ሓድነትን ስኒትን አስተማቂርና አብ ተግባር ክንሰርሓሎም ንጅምር ስለዚ ነዚ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ክንአልዮ እንተኮይና ብመጀመርያ ፍርሒ ነወግድ ቀጺልና ሓድነት ንግበር ብኤረትራውነትና ጥራይ ንእመን ሃይማኖት ፤ቀቢላ ፤ብሄር ወጊድ ኢልና ሰሚርና ንቃለስ፡፡ በጃኩም ነየናይ እዋን ኢና ሕድሕድ ክንወነጃጀልን ክንጎጃጀልን ሕይወት ሓጻር ኢያ ….፡፡

 

ከምኡ ድማ ብቃላት አይንጸናናዕ አብ አኬባታት ሰሚናራት አይንእመን አብ ተግባር ንእመን፡፡ እዚ ማለት ድማ ልክዕ አኬባታት ሰሚናራት ናብ ስጉምቲ ወይ ውሳኔ ክንበጽሕ ክሕግዘና አለዎ እምበር ባዕሉ ከም ስጉምቲ ክንወስዶ የብልናን እቲ ጸገም ዝከወን ዘሎ ንብገስ እሞ ካብቲ ዝተበገስናዮ ግን ስጉምቲ አይኮነን ስድሪ ንከይድ የለናን ካብ ዝተበገስናዮ ማለት ካብ ሰድያና ከይተሳእና ኮለና ብቃላት ተጸናኒዕና ንጽባሕ ካልእ ሰሚናር ይኩን አኬባ ንጽበ ወይ ንትምነ እታ ጽባሕ ምስ መጸት መሊስካ ንካልእ ጽባሕ ካልእ ትመኒት … በቃ ከምዚ እንዳበልና አብ አኬባን ሰሚናራትን ተሓጺርና ብናይ ቃላት ምጽንናዕን ተስፋን ነምቧህቅ አለና፡፡ አነ ሰሚናራትን አኬባን ጸሊኤ ወይ ንምንታይ ይግበር አይኮንኩን ዝብል ዘለኩ ግን ተግባር ዘይብሉ ኮይኑ በዚሑና ብልክዕ ንዘልል አለና ንዓልበሉ ቦታ ግን ክሳን ሕጂ አይፈለጥናን አለና፡፡ ስለዚ ድማ ተቆጺና ጠጠው ንብል አለና፡፡

ፍትሒ ንደለይቲ ለውጢ

ባቲሞ / ካርቱም

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.0/5 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 5 votes)

ኣቦይ ቀኛዝማች! …ብ ሓው መሲናስ – 1ይ ክፋል

Qenazmach

“ኣንታ እንታይ ደኣ ኣብዚ ንበይንኻ ኮፍ ኢልካ!?” በለኒ’ቲ ንሓደ ሽማግለ ኣቦ መሪሑ ናብ ሳሎንና ዝኣተወ ሳምሶን ዓርከይ፡ ተገሪሙ ዓይኒ ዓይነይ እናጠመተ። ኣብ ነጸላ ገዛና፡ ሕሙም ዘበራብር ጓይላ እናሃመመ ከሎ፡ ኣነ ንበይነይ ኣብ ሳሎን ኮፍ ኢለ ቲቪ ክርኢ ምስ ተዓዘበኒ፡ ተገሪሙ ዘቕረበለይ ሕቶ’ዩ ነይሩ። ‘ኣብኡ’ንድየ ጸኒሐ ሳሚ ዓርከይ፡ ዘይሕጂ’የ ክሸይን ኢለ መጺአ’ በልኩዎ ኣነውን ከም ሕፍር ኢለ፡ ሓንሳብ ናብኡ፡ ሓንሳብ ድማ ናብቶም መሪሑዎም ዝኣተወ ብዓል ሻም (ግርማ) ኣቦ እናጠመትኩ።

Download (PDF, 75KB)

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.5/5 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -1 (from 5 votes)

ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ኣብ ከረን፣ ኣብ ቤተክርስትያን እንዳማርያም ንዓሰርተታት ዓመታት ተቐቢሩ ዝጸንሐ ሬሳታት ተፋሒሩ ክወጽእ ንስድራቤታት መወቲ ትእዛዝ ብምትሕልላፉ ህዝቢ ከተማ ከረን በቲ ኢሰብኣዊ ተግባር ተቖጢዑ ነቲ ስርዓት ይረግም ምህላዉ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።

Graves_1

ኢሰብኣዊ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ኣብ ከረን፣ ቃጼታይ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ተደኵኑ ኣብ ዝርከብ ተዋህዶ ቤተክርስትያን እንዳማርያም ንዓሰርተታት ዓመታት ተቐቢሩ ንዝጸንሐ ሬሳታት ከይተረፈ ፍሒሮም ብምውጻእ ኣብ ካልእ ቦታ ክቐብሩዎ ንቤተሰብ መወቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብመንገዲ ምምሕዳር ከተማ ትእዛዝ ድሕሪ ምትሕልላፉ፣ ህዝቢ ከተማ ከረን በቲ ኣጸያፊ ኢሰብኣዊ ስጉምቲ ናይቲ ስርዓት ተቖጥዑ፣ ‘ሎምስ ከኣ ምስ ሬሳታት ዝብኣስ ስርዓት ረኺብና’ እናበለ ይራገም ምህላዉ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።

እቲ ስርዓት፣ “እቲ ቦታ የድልየና ኣሎ” ካብ ምባል ሓሊፉ ዝኾነ መግለጺ ከይሃበ፣ ነቲ ትእዛዝ ኣብ ልዕሊ ቤተሰብ መወትን መእመናን ነቲ ስጉምቲ ምስግዳዱ ዘሰንበዶን ዘሕዘኖን ህዝቢ “እንታይ መዓቱ ወረደና፣!” ኢሉ ክምህልል ከምዝቐነየ ‘ውን እቶም ምንጭታት ኣገንዚቦም።

ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፣ ገሊኦም ቤተሰብ ገጾም ናይ ዘይፈልጡዎም ኣባሓጎታቶም መቓብር ከውጽኡ ብምግዳዶም፣ ገሊኦም ከኣ ሬሳ ዝፈትዉዎም ወለዶምን ኣሕዋቶምን ሕልናኦም ኣብ ዘቕስን ስፍራ ክዕቆቡሎም ኣብ ጥሙይ ከብዶም ኣሽሓት ወጻኢታት ብምግባር ብቸሜንቶን ማርሞን ዝሰርሑዎ መቓብር፣ እንደገና ክሳብ 10 ሽሕ ናቕፋ ከፊሎም ክፍሕሩዎ ብምእዛዞም፣ ኣብ ካልኣይ ሓዘን ወዲቖም ይነብዑ ከምዘለዉ ተፈሊጡ። ገለ ካብቶም ኣውያቶም ዝሰምዓሎም ዝሰኣኑ ኣብ ወጻኢ ቤተሰብ ዘለዉዎም ስድራቤታት መወቲ መፍሓሪ ሬሳ ገንዘብ ክልምኑ ሸበድበድ ክብሉ ከለዉ፣ እቶም ሓጋዚ ዘይብሎም በተኻት ስድራቤታት ዓቕሎም ጸቢቡዎም ተረቢጾም ከምዘለዉ ኣለዉ።

እቲ ኣብ ሃይማኖታዊ እምነት ኮነ ሰብኣዊ መንነት ኣኽብሮት ዘይብሉ ሕሉፍ ንዕቀት ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ኣረሜናዊ ስርዓት፣ ኣብ ወጻኢ ንዝዓረፉ ዜጋታት ነቶም ኣብ ጉዕዞ ስደት ኣብ ላምፐዱዛ ዝተቐዝፉ ኣማኢት መንእሰያት ከይተረፈ ኣብ መሬት ዓደቦኦም ከይቅበሩ ምኽልካሉ ከይኣክል፣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንዓመታት ኣብ መቓብር ብሰላም ዓሪፉ ምስ ዝጸንሐ ኣስከሬናት ምዉታን ክብኣስ ምጅማሩ፣ ብዝኾነ መለክዒ ተቐባልነት ዘይብሉ ጽዩፍ ኢሰብኣዊ ተግባር ብምዃኑ ንህዝቢ ከረን ደንጽዩዎን ኣጨኒቑዎን ምህላዉ ዘገርም ኣይኮነን።

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.4/5 (8 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 10 votes)

Geoffrey Clarfield: The slaves of Sinai

Camels

Geoffrey Clarfield, National Post | April 14, 2014 | Last Updated: Apr 9 4:10 PM ET

On Monday, April 14, Jews around the world will invite their family and friends to join them for the feast of Passover, a holiday that celebrates the Biblical story of the Israelites, who were enslaved in Egypt under Pharaoh, and who fled from their cruel Egyptian masters across the Sinai desert to gain their freedom in the land of Israel. As celebrants drink wine and eat the unleavened bread that was once prepared in the desert, they sing an ancient song, “We were slaves unto Pharaoh in Egypt, but now we are free.”

As a young anthropologist, I was so enamored by the story of Passover that I spent a year among the nomadic Bedouin Arabs of the Sinai peninsula to get a taste of that ancient wandering way of life that must have been temporarily adopted by the Children of Israel during their sojourn in that “terrible wilderness” on their way to freedom in the Promised Land. One day, to my shock and surprise, I came across a settlement of Africans who told me that they were the descendants of the slaves that the Bedouin used to keep until the British outlawed slavery in the Sinai after the First World War. I got to know them rather well (as one of them was a fine musician). When I asked an elder what slavery was like, he told me, “Horrible. You worked all day, every day and you had no freedom.”

These former slaves were the northernmost expression of a slave trade that was as old as the Islamic conquest of Egypt and the land of Israel in the 7th century AD, and which reached its zenith during the 19th century. When European travellers and adventurers began to explore Ethiopia, the Sudan and Egypt during the 19th century, they described an active Nile valley and Red Sea slave trade dominated by Sudanese and Egyptian Muslim traders, facilitated by Bedouin tribes who still range from the borders of Ethiopia to the Mediterranean Sea. In the traders’ eyes, the ideal slaves were Christian and Pagan Ethiopians who were snatched from their homes in what is now Ethiopia and highland Eritrea.

These slave traders were not 19th century utilitarians. The Red Sea slave trade was characterized by extreme cruelty and deprivation that included, castration, rape, torture, murder and abandonment of the weak in the wilderness. By the 1830s, 10-12,000 of these slaves were traded annually up the Nile and Red Sea coast through the Sudan into Egypt. Although the British eventually made slavery illegal in Egypt and the Sudan during their occupation of these two countries, as late as the 1920s, Sudanese religious and political leaders were petitioning the British to allow them to keep their slaves. Clearly, the practice of slavery in this part of the world had not disappeared.

During the last few years, a new version of this slave trade has re-emerged in the area. The persecutors and the victims are almost the same, but the style of the trade has changed. In some ways it has become even more brutal than its 19th century forerunner. Researchers for the UN, the U.S. government and various NGOs who study this tragedy call it “Sinai trafficking,” a euphemism describing a revived Red Sea slave trade.

Between 2009-2013, it is estimated that 25,000-30,000 people were victims of Sinai trafficking and that they and their relatives overseas have paid ransoms to their Sinai Bedouin captors of at least $622-million. Of those who were kidnapped, anywhere from 25-50% of those captured die in captivity, usually from torture. The majority of the victims are Eritreans and almost all of them are Christians.

In 1993, after many decades of a heroically disciplined resistance struggle that was the envy of all Africans, a newly liberated Eritrea voted to secede from Ethiopia and finally became an independent state, recognized by countries around the world. After a short democratic honeymoon and a pointless border war with Ethiopia, instead of developing their war-torn society, Eritrea’s new leaders have turned the country into a totalitarian nightmare. The constitution has never been implemented, the government has put the head of the Eritrean Orthodox church under house arrest and it has drafted all teenagers into the army for indefinite service. The state then forces them to labour without pay on state farms, like bonded medieval serfs. In today’s Eritrea, arbitrary arrest is common, and thousands languish in prison without legal representation. Citizens do not have an automatic right to a passport and will be shot on sight if they try and cross the border to the Sudan or Ethiopia.

SinaiAnd so, there has arisen a black market that offers to smuggle Eritreans to the Sudan where they can find temporary refuge in UN-run refugee camps. This is where the trouble begins, as the demand to escape Eritrea is huge. The UN estimates that 5,000 people try to leave every month. In revenge, the Eritrean government has been illegally taxing its émigrés in Europe and the West 2% of their annual incomes. In 2013 a high level Eritrean minister fled the country. The government then arrested his 85-year father and 15-year-old daughter in retaliation.

As most Eritreans who want to leave their country cannot get passports, they know that there are corrupt members of the Eritrean Border Surveillance Unit who have close ties with businessman on the Sudanese side of the border. Desperate Eritreans often pay these middlemen up to $3,000 to be smuggled across the border to refugee camps such as Shagarab in the Sudan, with the help of Rashaida Bedouin traffickers who live on both sides of the border. If the refugees are lucky, they languish in camps like Shagarab, where the UN can almost protect them (many are kidnapped by traffickers from within the camp itself).

If they are unlucky, as so many are, they are directly and forcibly transferred to warehouses under armed guard by Rashaida Bedouin tribesmen. They are then smuggled across the Egyptian border with assistance from related Bedouin tribes who sell them on to the Bedouin of the Sinai Peninsula. The involvement of the Bedouin of the Sudan up and into the Sinai is similar in nature to that of 19th century Red Sea slave trade, except that now the transfer of human captives is done by truck on desert roads. If these captive Eritreans have survived thus far, this is where their hell begins.

The Sinai is now a haven for tribally based Al-Qaeda operatives as well as Bedouin smugglers and extortionists, who have a free hand in this revived slave trade. There are about 50 tribally based trafficking gangs working in the Sinai. Once the incoming groups of captive Eritreans are divvied up among the gangs, the poor victims are asked if they have relatives abroad with cellphones. If they do, and most do, then they are asked to call their relatives and arrange for ransoms of up to $50,000 per person which will then be sent to middle men in Egypt, or until recently, extorted from the many thousands of traumatized Eritrean refugees who the Bedouin already tortured and smuggled into Israel, before the Israelis finally tightened their border security with Egypt. In the meantime they wait.

Captives are specifically tortured when they are on the phone with overseas relatives, so that their screams will motivate them to send money to the Bedouin captors

But while they wait, their Sinai Bedouin captors torture them, regularly. Captives are beaten with whips and sticks, often four to five times a day. Men, women and children are regularly beaten with iron bars and hammers, often breaking limbs. Pregnant women are kicked and jumped upon, people are hung upside down for days, electrocuted and burnt, held in chains and assaulted sexually. Children are raped in front of their parents and women in front of their husbands. Young men are also raped. They are given little food and water and suffer from disease. Captives are specifically tortured when they are on the phone with overseas relatives, so that their screams will motivate them to send money to the Bedouin agents through international wire transfers. If a captive has already died, the Bedouin often threaten the deceased’s still captive relatives with even more violence, and so they often receive ransom payments for people that they have already tortured and killed.

Those captives who survive are often held for up to 18 months before they are ransomed and dropped off in Cairo. Having turned a complete blind eye to what their own citizens did to them in Sinai, the Egyptian authorities then arrest them and arrange for their eventual deportation. On one occasion a group of Eritrean captives overpowered their captors, escaped and reported their persecutor’s whereabouts to the Egyptian police in the Sinai. The police jailed the escapees and allowed the torturers to go free. The one Egyptian journalist who reported from the Sinai, Ahmad Abu Draa, was arrested by the government and put in solitary confinement for writing about the slave trade. The Egyptian government has done nothing to stop this new Bedouin slave trade, and deport most of those refugees who make it to Cairo to Ethiopia, which is marginally better than Eritrea, where they can be shot or imprisoned for having left “illegally.”

Many of those who make it to Egypt try and get smuggled to Libya in the hope that they can enter Europe by sea. In Libya they are often captured, put in prison and sometimes tortured. As one survivor pointed out, “There is much to be afraid of given our skin colour and religion … over 400 Eritreans are here, the women held in a separate location. The Muslims of other countries are taken care of, but we Eritreans do not get such an option.”

The Egypt and Sudan are leading members of the Arab League. If the Egyptian government or its military wanted to end Sinai trafficking tomorrow, they could easily seal their border with Sudan and this slave trade would be over in 24 hours. But they are far too busy weaving conspiracy theories about how Israel and the West are responsible for the recent social, political and economic implosion of their own failed state. The UN and the European Union also seem remarkably uninterested in this major human rights disaster unfolding in the southern Mediterranean.

Highland Eritreans are the bearers of an ancient, sophisticated cultural tradition. As they trace their descent from the union of King Solomon and the Queen of Sheba, they deserve a far better fate than that which now awaits so many of them in the Sinai desert. The Egyptian and Sudanese governments clearly take their cue from Pharaoh.

National Post

Geoffrey Clarfield is an anthropologist at large.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +6 (from 8 votes)

ማሕታ ትማሊ፡ 8ይ ክፋል።

Mezeker_800-1

ማሕታ ትማሊ፡ 8ይ ክፋል።                                           15-04-14።

ሕሉፍ ዘይፈለጠ መጻኢ የብሉን!

“ኣብ ሓንቲ ጉምቦ ኢድ ክንደይ መትኒ ደም፡ ህዋሳት ስምዒት፡ ጀማምትን ጭዋዳታትን ከምዘሎ ፈላጣት ሕተቱሉ” ኢለ ተፋ ንየኩም ቀንየ። ንስኻትኩም ድማ ግደፍ ክንድኡስ ቅንጣብ ኣካል ክትክንተፍ እንከላ እንታይ ዝኣመሰለ ቃንዛ ከምዘለዋ ተዛቲ ኹሙሉ ኣለኹም። ናይ መቐምረሪ ነገር’ሞ ኣይውረዮን። ኣስዒብኩም’ውን እቲ ዝሓለፈ ቃንዛ ህዝብናን ሃገርናን ገና ኣብ ቦታ ኡ ከምዘሎ ኣድሚቕኩሞ ኣለኹም’ሞ ስለ’ቲ ኑሱ ከምእዋናውነቱ ከዛርበና ከምዝደረኸ ተረዳዲእና ኣለና። ብዛዕባ ‘እዋናውነ ት’ ዝመጸ’ውን እንታይ ማለትና ምዃኑ ቁሩብ እንተኸለስናዮ ኣይሓይሽን ትብሉ?

ኣቐዲመ ከምሓደ ዜጋ ንሕና ንበይንና ንኸዶ መገዲ ተጓዒዝና፡ ንውልቅና ንብሕቶ መኣዲ ተቐሪብና ከምዘይንፈልጥ መጠን፡ ግንድማ መጓዕዝትና ዝያዳ ክስጉመልና መባልዕትና ሓለፋ ክኹልሰልና ኣይባህግናን ስለዝኾነ፡ እዚ ብዙሕ ፍልጠትን ንዋይን ዝፈሰሶ ተጀሚሩ ዘሎ ሓድሽ መዳኸምያ ድብያ ድማ እናረኣናዮ ከነጽቅጥ ስለዘየብሃገና “ከምቀደም ይመስለክን” ….. ክንብሎ ም ስለዝተገደድና ኢና ንዛረብ ዘለና።

ማለተይ ብትሕዝቶ ንምንጻር ዘመናውያን ፖለቲከኛታቶም ታሪኽ ምዝንባዕ ደጊስዎም ሕጂ’ውን ከም ቀዳማይ ዕማሞም ኮይ ኑ ይርአ እንሀ። ንሳቶም ብኣጋጣሚ ዓወት ዓድዋ ኣብዝገበርዎ ዓለማዊ ጎስጓስ ብፍላይ ኣባና ካብቲ ሕሉፍ ታሪኽ ጥልመቶም ብዝባኣሰ ገዚፍ ሓድሽ ናይ ውሽጢ-ውሽጢ ጥበባት ናይ ሓሶት ፍቕሪ ሓደነት ነስኒሶም ክስርዩና’ሞ ማሕላኦም ሓቂ መሲልና ዳግማይ ድርብ ድርብርብ ዓወታት ንምሕፋስ ይዋደዱ ብምህላዎም ኢዩ ከምቀደም ከይመስሎም ሓቂ ተዛሪቦም ኣብ መገዲ  ባቡር ክድቅሱ ንላወቦም ዘለና። ኣነ ንርእሰይ ከምቶም ካልኦት ደቂ-ሃገርና ኣድናቒ ዓወት ዓድዋ ብምዃነይ፡ ንሱ ኣብ ቦታኡ እናሃለወ፡ ንፖለቲካዊ መኽሰባት ክበሃል ዝግበር ናይ ታሪኽ ምስራዝ፡ ምድላዝን ምጥምዛዝን ግና ክሕደት ቃልስን መንነትን ህዝቢ ኤርትራን ዓወቱን ስለዝኾነ ከምቲካልእ ኩሉ ዜጋ ብዓቕመይ ዝረኣኹዎ ጉድለታት ናይ ምንቃፍን ምስትኽኻልን ሓላ ፍነት ከምዝስማዓኒ ክርድኡለይ ይደሊ። እሞ ኣበሃህላይ ብኣብነት ከሰንዮ።

ፈፍሩዩ ወስ ንምባል፡ ዓወት ዓድዋ ካብ ዓደመናስ ኩላህና ወዮም ናይዛ ጥንታዊት ሃገረ-ኢቲዮጲያ ዘርኢ ሰለሙነ-ሳባዊ ሃጸ ይ መነሊክ ኣብርእስና ዝነበሮም ጠመተን ዝገበሩዎ ውዕላትን ክስናዕ ርኢና። ብኣውራኡ “ንጉስ ንዓሳክር ኣይቀጽዑን (ኣይቆረ ጹን) ኣይጠለሙን። ከምኡ ዝገበሩ’ሞ መዃንንቲ ትግራይ ኢዮም”ኢልካ ነገር ገለካብቲ ማይ ዘይጠዓመ ዝመሰሎም ጥበብዩ።

ታሪኽ መግለጺ ፍጻመ ኢዩ። ብመጠን ዓለማውነቱ ድማ ንነባሪ ስለዝተመዝገበ ሎሚ ክስናዕ ኣይከኣልን። ምናልባሽ ሓንሳብ ንዘታለልካዮ ሰብ ኮነ ህዝቢ ስለዝለመድካዮ ኩሉ ግዜ ከተታልል ክትብል መመሊሱ ይፍተን እንተኾይኑ ከምቲ ኣባጊዑ ብወ ኻሩ ዘብልዐ ጓሳ ካብምዃን ሓሊፉ እንታይ ክፍይድ።

ብወገነይ በቲ ጥንታዊ ሃገርነት ኢቲዮጲያን ትውልድን ክጅምር ምመረጽኩ። ግን ብዛዕባ ዘመነ- እኒእኒ ኣልዒልና ኣብንበጽሖ የብልናን። ናይ እምነቶም ዕንቅፋት ምዃን ንርእሱ ከምጠንቂ ተጸላእቲ ከይንኸውን ሸለል ይሓይሽ። እቲ ዓለማዊ መዐቀኒ ሃገ ራውነት ግዳ ካብ ክፍላ 19 ክፍለ-ዘመን ከምዝጅምር ብኩሎም ኣህዛብ ቅቡል ኢዩ። ከምኡ እናተረድኦም እንተዘይኣመኑ ግን ፈሊጥካ ምጽማም ከምዘሎ ስለንፈልጥ ኣይንግደሰሎምን። እንተኾነ መሳበቢ ግዝኣት ክጥቀሙሉ ኣይነፍቅድን። ንትውልዲ  ዝምልከት’ውን ብዘይካ ሃጸይ ቴድሮስ ኩላቶም ነጋውስ ነዚ ዝተጠቕሰ ሰረተ-ንግስነት ከይጠቐሰ ዝሓለፈ ኣይረኣናን። ንጉስ መነሊክ ንርእሶም ካብ ቃልኪዳን ወጻእን ጎበጨረን ክንሶም፡ ካባ “ሞኣ ዘኣንበሳነት” ክጉምጎሙ ኣይጸገሞምን። “ቀንድን ጽሩ ይን ትውልዲ ሰለሙነ-ሳባዊት’ኮ ሽዋ ኢያ” ክበሃል ይጸንሕ’ሞ ብጎንደር ዝበረቑ ከኣ ‘መንከማና’ ክብሉ ይረኣዩ። ብጎጃመ-ዎ ሎ’ውን መን ክንድኦም? እንተ ናይ ደቂ ኣኹሱመ-ሳባውያን ድማ ሓለፋ ከምዘለዎ ይንገር። ከይስዕረና ንጠንቀቕ’ምበር ጓድ መንግስቱ ሃይለማርያም ብስም ‘ፈላሻ’ ኢስራኤላ ዘጣየሹዋ ህዝቢ ከድኣ ካበይ ዝቖናጠሩዋ ትነብር? ሽዋኸ ከይዳዶ ኣይፋላ?

ዝኾነ ኮይኑ ዘምጻኣና ንምግባር፡ ሽዑስ ዘመነ-መሳፍንቲ ስለዝነበረ መስፍናዊ ወራራት ዘየስዓበሎም ክሕደትን ኣጠላላምን ከ ምዘይነበረ ብቡሩህ ተዓዚብናዮ ኢና። ክሕደትን ጥልመትን ሽዑ’ውን ከምዚ ናይ ሎሚ መለኽቲ “ቀጻሊ ረብሓ’ምበር ቀጻሊ ዝምድና የለን” ዝብልዎ ከም ዓቢ ዲፕሎማሲያዊ መጣልዒ ኢዩ ዝውሰድ ዝነበረ። ንኣብነት መውስቦ እንተወሰድና፡ ኣብ ሃገ ርና ክቡር ነገር ኢዩ። ክቡርነቱ ድማ ግደፍ ኣብሰላምስ፡ ዝተቓተሉ ሰባት ከይተረፈ ጓልን ጋርን ቀንዲ መፈወሲ ሕነን ደምን ኢዩ ዝቑጸር። ኣብኣቶም ግን ኣይከምኡን። ንሶምን ንሕናን ክልተ ጫፍ ናይ ሓደ መስመር ምዃንና ከኣ ኣብነቱ እነሀልኩም።

እቶም ንናይ ሽዋ ንግስነት ቆሽሚዶም ዘምበርከኹዋ ሃጸይ ቴዎድሮስ ንምሩኽ ንጉስ መነሊክ ጓሎም ኣመርዓውዎ። ጽልኢ ብ

ፍቕሪ ንምድባሱ ተሓሲቡ እንተነይሩ፡ ብግብሪ ግን ወዮም ብሞት ዘይተቐጽዑን ጓል ዝተሰለሙን ንጉስ መነሊክ ኣብ ጥፍኣት ሃጸይ ቴዎድሮስ ኣብጎድኖም ኣይተሰለፉን። ከምኡ ድማ ንጉስ መነሊክ ኣዋልድ ደቆም ንደቂ ኣንጻሮም ዓደሉወን። ዘውዲቱ  ንኣብነት ንወዲ’ቶም መነሊክ ንርእሶም እምኒ ተሰኪሞም ይቕረ ዝለመኑዎም ሃጸይ ዮሃንስ ኣዋሰቡዋ።ጉርሒ ዝተሸርቦ ሽሩሕ መውስቦ ብምንባሩ ድማ ንጉስ መነሊክ (ጓሎም ንሰብኣያ ከምዝኸምበለቶ’ውን ይውረ ኢዩ) ርእሲ ሃጼ የውሃንስ ብዱርቡሽ እናተኸንተፈት ክረድኡ ካብ ቦታኦም ምዕይ ኣይበሉን። ብሓጺሩስ እቲ ጥልመት ኣብ ነንሕድሕዶም’ውን ንቡር መለለይኦም ከምዝነበረ ኢና ንርዳእ። ጠንቂ ናይ ዘይስምረቶም እንተድኣ መስፍናዊ ወራራት ነይሩ ካበይ ዝመጸ ናይ ኣሽሓት ዓመታት ሃገ ራውነት ኢዮም ዘውርዩ?

ብዛዕባ ውዕላት ዝመጸስ ምሒር ዝተነጸረ መልእኽቲ ዝሓዘ ብምዃኑ ናይ ነገር እምነቱን ክሕደቱን ንሰባት ገዲፍና መን ዘይፈ ልጦ? ሎሚ ሓቂ እናበርትዖም ምስመጸ ጽኑሓት ሰነዳት ወያነ ከምሓድሽ ትስንዖ ከምዘላ ኣምሲሎም ከሕሸኹሽኹ ሰሚዕና።ማለቶም ድማ ኣዝዩ ተነጺሩ ኣሎ። ብቐዳምነት፡ ወያነ ንኤርትራ ‘ስለዘገንጸለታ’ ዓባይ ኢቲዮጲያ ከኣ ዝያዳ ንዓዖም ስለትብጽ ሖም ተቐይሞማ። ደጊማ፡ ብ”ምሽጥር መረብ ምላሽ” ክሳብ ባረንቱ ክቆጻጸሩ እናኸኣሉ ‘ኣስገንጣይ’ ወያነ ግን ይትረፍ ኣብኡ ስ ባድመ’ዃ ንኤርትራ ኣሕሊፋ ሂባታ። ሰሊሳ፡ ብወገን ደንከል ክሳብ ባሕሪ ናይ ይግባኣኒ ምጉት ከቕርቡ እናኸኣሉ ነፍሲሄር ጠ/ሚኒስተር መለስ ‘ሕጋዊ መርትዖ የብልናን’ ኢሉ ከምዘካለፎም። ረቢዑ፡ ንኤርትራ ብሓይሊ ቆሽሚዶም ክቆጻጸሩዋ እና ኸኣሉ ብሰንኪ መለስ ካብ ኣፍደገ ኣስመራ ንድሕሪት ከምእተመለሱ። ኮታ እቲ ጠንቂ ሕልፈት መለስሲ ማእለያ የብሉን።

ነገር ኣንድነታዊ ሓሳብ ከይደገሶም ኣይተረፈን። እንተኾነ ግደፍ ሃገር ተኣክልስ ሓዳር’ውን’ኮ ብዘይፍቶት ሄዋነይቲ ኣይቀንዕን ኢዩ። ብኡ መጠን ፍትሕ ንቡርን ፍትሓውን ኮይኑ ይጸድቕ። ንሕና ድማ “ንሕና ኢቲዮጲያ ኣይኮንናን ይኣኽለና ባቓ”! ኢና’ ኮ ኢልና። ሕጂ ቁጭምጭምን ኣብ ዘይእንዳኻ ምሱውሱውን ተተመኹሊኻ “ፍቕሪ ያሸንፋል” እናተባህለ ሕቖ እንዳማትካ ክ ትሸሓሕር ምፍታንሲ እንታይ ኣምጽኦ? መልዓል ቅሙጥ! ዝበሃልስ ከምኡ ድዩ?

ናይ ወያነ ነገር’ሞ ዘየደቅስ ኮይንዎም ኣሎ። ሑሞራ ካብ ጎንደር ጠሪራ ብሒታቶ ከይኣክል ደጊማ ንሱዳን ክዋሃብ ዝበየነቶ መሬት ሰሊዓ ምህላዋ። ሰሊሳ፡ ንሃብታማት ኣዕራብ ኮኑ እንድዒ ዝተሸጠ መሬት። ረቢዓ፡ ኩሉ ቁጠባ ሃገር ኣብትሕቲ’ዛ ወ ፍጮ’ዃ ዘይነበራ ቁንጣሮ ህዝቢ ብምእታዉ፡ ማንም ጀነራልላት ሰማይ ጠቀስ ህንጻታት ኣዲስ-ኣበባ ብሒተሞ፡……….ኮታ ት ንሳኤ ተጋሩ ከምሕሱም ኣቕለሽልሽዎምሲ ክሳብ እቲ መለስ ተሸኪምዎ ዘይከደ ሓጽቢ ኣባይ ከይተረፈ ምስርሑ ክቃወሙ ክ ስምዑስ፡ ብኣና ምውርዛይ’ሞ ይትረፎም ከምቲ “የቆቱን ኣወርድ ብላ” …..ኢሎም ዝምስልዎ ከይሰዓበ ከቕልለሎም ንትስፎ።

እንተ’ቲ “ሃጸይ መነሊክ ኣይወዓሉዎን” ዝበሉና መቑረጽቲ መሓውርና ድማ ውዒለሞ’ምበር! ቅድም ቀዳድም ንሕና ዓሰርተታ ት ኣሽሓት ሙሩኻቶም ብሰላም ዘፋነና ብምዃንና ንሳቶም ንዓና ብዛዕባ ኣተሓሕዛ ሙሩኻት ክምህሩና ኣይክእሉን ኢዮም። ብተወሳኺ እቲ ብ“በፍትሓ ነገስት” ዝተወስደ ‘ቅጣት’ሲ ከመይ ኣቢሉ ኣሉላዊ ኮይኑ? ራእሲ ኣሉላ እንተዝደልይዎኸ ሃጸይ ኣ ብ ክንዲ ምእራሙስ እናተቖረጽና ከይተረፈ ኣውያትና ክሰምዑዶ ኣብቲ ቦታ ከይመጹ? እምበርከ ‘ብሰንኪ ኣሉላ’ ማለት ምስ ቲ በፍትሓ-ነገስቲ ኣይጋጮን ዶ? ክልተ መልሓስ ነውሪ!!

እንተድኣ ምስወያነ ከናቑቱና ሓሊኖም ኮይኖም ድማ ብወገንናስ ተጋግዮም። ብዝተረፈ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ስልጣን ከምዝ ፈቱ ከጋውሑ ጸኒሖም ጎድኒጎድኑ ኣብ እዋን ናጽነት ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ንርእሰ-ምምሕዳር ኢሉ ፈሪምሎም እንተኾይኑ ሃየ’ን ዶ ወሸለ!! ሕጅስ እንታይማይዶ ሓሊፍዎ ኢዩ ዘይሰማምዑ። በታ ተጀሚራ ዝነበረት ኮንፈደረሽንዶ ጥቓኣ ክሰማምዑ እንተ ክኢሎም፡ ንሱ ንዓኣቶም ‘መራሕን’ ወደባትን’ ምኾነሎም። ፕረሲደንትና ድማ ነዛ ዓባይ ሽመቱ ዕምሩ ሙሉእ ብሂጉዋ እንተ ኾይኑ ዋላ ንሓንቲ መዓልቲ እንተተኾየጣ እንታይ በሃሊት!

ንሰምዖ’ኮ ኣለና ብኣፍ ናይታ “ኢሳት” ዝብሉዋ ኣብ ወጻኢ ዝመደበራ ቲቪ ተቓወምቲ ኢቲዮጲያ ህዝብና’ውን ክሰምዕ ተሓሊ ኑ ዝበሃል ዘሎ። ህዝብና ድማ ንፈነወ ሓበሬታ ኣሰናን መሰልታን ንምስሳን ዝዋደቕ ዘሎ ሓቀኛ ድምጽና ንክሰምዕ’ምበር ብሃ ውሪ’ኮ ኣይኮነን። ብተወሳኺ ንከታተሎ’ኮ ኣለና ብሸፈጥ “ፍቅር ያሸንፋል” ናይ እኒ ገለ ምሁራት ኢቲዮጲያ “ህዝቢ ኤርትራ ስ ናህና ኢዩ፡ እቲ ዝተሰብረ ድልድል ድማ ኣብ ምጽጋን ገጹ ኢዩ” እናተባህለ ዝቀናጦ ዘሎ ኣጽፋር፡ እተን ኣብ እዋን ሃገራዊ ሓደጋ እናሃለና ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ገዛውቲ ከምዝሸመታ ዝውረየለን ዘሎ ቁጻር-ምጻር’ውን ምንም ዝቕይሮ ሓቅታት የለን።

ብዛዕባ ኤርትራን ኤርትራውን ጭቡጥ ሓቂ ክንዛረብ። ንሕና ኤርትራውያን ከምኩሉ ህዝቢ ምስጢሩ ዘይተገላጺ ናይባዕልና ባህርያት ኣለና። ክቱር ከምዘይተበደልና ኣውራ ንይቕረ ልዑል ቦታ ኢና ንህቦ። በዚ እዋናዊ ሓርጎጽጎጽ ተተባቢዑ ጠፍኡ-ጠ ፍኡ ኢሉ ዝትስፎ እንተ-ኣልዩ ብጣዕሚ ተጋግዩ። ከመይሲ ኤርትራ ብደምን ታሪኽን ዝቖመት ሃገር ኢያ። ስለዝኾነት ክትሽ ፈጥ ድሉውቲ ኣይኮነትን። ልክዕ’ዩ ከምጀጋኑ ቅልጽምና እናተገተረ፡ ብፍቕሪ ባህጊ ብሓባር ምስራሕን ሓልዮት ጉርብትናን ብ ዙሕ ግዜ ከንዕቐና ጸኒሑ ኢዩ። ምስክሩ ዝተራእዩ ጀግንነታዊ ፍጻመታት መርኣያ ናይዚ ኢዮም። ጀግንነት ማለት ድማ ግብ ራዊ’ምበር ኣብጻልጣ ጎልጎል ስለዝተዘመረ ኣይኮነን። ንኣብነት ዝጎብለለ ወተሃደራዊ ስራሓት ኢቲዮጲያ ብኤርትራውያን ዝተ ፈጸመ ኢዩ። መቸም ንሳቶም ክሳብ ሎሚ “ኣይተገዛእናን” በሃልቲ እንድዮም፡ ጣልያን ንሃገሮም ንሓሙሽተ ዓመታት ክድኩዓ እንከሎ፡ እቶም ድሒሮም ንጉሰ-ነገስት ዝተሰምዩ ኣይኮኑን ተዋዲቖሙላ። ጎጃማዊ በላይ ክቛሻመድ እንከሎ ኤርትራውያን ድ ማ ከምቲ ዝተራእየ ናይእኒ ጉግሳታት ርእሶም ንጣልያን ኣየድነኑን። ብሓይሊ ከምተገዛእና ምልክቱ ኣብዓድዋ ተራእዩ’ዃ እን ተኾነ፡ ብተወሳኺ ክልተ ዜጋታትና ኢዮም ኣብማእከል ርእሲ-ከተማኦም ግራዚያኒ ንምቕታል ዝተሰውኡ። ኤርትራዊ ኢዩ ኣ ብ ሮማ ብሴፉ ዝተጓመደ። ካልእ ግደፉ፡ ኣማን ዓንዶም ንሓቀኛ ፍታሕ ሽግር ክልቲአን ሃገራት እናተጋደለ ክማርኽዎ ምስ ዝመጹ ጦር ከምተኳሽሐ ትዝክሩ ኢኹም። እቲ ከምቴዎድሮስ ንሃገሩ ክሓልፈላ ሽጉጡ ክጥጥየላ ዝተጸበይዎ መንግስቱ ግዳ ኣዋርቐ-ዶላራት ብዝጻዓነት እርቡናለኡ ኢዩ ራሕሪሕዎም ዚምባብወኡ ዝተደርገመ። ክሕደቶም’ሞ ክንደይ ክትብሉዎ?

ዝኸፍአ ነንሕድሕዶም ልባቶም ኣብዝኾነ እዋን፡ ብዝኾነ መድሃኒትን መሕጸብን ከምዘይትጸሪ ክካሰሱ ክንሰምዕ ንዓና ከኣ ዝ ገበሩና የዘኻኽረና። ረሲዕኩሞ ዲኹም እቲ ብነፈርቲ ክንደይ ህዝብናን ጥሪትናን ኣንዲዱ ዝተማረኸ በዛብህ ጴጥሮስ፡ ንዕዑ ዝተገብረሉ ዛንታ ከይበዝሓና ገዲፈ ኲናት ምስተወልዐ ከምግዳይን ሙሁርን መጠን ክንዲ ንሰላም ዝጽዕር፡ ክጸናተወና ስለ  ዝጸንሐ ብኣጋጣሚ ሓድሽ ኲናት ነታ ዝሰርሓላ ዝነበረ ቦታ፡ ክዕልሞም ዝጸንሐ መንእሰያትን መሳርሕቱን ክቐትል ፈቲኑ ዳ ግማይ ክማረኽ? ኦይ………..

ሎሚኸ ኢቲዮጲያ ብዛዕባ ኤርትራን ህዝባን እንታይ ትሓስብ ኣላ? መቸም እቲ ተጣቢባቶ ዝመሰላ ንኤርትራ ዝጎዛዚ መደብ ቆላማ ደጋማ ድሮ ፈሺልዋ እንድዩ፡ ተሓቢኣ ዘላ መሲልዋ ኮንዶኾን ካብዝብል ኣእዳዋ ካብምውጥዋጥ ኣየዕረፈትን። እቲ ኣ ብቶም ፖለቲከኛታትና ዝግበር ጸቕጥስ ንቕበሎ። ኣብ ርእሲ መንእሰያትና ንዝግበር ምግምማዕ ግዳ ኣጥቢቕና ንኹንን። ኣብ ርእሲ’ቶም መናገድያ ኮይኖማ ዘለዉ ዑቕበኛታትና ዝወርድ ዘሎ በደላት’ሞ ንግዜ ይጽናሕ።

ግዳይነት ዓወት ዓድዋ እዩ ኣዛሪብና። በቲ ግዜ’ቲ ክምዘኑ ስለዝነበሮም ሎሚ ኣብ ርእሲ ሃጸይ መነሊክ’ውን ዝኾነ ኣይምበል ናን። እንተኾነ ካባታት ሸፋፊንካ ካልእ ንምምሳሎም ካብተደለየ፡ ኣይፋላትና ከነቕርብ ጉቡእ ኢዩ። እቶም ‘ኣሉላታት’ እንዳ ቖረጹና ዘስቀጡ ሓላይ ህዝቦም ዝበሃሉ፡ ከምቲ ኣብ ወርቂ መንበር ተኾድጮም ማዕሪጎም ትርእይዎም ጥራይ ከይመስለኩም ንምብራህ ኢየ ዝፈተንኩ። ንሶም ብጥልመት፡ ክፍኣትን ቅትለትን ዝተፈልጡ ነበሩ። እታ ትረኣየኩም ናይ ምዕሩጋት መንበር ንርእሳ ካብ ሃገረ-እንግሊዝ ተሸሚታ ዝመጸት ናይ ኤሌክትሪክ መቕተሊት ሰብ ኢያ። በቲ ግዜ’ቲ ኣብ ሃገሮም ኤለክትሪክ ብ ዘይምንባሩ ግን ብኣልባሳት ኣማዕሪጎማን ንርእሶም ማዕሪጎምን ተኾድጮማ ርኢና። ገለ ክንብል ዝግድዱና ዘመናውያን ክእደ ቡ ንምምሕጻን ክብል ኢየ ድማ ዝጠቐስኩዋ።

ከምቲ ደጋጊመ ዝበልኩዎ ትረኻይ ንኢቲዮጲያ ጥቓ ምቁንጻቦም ኣይበጽሐን። ክንደይ ጀጋኑን ቁኑዓትን ኢቲዮጲያውያን ኣሕ ዋትናን ጎረቤትናን ከምዘለዉና ኣጸቢቐ እፈልጥን፡ በይንና ተጓዒዝና ኣብንበጽሖ ስለዘየለ ድማ፡ ኣብ ሃሃገርና ኰንና ክንተሓላ ለን፡ ክንተሓሳሰብ፡ ነዚ ፈታኒ እዋን ግደፍ ተነጻጺልናስ ተጠርኒፍና’ውን ኣጸጋሚ’ዩ እሞ ፍልልያትና ከምባህርያቱ ከሎ ከይተ ጎዳዳእና ክንተሓጋገዝ እምነተይን ትጽቢተይን ከምዝኾነ ክርድኡለይ እላቦ።

መፈጸምታኡ የርእየና!!

ጎደፋ፡

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 1.8/5 (5 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -4 (from 8 votes)

ኣገዳሲ ምልክታ – ምንቅስቓስ ኤርትራውያን መንእሰያት ደለይቲ ለውጢ ኣብ ቴለማርክን ከባቢኡን

Oslo_Association-1

ምንቅስቓስ ኤርትራውያን መንእሰያት ደለይቲ ለውጢ ኣብ ቴለማርክን ከባቢኡን ቅድሚ ዓመት ብወግዒ ዝተመስረተ ማሕበር ኮይኑ፡ ዛጊት ምስ ኩላቶም ኣብ ኖርወይ ዝርከቡ ጸረ ህግደፍ ዝኾኑ ደለይቲ ለውጢ ብምትሕብባር ቃልሱ ከካይድ ጸኒሑን ኣሎን። ቃልስና ክዕወት እንተኾይኑ ግን ምስ ውሱናት ተቓለስቲ ጥራይ ዘይኮነ ምስ ኩላቶም ጸረ ህግደፍ ዝኾኑ ደለይቲ ለውጢ ማሕበራትን ሓይልታትን ተወሃሂዱ ክካየድ ስለ ዘለዎ፡ ማሕበርና ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፡ ኣብ ሕብረት ደለይቲ ፍትሒ ብምእማን ምስ ስምረት መንእሰያት ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ክሓብር ከም ዝወሰነ ብወግዒ የፍልጥ ኣሎ። ኣብዚ ዘለናዮ ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ተኣፋፊ ኵነታት ዘለወሉ ወቕቲ፡ ኩላቶም ደለይቲ ለውጢ ደቀቕቲ ፍልልያቶም ኣወጊዶም ኣብ ሓደ ናይ መኣዲ ብምቕራብ ዕምሪ ምልኪ ከሕጽሩ ድማ ይላቦ።

ዓወት ንህዝቢ

ምኤመደለቴ

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.3/5 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 5 votes)

‘ዝኸሰረ ነጋዳይ ናይ ቀደም መዛግብቱ ይግንጽል’ -ቃል ኣሰና

Isaias_wuqaw

ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ካብ ዝጥፍሽ ሓያለ ዓመታት ኣሕሊፉ እዩ። ዝተዋግኦ ኣይነበረን፣ ባዕሉ እዩ ንውደቅቱ ኣቀላጢፉዎ። እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ጠሊሙን ዓሚጹን ብኢደ-ወነኑ ዘውዲ ዝደፍአ፣ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ብገዛእ ምሳሩ ንሰራውር ስርዓቱ ባዕሉ እዩ በብሓደ ቆጥቍጡዎ።

እቲ ኢሳይያስ ዝበተኾ ቀንዲ ሱር፣ ካብ ትግባረ ናይቲ ኣብ 1997 ዝጸደቐ ቅዋም ንምህዳም መመሳመሲ ንምፍጣር ኣብ 1998 ምስ ኢትዮጵያ ኵናት ምብርዑ እዩ። ወዮ ደኣ ኢሳይያስ ብስስዐ ስልጣን ዓይኑን ኣእምሮኡን ዝዓወረ ዓንዳሪ መራሒ ኮይኑ እምበር፣ ነቲ ቅዋም እንተዘተግብሮ ነይሩ፣ እተን ዓንቀጻት ናይቲ ቅዋም ዝፈቕዳኦ ክልተ ክፍለ-ግዝያት ፕረዚደንትነት 99 ሚእታዊት ካብኡ ኣይምሓለፋን ነይረን። ኣብቲ ሰለስተ ዓመት ንህዝቢ ኤርትራ ብድራማ መስርሕ ንድፊ ቅዋም ላል ዘበሎ፣ ባህጊ ስልጣን ዘይብሉ ክመስል ኣብ ክትዓት ኮምሽን ቅዋም፣ “ክልተ ክፍለ ግዜ ንሓደ ፕረዚደንት ነዊሑ ‘ሎ፣ ሓደ ጥራይ ይኣክል፣ ክሓጽር ኣለዎ” ዝበለ መታለሊ ኢሳይያስ ግን፣ በቲ 99 ሚእታዊት ዕድል ተመራጽነቱ ምትእምማን ስኢኑ፣ በታ ሓንቲ ሚእታዊት ተጠራጢሩ ዘይኮነስ፣ ንስልጣን ንዕድመ ልክዕ ዝብህጎ; ብስስዕቲ ዝተደፍነ ሃጻፍ ውልቀሰብ ስለዝኾነ እዩ፣ ነቲ ንህዝብን ሃገርን ዝለከመ ሓደገኛ ስጉምቲ ወሲዱ።

ምትግባር ቅዋም ማለት፣ ንኹሉ ‘ቲ ሰነድ ኣካቲቱዎ ዝነበረ ብዓቢኡ ብዙሕነት ሰልፍታትን ህዝባዊ ምርጫን ምክያድ፣ ከምኡ ‘ውን ንኹሎም ዜጋዊ መሰላትን ግቡኣትን፣ ሰብኣዊ ሓርነትን ናጽነትን ንምምላእ ዝሕግዙ ዲሞክራስያዊ ትካላት ምትእትታው ማለት ስለዝኾነ፣ እቲ ተጋዳላይ ምእንቲ ናጽንት ብንጽህና እናተሰውአ፣ ቀትሪ ጸላም ከሎ ኣትሒዙ ዝሓለሞ ኣብ ስልጣን ናይ ምንባር ውዲት ከይፈሽሎ መታን፣ ቅዋም ካብ ምስ ተተኽለ ከይተተኽለ ምንቃሉ ይቐልል ኢሉ ብተንኮል ስለዝሓሰበ እዩ፣ ማዕረ ብኵናት፣ እሞ ኸኣ ብዋጋ  ህይወት ኣሽሓት መንእሰያት ምጥላዕ መሪጹ። ንቕዋም ከም ህጉም ስለዝፈርሓ እዩ ኢሳይያስ፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገደል ክኣቱ ፈሪዱዎ።

“ኵናት ዝፈልጥ ካብ ኵናት ይፈርሕ” እዩ ዝብሃል። እቲ ወትሩ ከቢድ ብረት ኣብ ዘይስምዓሉ ማዕዶ ቤጽሕፈት ኮይኑ ቃለመጠየቕ ክገብር እምበር፣ ‘ነዛ ኵናት እዚኣ መሪሑዋ’ ተባሂሉ ክዕለለሉ ሰሚዕናሉ ዘይፈልጥ ኢሳይያስ፣ ንሓደገኛነት ናይቲ ዝወልዖ ኵናት ክግንዘቦ ዘይምኽኣሉ ብሓቂ ንኵናት ከምዘይወዓለሉ እዩ ዝምስክር። ንፖለቲካ ህዝባዊ ግንባር ከም ድላዪ ዝጠዋውዮ ረቂቕን ሰንካምን መራሒ ከምዝነበረ ዝከሓድ ኣይኮነን። እንተኾነ፣ ተጋዳላይ ብግብራዊ ወተሃደራዊ ኣመራርሓኦምን ክእለቶምን ዝዝክሮም መራሕቲ፣ ከም ብዓል ኢብራሂም ዓፋ፣ ጴጥሮስ ሰለሙን፣ ዑቕበ ኣብርሃ፣ መስፍን ሓጎስ፣ ብርሃነ ገረዝጊሄር ዝኣመሰሉ ክኢላታት ዝርከቡዎም ኣርካናት እዮም ነይሮም።

ምስዚ ኣተኣሳሲርካ ክጥቀስ ዝግብኦ፣ ምናልባት፣ ኢሳይያስ ኣብቲ ትግባረ ቅዋም ንምዕጋት ኢሉ ዝወልዖ ኵናት ከመስክሮ ዝደለየ ካልኣይ ዕላማ፣ ዋና ወተሃደራዊ ኣዛዚ ሓይልታት ውግእ ኤርትራ ኮይኑ ነቲ ኣብ ግዜ ገድሊ ዝበኾሮ ታሪኽ ውግኣት መሊኡ፣ ነቶም ናይ ብሓቂ ኣርካናት ኣፎም ከትሕዞም፣ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኩሉ መዳያዊ መራሒ ተባሂሉ ክረአ ‘ሞ ነቲ ኣብ ስልጣን ናይ ምንባር ጥሙሑ ዘይንቕነቕ ክገብሮ ኢሉ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ እንተኾይኑ ካልኣይ ዕብዳን እዩ። ምኽንያቱ፣ ከምቲ ሚኒስተር ዜናኡ ዝነበረ ዓሊ ዓብዱ ወትሩ ዝገብሮ ዝነበረ፣ ነታ ብፒሮ ዝኖኾለት ጁባ ዘለዋ ካምችኡ ተኸዲኑ ከሎ ዝተሳእላ ምስሊ “ቃላት ብወርቂ ቀለም” ብዝብል ሓረግ ኣኽቢቡ ብቐጻሊ ኣብ ቲቪ ኤረ ምድግጋም ጥራይ ምኣኸሎ ነይሩ። እቲ ኢሳይያስ ኵናት ዝወዓለላ ብጥይት ዝነኾለት ካምቻ ገይሩ ዝርዳእ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ኮይኑ በቲ ናጽነት ምምጽኡ ጥራይ እዩ ዘገድሶ እምበር፣ ካብኡ ሓሊፉ ኣይምተጸባጸቦን። ህዝቢ ኤርትራ፣ ካብቲ ኢሳይያስ ቀደም ዘበርከቶ ጽቡቕ፣ ሎሚ ዝገብሮ ዘሎ ክፉእ በዚሑዎ ዓቕሉ ጸቢቡዎ ዘሎ ህዝቢ፣ ዝርዝራት ውግኣት ኢሳይያስ ከጻሪ ትንፋስ ዝህቦ ግዜ ‘ውን የብሉን።

ኣብዚ መዳይ’ዚ ድኻም ዝስምዖ ዝነበረ ኢሳይያስ፣ መንግስቲ ኢህወደግ ነቶም ምስ ደርግ ኮይኖም ዝተዋግኡዎ ጀነራላት ካብ ቤትማእሰርቲ ኣውጺኡ ናብ ውግእ ከዋፍሮም ከሎ፣ ንሱ በንጻሩ ንኹሎም’ቶም ብተመክሮ ወተሃደራዊ ስትራተጂ ዝበሰሉ፣ ኣብ ገድሊ ኣብ ደረጃ ፖለቲካዊ ቤትጽሕፈት ዝነበሩ ምስቶም ናይ ዓውደ ውግኣት ኣዘዝቲ ዘራኽቡዎ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ኵናት ኣደስኪሉ፣ ብደረጃ ኣመራርሓ ነቲ ናይ 1998-2000 ዓ.ም ኵናት ናቱ ናይ ኢሳይያስ እዩ ኵናት ገይሩዎ። ጸገም ኢሳይያስ ግዳ ኣብኡ ኣይተወደአን። እቲ ምርኡይ ኢሳይያስ፣ ወናኒ ናይቲ ኵናት ክኸውን ኣሻፈረኝ ከምዘይበለ፣ ስዕረት ምቕባል ምሕሳሙ ዝገደደ ኮይኑ ተረኺቡ። በንጻር ዘረብኡ፣ ባድመ ብኢትዮጵያ ምስ ተመንዝዐት፣ ነቲ ን30 ዓመታት ዝተዋህለለ ጅግንነት ኤርትራውያን ናብ ውርደት ምስ ቀየሮ፣ በንጻር ጃህርኡ፣ ጸሓይ ከም ቀደማ ብምብራቕ ምስ በረቐት፣ ወተሃደራዊ ስዕረቱ ናብቶም ኢዶም ኣሲሩ ምስራሕ ዝኸልኦም መራሕቲ ኣጸጊዑ፣ ኣሕቂቑዎም። እቲ ተዓዊቱ፣ ኣብ ላዕሊ ኮይኑ ክምካሓሎም ዝሓሰበ ኢሳይያስ፣ ምስ ፈሸለ ቀኒዑ ዓይኒ ዓይኖም ምጥማት ስለዘጸገሞ “ተሓባበርቲ ወያነ ነይሮም፣ ተምበርኪኾም” ኢሉ ኣብ ጸላም ምሕዩር ክኸውሎም ወሲኑ። እቶም በጥ ዘበሉዎ ወያነ ክንሶም፣ “ተመበርኪኾም” ኢሉ ብምጽላም ሕነ ስዕረቱ ኣብቶም ግዳያት ፈድዩ።  እዚ ኸኣ ምብታኽ ተወሳኺ ስራውር ስርዓቱ ምዃኑ እዩ።

ስርዓት ኢሳይያስ ከመይ ኢሉ ከምዝጠፈሸ ‘ሞ፣ ልክዕ ከምታ ኣብ መሬት ወዲቓ ክንሳ ሓንቲ ሱር ሒዛ መሓውታ እተሐልል ገረብ፣ ሓንሳብን ንሓዋሩን ምምሓዉ ጥራይ ኣጊሙና ከምዘሎ ኢና ክንተናኽፍ ጸኒሕና። ዘበገሰና ቀንዲ ኣርእስቲ ግን እቲ “ዝኸሰረ ነጋዳይ ‘ሲ ናይ ቀደም መዛግብቱ ይገናጽል” ዝብል፣ ነቲ ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ዝወደቐ ኢስይያስ ታሪኽ ዝሰርሑ ጀጋኑ ቀቢሩ ብውዕሎ ጀጋኑ ክጀሃር ማህደር ቅያታት እናገንጸለ ዘርእዮ ዘሎ ናይ ታሪኽ ምቍልማጽ ዘዘኻኽር ኣበሃህላ እዩ።

ኢሳይያስ፣ “ሓሶት እንተደጋጊምካዮ ሓቂ ክመስል ይኽእል እዩ” ዝብል ኣጉል ብህሎ ተኸቲሉ፣ ን 10 ዓመታት “ስዒረ፣ ስዒረ፣ ስዒረ” ኢሉ ዝደናገራ ኣእዛን ስለዘይረኸበ፣ ብፍላይ ከኣ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብጥሪ 2013 ንለውጢ ተንቀሳቒሶም ሰርቲፊኬት ውድቀቱ ኣብ ፎርቶ ምስ ገደፉሉ፣ ናብ ብረታዊ ቃልሲ ንናጽነት ተመሊሱ መዝገብር ታሪኽ ገናጺሉ፣ “ጽምብል ምድምሳስ ናደው እዝ፣ ጽምባል ምድምሳስ ውቃው እዝ” እናበለ ንህዝቢ ኤርትራ ንምትላል ይፈታትን ኣሎ።

ዓቕሚ ምድንጋር ኢሳይያስ ግን ካብ ሓንቲ ሓጻር ሕቶ ‘ኳ ዝሓልፍ ኣይኮነን። “ግርም ‘ባ ጀጋኑ ቀቢርካ ብውዕሎ ጀጋኑ ምውርዛይ፣ ኣበይ ኣለዉ እቶም ምድምሳስ እዚ ውቃውን ናደውን ዝመርሑ፣ ብዓል ዑቕበ ኣብርሃ፣ ጴጥሮስ ሰለሙን፣ መስፍን ሓጎስ፣ ብርሃነ ገረዝጊሄር?” ተባሂሉ እንተተሓቲቱ፣ ኢሳይያስ ብርግጽ መልሲ የብሉን።

እዞም ምኩራት ኣዘዝቲ ውግእ እዚኣቶም፣ ብፍላይ ብ1984 ኣብ ምድምሳስ ውቃው እዝ ላዕለዎት መኮንናት፣ ብ1988 ኣብ ምድምሳስ ናደው ከኣ ሶቬታውያን ኣማኸርቲ ማሪኾም ደኣምበር ላዕለዎት መራሕቲ ውግእ ህዝባዊ ግንባር ኣይከፈሉን፣ ኢሳይያስ ግን ኣብ ጽምብል መበል 30 ዓመት ውቃው እዝ፣ ትማሊ መጋቢት 2014 ሰለስተ ጀነራላት ኣብ ጥራይ ጎልጎል ኣጥፊኡ። እቲ ኣብ ኵናት ዘይተሰውኡ ጀነራላት ኣብ ጉዕዞ ጽምብል ዘጥፍእ ኢሳይያስ ኣመና ጠፊሹ ከምዘሎ ‘ሞ ካብዚ ንላዕሊ ዝዓቢ እንታይ ጭብጢ ሎ።

ኢስይያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ገበናት እዩ ፈጺሙ። ሓደ ካብኣቶም፣ ነቶም ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ዝነበሩ ክብርታት ተጋዳላይ ናብዚ ዝቕጽል ወለዶ ብግቡእ ከይሰጋገር ምታን ዕንቅፋት ምዃኑ እዩ። ምእንቲ ውልቃዊ ስስዕቲ ስልጣን ክብል፣ ነቲ ሰንሰለት ውርሻ በቲኹ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ወለዶታት ጋግ ፈጢሩ። ኣብ ፈለማ ናጽነት፣ ርእሰተኣማንነት ናይቲ ዘፍርሖ ዝነበረ ተጋዳላይ ክሰብር ክብል ታሪኽ ተጋዳላይ ከይተነግረ ከምዝጽላእ ገይሩዎ። ብዙሓት ተጋደልቲ ነቲ ኣብ ቃልሲ ንሓርነት ዝተፈጸመ ከም ብዓል 6ይ ወራር ዝኣመሰለ ዓበይቲ ፍጻሜታት ኣብ እዋኑ ክጽሕፉዎን ንህዝቢ ከስተምህሩዎን ተበግሶ ‘ኳ እንተወሰዱ፣ እዋኑ ኣይኮነን ኢሉ ኢሳይያስ ዓጊቱዎም። ቀንዲ ምኽንያት ኣብያኡ ግን ኣብቲ ታሪኽ ኵናት ዝጥቀስ ሞያ ስለዘይገበረ፣ ንሱ ዘይደምቀሉ ታሪኽ ንህዝቢ ኤርትራ ክንገር ስለዘይደለየ እዩ። እወ፣ ተመራመርቲ ታሪኽ ደኣ የጻርዩዎ እምበር፣ እዞም ኣብ ማሕዩር ዝሓቁ ዘለዉ ጀጋኑ፣ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር 6ይ ወራር ንምፍሻልን ደጀኑ ንምክልኻልን እናተሰውአ ኸሎ ኢሳይያስ ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ኤሽያ ምስ ፍሊፒኖ ኣሽሓት ዶላራት ይሕሽሽ ምንባሩ እዮም ዝገልጹ።

ሓደ እዋን ኣካያዲ ባንክ ኤርትራ ዝነበረ ንሓያለ ዓመታት ደስኪሉ ዘሎ ተጋዳላይ ተኪኤ በየነ ብዛዕባ ናይ ቃልሲ ትዕዝብቱ ኣብ ዝደረሳ ንእሽቶ መጽሓፍ ‘ኳ፣ ንኢሳይያስ ኣብታ ምጽሓፉ ስለዘይጠቐሶ እዩ በቲ መጋበርያ ኢሳይያስ ዝነበረ ዓሊ ዓብዱ ዝተላእኩ ኣኽላባት ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዉሕ ዉሕ ዝበሉዎ።

ሕጂ ድሕሪ 23 ዓመታት ናጽነት እምብኣር፣ ናይ ውድቀቱ ሰዓት ምስ ተደወለ እዩ ንታሪኽ ጅግንነት ተጋዳላይ መድሓኒ ገጽ ክገብሮ ጽምብል ድሕሪ ጽምብል ኣከታቲሉ ክምዝምዞ ዝፍትን ዘሎ። ከምቲ ቅድም ኣቢልና ዝጠቐስናዮ፣ ኢሳይያስ ዓይኑን ኣእምሮኡን ደኣ ዓዊሩ እምበር፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ጅግንነት ተጋዳላይ ክሰምዕ ከሎ፣ ከምቲ ኢሳይያስ ዝምነዮ ነቲ ኩሉ ዝፈጸሞ ጥፍኣት ሕድገት ክገብረሉ ኣይኮነን። ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ “እንታይ ‘ሞ፣ መስዋእቲ ዝቐደሙ ደቅና ኣባኺንካ፣ ዝደሓሩ ደቅና ተህልቖም ኣለኻ፣ ኣንታ ኣራዊት፣ ሃገር ‘ባ ለከምካያ፣ ኢድካ ኣይትስኣን!” እናበለ ይረግሞ ምህላዉ ዝተሰቆሮ ኣይመስልን። ኢሳይያስ ካብ መርገም ህዝቢ ኤርትራ ክድሕን እንተኾይኑ፣ መዝገብ ታሪኽ ጅግንነት ተጋዳላይ ምግንጻል ክገድፎ ኣለዎ።

ታሪኽ ጅግንነት ተጋዳላይ መዳርግቲ የብሉን። እንተኾነ፣ ንዛንታ ንጹሃት ጀጋኑ ሰማእታት ኤርትራ፣ ንጹሃት ኣዘንተውቲ ክጸውዩዎ ከለዉ እዩ ታሪኻዊ መቐረት ዘለዎ። ኣብ ጅግንነት ዝወዓሉ ጀጋኑ ኣሕቂቑ፣ ስእልታቱ እናዳቐለ ሓዱሽ ታሪኽ ዝነግር ዘሎ ኢሳይያስ፣ ንጅግንነት ኤርትራውያን የመራስሖ ጥራይ እዩ ዘሎ።

ግንባር ሰሜናዊ ሳሕልን ምድምሳስ ውቃው እዝን ክትዝክር ከለኻ ተጋዳላይ ዑቕበ ኣብርሃ ከመይ ጌርካ ይርሳዕ፣ ግንባር ናቕፋን ምድምሳስ እዚ ናደውን ክዝከር ከለኻ ተጋደልቲ ጴጥሮስ ሰለሙንን መስፍን ሓጎስን ከመይ ጌርካ ይርስዑ?

ናይዞም ፍሉጣት መራሕቲ ዛንታስ ኩሉ ስለዝፈልጦ፣ ምቕንታብ ስእልታቶም ካብ ቴለቭዥን ኤርትራ ካብ ኣእምሮ ተጋዳላይን ህዝቢ ኤርትራን ክድምስሶ ኣይክእልን እዩ።

ንምዃኑ እቲ ፋርኔሎ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ መዳውብቲ ደንደን ዝነበረ ሓደ ካብ ዕርድታት ግንባር ናቕፋ፣ እቲ ብ ጥሪ 2013 ኣብ ምንቅስቓስ ሰራዊት ተሳቲፍካ ኢሉ ዝኣሰሮ ኣብ ምፍሻል 6ይ ወራር መራሒ ሓይሊ ዝነበረ፣ ኣብ ዞባ ደቡብ ተሓጋጋዚ ኣመሓዳሪ ዞባ ኮይኑ ክሳብ ዝመጸሉ እዋን ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ክሳብ መራሒ ክፍለ-ሰራዊት ዝብጽሐ ተጋዳላይ ተስፋማርያም ተስፋስላሰ (ወዲ ኣመሪካ) ከምዘጠመቖስ ኢሳይያስ ይፈልጦ ደኾን ይኸውን?

ኣብ 6ይ ወራር መራሒ ብርጌዱ ንወዲ ኣመሪካ ዝነበረ ስዉእ ተጋዳላይ ስዒድ ፈረጅ፣ ሽዑ መራሒ ሓይሊ ንዝነበረ ወዲ ኣመሪካ “እንታይ ደኣ ደሃይ ኣጥፊእካ?” ኢሉ ብራድዮ ምስ ሓተቶ፣ “ ዓርከይ ፋርኔሎ ኳ እዮም ኣረኪቦምና” ኢሉ፣ ነቲ ሓዊ ዝተፍእ ዝነበረ ጽዕጹዕ ኩነታት ገሊጹዎ። እታ ቦታ ኸኣ ካብኡ ንደሓር ፋርኔሎ ተባሂላ ከምዝተሰየመት ደቂ ኣሃዱኡ ነበር ይገልጹ። እቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ውግኣት ክሳብ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ሽረ እናስላሰ ኣሃዱታት መሪሑ ዝተዋግአን ዘዋግአን፣ ኣብዚ ዳሕረዋይ ኵናት ኣብቲ ብሳልሳይ ወራር ዝፍለጥ ናይ መወዳእታ ዙርያ ኣዛዚ ክፍለሰራዊት ዝበጽሐ፣ ስድርኡ ብምሉኦም ተጋደልቲ ዝነበሩ ወዲ ኣመሪካ ግን፣ ቅዋም ክትግበር እሱራት ክፍትሑ ምስ ብጾቱ ስለዝጸውዐ ብኢሳይያስ ኣብ ቤትማእሰርቲ ተዳጕኑ ይሳቐ ‘ሎ። እቲ ንነኻሲ ባህርያት ኢሳይያስ ኣጸቢቑ ዝፈልጦ ወዲ ኣመሪካ፣ ስርሒት ፎርቶ ከምዘይተዓወተ ምስ ተገንዘበ ነብሰ ቅትለት ኳ እንተፈተነ ኣይሰለጦን። ኣብ ሕክምና ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ ነቶም ኣብ ስርሒት ፎርቶ ዝተሳተፉ ኣማኢት እሱራትን ከም ብዓል ኤጀር ጀነራል ዑመር ጠዊል ዝኣመሰሉ ድሒሮም ዝተመቝሑ ካልኦትን ናብ ፋርኔሎ ኢሳይያስ ስዒቡዎም።

ኢሳይያስ እምብኣር፣ ነቲ ዋናታቱ ዘለዉዎ መዛግብቲ ታሪኽ ሽሕ ግዜ እንተገንጸሎ ፈጺሙ ጅግና ክኸውን ኣይክእልን እዩ።

ኢሳይያስ ከምቲ ሓዲሩዎ ዘሎ ኣመል፣ ብምጽምብል ሓርነት ባጽዕ ጀሚሩ፣ ምድምሳስ ናደው ሓሊፉ ናብ ምድምሳስ ውቃው እዝ በጺሑ ‘ሎ። ኣብ መዓልቲ ናጽነትን 20 ሰነን ‘ውን ከም ኣመሉ መዝገብ ጅግንነት ተጋደልቲ እናገናጸለ ንህዝቢ ከደናግር ፈተንኡ ክቕጽል እዩ። ፋይዳ ግን ክረኽበሉ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ ዓጂቡዎ ብርሰት ይቶም ብሰንኪ ዓመጽ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ጉዕዞ ስደት ዝሃልቁ ደቁን ዕንወት ሃገሩን እምበር ምድምሳስ እዝታት ሰራዊት ስርዓት ደርግ ኣይኮነን። ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ፣ ነታ ንኢሳይያስ ሒዛቶ ዘላ ናይ መወዳእታ ሱር ንምብታኽ በላሕ ምሳር ሃሰስ ኣብ ምባል እዩ ዝርከብ ዘሎ።

እቶም ኣብ ገድሊ ጅግንነት ፈጺሞም ሕጂ መሳርሒ ምልካዊ መግዛእቲ ኢሳይያስ ብምዃን ሕልናኦም ዘቋማጥዑ ዘለዉ ናይ ምግባር ዓቕሚ ዘለዎም ኣዘዝትን ተኣሰዝትን ተጋደልቲ ከኣ ነቲ ደቁ ቆጺሩ ዘረከቦም ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ተኣምራታዊት ምሳር ከዳልዩዎ ኣለዎም።

ብሪጋደር ጀነራላት ቫይናክን ሃንጀማን፣ ነቲ ባዕላቶም ኣብ ዓውደ ኵናት ዝፈጸሙዎ ጅግንነት ኢሳይያስ ተገልቢጡ ከዘንትወሎም ኣብ ዘዳለዎ ጽምብል ክሳተፉ፣ ጽምብል ከይሓልፎም ከርክቡ እናጎየዩ እዮም ያኢ ኣብ መንገዲ ጠፊኦም። ብሪጋደር ጀነራል ሓሊባይ ከኣ ዓዲ ውዒሉ። ሜጀር ጀነራል ፍሊጶስ ከኣ ኣብ ስነስርዓት ቀብሮም መዓርግ ጀነራል ብኢሳይያስ ተለጢፉዎ፣ ተካኢ ናይቲ ኣብ ኣብ ዓራት ሞት ከሎ፣ ሓላቓ ስታፍ ዝተሾመ ሜጀር ጀነራል ውጩ ኮይኑ። ሜጀር ጀነራል ወዲ ሃብተስላሰ፣ ነቲ ካብ ማንቲለ ንኢሱ ዘሎ ኢሳይያስ ከዕቢ፣ ናብ ናይ ድሕሪ 40 ዓመታት ናይ ታዕሊም እዋኑ ተመሊሱ፣ ንኢሳይያስ ኣብ ሩባ ምስ ረኣኹዎ ኢየሱስ ዝረኣኹ ኮይኑ ተሰሚዑኒ ኢሉ ንኢሳይያስ ብዝኽሩ ከጸባብቖ ኣብ ቴለቭዥን ወስለትለት ክብል ምስምዑ ኸኣ ካብ ናይ ኩሎም ዝገደደ ውርደት። ኣንቱም ሰባት እንታይ እዩ ወሪዱኩም፣ ነቲ ዝወደቐ ኢሳይያስ ከተተንስኡ ኣብ መዋድቖኡ ተነጺፍኩም ሶል ክትኮኑዎ ትከራኸሩ ዘለኹም? ጅግንነትኩም ኣብ ዝኾነ እዋን ጅግንነት እዩ፣ ብሕልናዊ ረኽሲ እንተበላሽዉዎ ዘለኹም ባዕልኹም ኢኹም። ሓደ ሓደ እዋን ታሪኽ ካብ ምስራሕ ታሪኽ ምቕናዕ ከምዝኸብድ ተገንዚብኩም፣ ሕልናኹም ክትሓጽቡ ፈትኑ። ነቲ ኣሽሓት ምሩጻት ደቁ ኣሚኑ ዚሃበኩም ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ደንግጹሉ፣ ክሓሱዎ። በራጊድኩም፣ ክፍለ ሰራዊታትኩም ሰበን ብጥይት ተወዲኡ ክንደይ ሳዕ ከምዝተካእኩመን ኣይትረስዑዎ። ነቲ ተኣማሚኑ ደቁ ዘረከበኩም፣ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ደንደስ ጥፍኣት ድሕነት እናለመነ፣ ይርዳእካ ኣይትበሉዎ። ምርቕኡ እንተደሊኹም ኣብ ርድኡዎ፣ ጭካኔኹም ውልቃዊ በለጽኩም እንተቐድምኩም ግን መርገሙ ክበጽሓኩም እዩ።

ዎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ! ኢሳይያስ ከምቲ ዝጠፈሸ ነጋዳይ መዝገብ ታሪኽ እንተገናጸለ ከታልለካ ከምዘይክእል ዘጠራጥር ኣይኮነን። መኻዚኖ ሕድገታትካ ከምዝተወድአ ‘ውን ዘማትእ ኣይኮነን። ግን ጸገምካ ተራ ከምዘይኮነ ክትግንዘብ፣ ህጹጽነት ናይዚ ሓኒቑካ ዘሎ መዋእል ኣጸቢቕካ ክክትነቕሓሉ ይግባእ። ኢሳይያስ እቲ ዝሓሰመን ዝኣከየን ገዛኢኻ ምዃኑ ኣስተውዕለሉ። ምራቕካ ገፊፉ ስለዘዳኸመካ፣ ሓመድ-ሓፋሽ መንእሰያት ደቅኻ፣ ገርገራአን ከም ዝፈረሰ፣ ጓሳ ከምዘይብለን ጥሙያት ብጋይት ካብ ደንቢኦም በሪሮም ናብ መላእ ዓለም ይብተኑ፣ ብዙሓት ካብኣቶም ኣብ መንገዲ ስደት ይሃልቁ፣ ይዋረዱ ‘ለዉ። ሃገር ትበርስ ኣላ። ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ቅድሜኻ ዘሎ እንኮ ሕቶ “ኤርትራ ዶ ኢሳይያስ ይሃሉ?” ዝብል እዩ። ኢሳይያስ፣ “ህዝቢ ኤርትራ ህልም ይበል ድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ” ኢሉካ እዩ። እቲ ውሳኔ እምብኣር ናትካ እዩ፣ ብዘይነግፈረግ፣ ንኢሳይያስ “በጃ ኤርትራ ‘ባ ንስኻ 10 ማዕሙቕ ተኸተት” ክትብሎ ይግባእ።

ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ!

ኣማኑኤል ኢያሱ

14 መጋቢት 2014

 

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.3/5 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +4 (from 8 votes)

ኤሪትራውያን ካብ ቃልሲ ናብ ቃልሲ – 4ይ ክፋል

Eritreans_4th

አወዳድባ ደለይቲ ፍትሒ ከምይ ይምስል ዝብል ሕቶ፣ ንዝኾነ ደላዪ ፍትሒ ዝምልከት ሕቶ እዩ። ዝኾነ ኤሪትራዊ ክውደብ
ከሎ ፤ ዕላማ ስለ ዘለዎ፣ ዕላምኡ ንምውቃዕን ፡ አወዳድብኡ ዕዉትን ግብራውን ክኸውን ኢሉ እዩ ዝውደብ ። ኩሉ ግዜ ፡ አወዳድባ
ክንብል ከለና ፡ ናይ ብዙሕነት ህዝቢ እዩ ዘመልክት።

Download (PDF, 484KB)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Djibouti hands 267 Eritreans over to UNHCR

DJIBOUTI_Prisoners

By Abebech Tamene, Monday, April 14, 2014

ADDIS ABABA — The Djiboutian government has handed 267 Eritreans, seized during a three-day border conflict in 2008, over to the UN refugee agency (UNHCR), presidential adviser Najib Ali Tahir said Monday.
“Some of them are military deserters and prisoners of the Djibouti-Eritrea war, which broke out on June 10, 2008,” Tahir told Anadolu Agency.
Tahir said the Eritreans were technically under Djibouti’s protection, going on to note that “there are [another] 19 prisoners of war (POWs) temporarily under our protection.”
“We have made them talk to the International Committee of the Red Cross (ICRC) to facilitate their return to their country, and we’re doing this despite the fact that we never heard of Djibouti’s POWs,” Tahir said.
U.N. Special Envoy to the African Union Ambassador Haile Menkerios welcomed the announcement.
“Eritreans and Djiboutians are brotherly people,” Menkerios  told Anadolu Agency via phone. “No political tension between the governments of the two countries should affect the peoples.”
Djibouti and neighboring Eritrea have twice engaged in border conflicts. In April 1996, they almost went to war after a Djiboutian official accused Eritrea of shelling the town of Ras Doumeira.
Three years later in 1999, Eritrea accused Djibouti of siding with its longstanding rival, Ethiopia, while Djibouti counter-accused Eritrea of supporting rebels fighting against its government.
As a result, Djibouti recalled its ambassador and broke off relations with Eritrea, which weren’t fully restored until 2001.
The two countries clashed again for three days in June of 2008, leading to another deterioration of ties and a U.N. embargo on Eritrea.
Copyright © 2014 Anadolu Agency
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Dialog with Yosief Ghebrehiwet on his “The Eritrean Oblomov: Loving Asmara the Superfluous Way” 03/24/2014

Fitsim_new
Fetsum: Author of From Feminist to Rapist and The Curse of Being and Living ItYou can find the books at Amazon Books.
Announcement: I am going to do my one man band musical show on May 2 in DC and expose my original music and you are all invited to attend it spiritually if not physically. My special guests happen to be Yemane Barya, Usman Abdulrahim, Tewelde Redda and Teddy Afro. I believe art has to reflect human condition in a given society and these true artists in my opinion have been serving the Eritrean cause for independence and its current quest for freedom and democracy. As for Teddy Afro, I respect his artistic contribution in building peace between Moslems and Christians, and the Ethiopians and the Eritreans.
Narrative: Trying to spot the best Eritrean minds and collecting them to act for practical change in the country with a well defined strategy does not allow you bypassing Yosief Gebrehiwet who has relentlessly been assisting this resistance way before we started speaking out openly. Today, I feel comfortable discussing his latest article at Asmarino and hopefully we will start working together in the process. I will challenge Yosief Gebrehiwet on something special at the end of our exchange of opinions on this article only if he calls me. Enjoy the show!
Yosief: “Given the 50 years of hell that they have gone through, … one that renders [the Gedhli generation] superfluous to the society, is their adamant refusal to adapt to the emerging reality. So what seems to be activity under superfluous description remains to be total inactivity under relevant description. That is, they were willing to go through hell in order to stay “relevant” through irrelevant attributes only.”
Comment: Yosief’s mind is sometimes hard to figure out because it makes you think deeper than the norm eventually landing you in whatever way you may understand the real point. It is from this angle that I am taking a shot at his intellectual radiation. I have a little problem with said activity under said superfluous description because the first imposed Ethiopian contact with the Eritreans after the Italian colonialism that caused the struggle (activity in this context) was not based on superfluous imagination but rather on rationally describable facts so to say, for the Eritreans had to react to the Ethiopian interference one way or another. I believe there was a rational reason for the Eritrean struggle despite the disgusting result while I agree that today’s Eritrean reality with said Gedhli generation has been said inactivity under relevant description. Inactivity in this context being the regime’s uncultured mentality of sticking to absolute dictatorship and ignorance while the relevant descriptions of today’s interconnected universe remain to be education, democracy, freedom, development and civilized governance under the rule of law. I could have misunderstood your articulation and please reverse me if you think so.
Yosief: “Wings on a rabbit, flapping or not, wouldn’t make it soar high up in the sky; to the contrary, it would mercilessly pin it down to the ground that it wouldn’t even be able to move, let alone run. Education has provided the African elite with such superfluous wings; yet, whenever the occasion arises, they love to show them off by flapping them while rendered immobile by the sheer weight of those epiphenomenal wings. And when a nation is taken under their wings, a whole population finds itself pinned down to the ground – as Eritrea finds itself now.”
Comment: A scholar can achieve degrees after degrees but one remains useless to society and a parasite as well if the knowledge is only advertised on the living room walls through well framed certificates without positively affecting the society in relevance. Capsulating knowledge within the self is a terrible thing to do. Interesting is that useless intellectualism is a heavier burden to society than anything else can ever be because a given society, the universe at large pays dearly to educate an individual to PhD level of the academic stratum (probably more than 20 years in time and millions of dollars in expenditures). One can then imagine the waste and the parasitic relationship between a quietist scholar and the society/societies that molded one to be scholarized. The universal investment on a quietist intellectual produces zero output or sheer uselessness in this situation.
To make it worse, opportunist scholars in a given society always serve the oppressors becoming part of the collective social problem. The parasitic relationship intensifies in this situation from uselessness to dangerousness because opportunism as such does not stop at uselessness point of the relationship but also explodes against the society by serving the enemy at the brain level of its system. An opportunist scholar should then be the heaviest burden of society for simultaneously attacking it with the lethal curse of uselessness and dangerousness.
Yosief: “In a rather haunting déjà vou scenario, the going away and the coming back of the ghedli generation had the same structural similarity in their superfluity that makes us question the relevance of the time in between. When they went to Sahel, they went armed with their urban elite experiences (that “modern” attribute they thought essentially distinguishes them from the Other) but found no use for it in the new environment; instead, they had to do everything through sheer brutality to stay relevant. In the process, whatever “modern values” they had cherished before gave way to new values acquired at mieda. That is, temekro muhur had lethally metamorphosed into temekro mieda, with superfluity as the enduring common characteristic that ties them both in their deep family resemblance. Thus, when they reentered Asmara in triumph, they came back armed with the most superfluous attribute that would find no currency at all in modern day Eritrea: temekro mieda. And here is the crux of the matter: both temekros could be sustained only by rendering the ghebar invisible – a precondition for the brutalities to follow.”
Comment: Brilliant and interesting summary: It just seems like the Eritrean people have been sandwiched between the two seemingly inappropriate applications to their concrete realities: temekro muhur during the struggle andtemekro mieda after independence. The two temekuros like you put it very well appear similar in contradictive relationship with the two Eritrean realities in their respective eras; the ultimate result on the society being exactly the same in quality: misfit and destructive! The other constant element in your analysis of this topic was that the two misplaced theories had to be implemented by violence. Violence is the only means of implementing a misfit ideology in society as you clearly taught it in your magnificent work, meaning that the Eritrean people twice suffered the liberators’ violence as the consequence of said gedli generation’stheoretical and practical flip-flopping in inverse relationship to their realities in the respective eras on discussion.
Yosief: “As in the case of the Russian gentry, the “liberators” adamantly refused to adapt to the new reality because it would require giving up their privileged status. Instead, not only had they been trying to do everything through temekro mieda, they went as far as attempting to recreate it nationally in the form of national service. The sheer incompatibility of temekro mieda to modern day Eritrea, one that has brought the nation nothing but one monumental disaster after another, is a result of this strange belief that this epiphenomenal experience could accomplish miracles on its own. “
Comment: The concept of liberation was all together misplaced for strictly territorial independence in view of the leader/s of the struggle while misunderstood for having been for freedom and democracy in view of the people. Liberation starts right at the home base within the liberator’s inner individuality. How can a confined individual liberate others? A person that is not mentality free cannot understand the meaning of freedom nor can one cause the freedom of others. In so saying, individualism is the most obvious symptom of a confined mind and Mr. Afwerki failed to secure freedom for Eritreans because he is a chronic sufferer of the syndrome: too precarious a man to himself to hardly help other human conditions in his environment.
I believe your detailed work on the golden age of Asmara, Asmara and the Gedhli generation, and Interrupting Asmara’s growth, were outstanding in quality. I was surprised how detailed you infiltrated into the elements that constitute your highly educational material. You have a special capacity of delivering so much information in exceptionally compressed volume, extraordinary talent in creative-description of subject matters needless to say that you have defined a reference mark for philosophical excellence, in my opinion. I appreciate and thank you for sharing your mind with us Eritreans in such a fearless and intellectual fashion. I was even more fascinated by your analysis inPurifying Asmara based on the relationship between the Khmer Rouge and the Shabias in villagizing the city by sucking out the elite class to SAWA for ultimate refugee life and between North Korea and the Shaebias in changing its demographic face making it the home of predominantly women and PFDJ members. Your input was an excellent effort that clarifies a lot of complex issues about our predicament. Although the entire content of your article was important I found the following worth repeating here for people to briefly understand what has been going on. People who read the article can bypass this portion.
Yosief: “Purifying Asmara: No government has done a better job of the displacement policy than the Khmer Rouge of Cambodia. The total empting of the capital city – with more than two million inhabitants – within a day or so after their arrival was mainly motivated by the fierce hatred and resentment the Khmer Rouge guerrillas had developed for ghebar while they were “struggling against the oppressor” in the bush.
The Eritrean situation has never gotten as bad as the Khmer Rouge’s mainly because of the country’s porous borders19, but the anti-intellectual drive, and the venomous spite against ghebar that goes with it, that sent the Khmer guerrillas on a rampage to empty entire towns and cities of their inhabitants is the very same drive that made Shaebia empty the cities and towns of their youth. The entire youth population has been systematically emptied from the cities and towns and cordoned off in “mieda” under the name of national service; and, in due time, defending the nation and developing a “self-reliant” economy are meant to turn these internal exiles into the next generation of “Shaebia men” – all trademarks of the Khmer Rouge.
The question of purity doesn’t only deal with those targeted to be evicted, but also with those selected to remain in the city. Looking into this purification process, it would be revealing to check the inhabitants of North Korea’s capital city, Pyongyang, for that is what Asmara is increasingly looking like. Two of the demographic groups that mainly make up the population of Pyongyang are party members and women. The similarities with Asmara are rather striking.
Similarly, let’s ask: where are the adult men of Asmara to be found? They are either in the national service serving the army or outside the country, in refugee camps and beyond. “
Comment: Wow!
Yosief: “The coloinial mind of the urban elite: Sometimes I think that Asmara has done more psychological damage than good to the Eritrean elite, given that all their sense of betterment came from owning that city and all their revolutionary zeal from wanting to be the sole owners of that city. If so, that by itself would have been enough to trace the colonial mind of the ghedli generation.”
Comment: Very interesting thought entertainment! It seems to me that Asmara was taken by many Eritreans as a symbol of civilization compared to other societies and specially the Ethiopians. Before we knew it, something fallacious was installed into our psych in relation to beautiful Asmara as if we made it ourselves. As time went on, we grew believing that we constructed a better city than the rest in Ethiopia and framed a comparative psychological reference to all others based on this imaginary theory by which we cased in point as the most civilized people in the region and the continent at large. That is where we faced the contradiction between our assumption of the self (society) and reality.”
I also think we used Asmara as psychological defense mechanism against Addis Ababa which was growing at a faster rate. The imaginary Eritrean superiority to the Ethiopians was unconsciously radiating through extreme urge of eternally keeping Asmara better than Addis. The psychic connotation behind the urge for Eritreans to signify their importance vis a vis the Ethiopians through Asmara’s betterment than Addis was an interesting reality to confront because I was one of them. Although most of our people were modest enough to never have been affected by this complex psycho-phenomenon, I think it was very visible on those that lived highly exaggerating the essence of Asmarino and undermining the rest based on. The concept of Asmarino at a point in the experience appears having had the tendency to discriminate or to at least undermine the entire Eritrean population for backwardness (This may be common in many societies).
What we proved after independence was that we could not even keep the resources we inherited from colonialism forget about developing them ahead. We actually deteriorated everything inherited in Eritrea from education and economy to technology at home court: One inherited university gone and one inherited beach (Gorgussom) barely surviving. In the contrast, what the educated member of the society in Diaspora proved was even more troublesome to me. It was actively participating with remarkable conformist determination to the fronts during the struggle for independence but so inactive and terrified it has been in this resistance for freedom and democracy.
Our performance after independence proved that Asmara as a city and the rest of Italian made Eritrea do not represent the Eritrean reality in terms of capacity and maintenance. We still have to show that we were capable of leading a healthy nation as the fruit of our independence through our own home based development instead of through the colonial legacy in Eritrea. Sadly, we did not get the chance to challenge this predicament because of the unexpected absolute dictatorship and we are not working hard to reverse the situation Out scholars with all their capacities could not collectively take a project and put a transitional formula on paper, something the least they could, to the disgrace of the Eritrean society. I hope they will do it from now on but the motion is still very slow compared to the time sensitive Eritrean situation.
Yosief: All that I have been trying do in this posting is to remind readers that life in both urban and rural Eritrea was normal before it was interrupted by ghedli, thereby attempting to debunk the great lie that the ghedli romantics have been feeding the masses: that the case of Eritrea is that of colonial oppression. “
Comment: Colonialism as something related to the Eritrean experience had been an over exhausted subject matter by both Eritrean and Ethiopian elites since the start of the Eritrean struggle for independence. This subject cannot be precisely figured out. Any intruder is a colonizer to me, immaterial what others may call the situation. It is not a direct phenomenon that can be mathematically answered or proven. I think colonialism is effectuated mainly due to capacity to finance it and to hold it by force which both the Italians and the Ethiopians had in relation to Eritrea irrespective of their difference in race, technology and treatment of the people under control.
The concept is open for philosophical entertainment by any thinker. Back in the days, the Ethiopian students’ movement lived trying to categorize whether the Eritrean question was colonial or national. To me it was both, though of course the topic is beyond this discussion which I did in detail in my book (the curse of being and living it). The fact remains that it does not matter anymore 23 years after the Eritrean independence was actualized and in front of its universally accepted sovereignty. The unique African experience, the Southern Sudanese independence needless to say totally over justifies the Eritrean independence that was caused by European colonialism at the root point of the matter. The Southern Sudan independence is to date the only exceptional happenstance in Africa: evolution of a society to nation hood through the foundation of a NATIONAL question. This was so because the former Sudan was colonized by the British as a whole piece and thus the southern part succeeded from the Sudan without the conventionally understood colonial justification (associated with the Arabic Sudanese) merely on the basics of NATIONAL QUESTION. This is unprecedented in Africa if I am correct.
Yosief: “Paradoxically, it is the ghedli generation that has been displaying all the characteristics of colonists – that is, starting from the very Cause itself, not as caused by colonial oppression but by colonial inspiration. If there is anything that could define colonialism as it occurred in Africa and elsewhere, it is the fact that it was an unparalleled interruption in the way of life of the colonized people. “
Comment: To me, conditioning the Eritrean political system under the Ethiopian monarchy by itself signified Ethiopia’s daily interference in the Eritrean life of the time. We were forced to learn Amharic as a national language and Ethiopianized in very controversial circumstances. We were made to tax to the Ethiopian central government and our ports utilized by the Ethiopian navy and shipping lines needless to say that the people suffered a lot as the consequence of the struggle which you tried to see in isolation from its root cause, Emperor Hailesselassie’s interference in the Eritrean socio-political life. The struggle would never have taken place at least in its actual form and focal point without the Ethiopian interference in the Eritrean society’s private business. We may never have experienced Afwerki’s dictatorship without the root cause of the struggle which was Ethiopia’s imposing contact with our society. The truth remains, however, that we suffered more intensely under this regime as you clearly put it with convincing authority. The Gedli generation is a colonizer in view of the current Eritrean situation. Colonialism cannot do worse damage in any society than what the Shabias did to our society.
I believe the Eritrean question having been colonial or national is outdated as a result of Eritrea’s nationhood. The argument has died out without concrete resolution 50 years after the confrontation between the two camps (national or colonial) as a consequence of the Eritrean independence which is legally actualized forever. I don’t see any advantage in discussing these issues at this stage in our experience where the independence has completely closed the topic leaving it for historians and social scientists to write books on ahead and the Ethiopians accepted our sovereignty without any visible complication.
In philosophy’s realm of the spirit there is no objective certainty and no confirmation. Communication is the path to truth”, said Jaspers; whatever the truth may be relative to the particular conditions that cause its existence. The truth in this situation being whether the Eritrean question was colonial or national.
The question of right and wrong or that of true or false is so elusive, it can force one into conscious or unconscious breaching of other people’s perceptional territories. At the bottom line, however, there is no such thing as objective truth or reality in the socio-philosophical spectrum of life for no human nature can measure a concept or an outlook in pieces: it can only deal with it through elucidations or subjective truth. The moment we freely exhaust all possible constants and variables of something without bias to our individual opinions we have relatively reached the best limits of absolute truth only in relative scale in that regard. The fact remains that subjectivity cannot always represent objectivity nor can it be fully expressed by a person’s individual feelings and preconditions for the universe does not revolve around an individual’s concept of reality. Objective reality is achievable by arresting individual interest in favor of universally valid standards. No subjective outlook focused on making objective impact can succeed without appreciating the notion that human beings react to different situations differently by natural fabric. Arguing about whether something is true or not does not change the real nature of a subject matter in examination for nothing satisfies everybody else equally. “People may keep looking for the right answer, but there is no right answer. Everything is relative rather than absolute. That is the answer”, says LAMA SURYA DAS in Awakening the Buddha within.
What I think is that philosophy as open ended phenomenon has never had and can never have a precise answer. Human beings have never completely agreed on a concept that cannot be empirically proven, they only compromised. No one can prove whether the Eritrean question was colonial or national with absolute authority for the terms themselves cannot define the associated reality in complete format. But every commonsense can agree on a reality that materially projects itself in concrete existentialism. We cannot deny the existence of a rock displayed in front of our eyes nor can we deny that Afwerki was the president of Eritrea. By the same token, no one can deny the sovergnity of Eritrea immaterial whether its question was colonial or national. What matters most is what we need right now to have a better society and how!
History must locally move forward positively impacting a society for further universal impact which our immediate priority in our case is democratizing the country and then moving on forward resiliently confronting whatever may come in the way in relation to the continental development as a family with all other African societies (Pan Africanism, Regional Integration, etc.). Right now, however, everything including our history is secondary to our freedom. We need to concentrate on our immediate priority TRANSITIONAL GOVERNMENT TO DEMOCRACY full-fledged ahead because this challenge is our concrete reality leaving our account overall for social scientists to write books on for future generations.
In conclusion, the momentous universal truth is that there is a dire need to clean the so said Gedhli temokro poison replacing it with a normal society that conforms to the sociopolitical and technological realities of the universe through the power of intellectual intervention. There is an independent nation called Eritrea suffering from the worst form of absolute dictatorship that needs the immediate attention of its intellectuals to transit it to democracy irrespective of what the cause of its struggle for independence had been. There is a nation called Eritrea that must independently move on forward from here on immaterial what happened in the past with external forces and regardless of how it achieved independence.
Our concrete reality is that there is a big role brother Yosief Gebrehiwet can play if he pays attention to our suggestion: Designing Eritrea’s transitional formula to democracy based on the Accra Peace Accord that transited Liberia into democracy. I am asking you with maximum humility to join me in the development of the transitional formula with other highly educated Eritreans currently contemplating on. I am appealing for your phone call as soon as possible so that I can share what I am trying to do with my fellow compatriots and put your extra ordinary intelligence into effect to energize it into the next level of resistance. Please call me at 202-702-3977after you first text me so that I can respond immediately.
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.0/5 (4 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 5 votes)

ፈሊጥና ንኹን ከይፈለጥና ደቂስና ኣለና!

Mike_emba

ኣቦዋት ክምስሉ እናፈለጠ ዝሞተስ እናሰመዐ ቅበሮ ኢዩ፡፡ ብዘይ ቀልዓለም ንሕና ኤርትራውያን ሎሚ እናፈለጥና ኢና ንመውት ንጠፍእ ንበታተን ዘለና፡፡ እቲ ድሕረይ ዋላ ሳዕሪ እውን  ኣይትብቆላ ብምባል ሱር መሰረትና ሓግሒጉ ከጥፍኣና ዘንቀደ ኢሳይያስ ድማ እናሰማዕና ኢዩ ምስ ትንፋስና ዝቐብረና ዘሎ፡፡ ኣረ እናታይ ኢና ንኸውን ዘለና….? እንታይ ክሳብ ንኸውን ኢና ድምጽና ዓቢስና ኣእዳውና ኣጣሚርና ንምጾታትና ንጽበ ዘለና….? ነቲ ቀታልን በታታንን ስርዓት ህግደፍ ንይምሰል ንቃለሶ ኣለና ካብ ንብል ሓያለይ ዓመታት ንኾንቱ ባኺኑ ኢዩ፡፡ ነቲ ሰላምን ራህዋን ክርኢ ሃንቀው ዝብል ዘሎ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ግን ንእሽቶ ጩራ ብርሃን ንተስፋ እውን ከነርእዮ ኣይከኣልናን፡፡ ይቃለሱ ዘይኮኑ ዘለዉ ይነብሩ ኢዮም ዘለዉ ኣብ ምባል እውን ተበጺሑ፡፡

ከም ነገር ሓባኢ ቁስሉ ሓባኢ ፈውሱ ክንከውን የብልናን፡፡ እቲ ናብ ጉጅለ ህግደፍ ጥራይ ኣቕኒዕናዮ ዘለና መስትያት ምስልናን ተግባርናን ክንፍልጥን ክርእየሉን  ናባና እውን ከነዝሮ ኣለና፡፡ ነብስናን ኣካይዳናን ክንፍትሽን ክንምርምርን ኣለና፡፡ ካብ ምቅዋም ሓሊፍና ንኸይንቃለስ ዝኽልክለናን ዝዕንቅፈናን ዘሎ ንረብሓ ውልቀ ሰባት ዝተደኮነ ዘየፋላልየና መፈላየይታት ክንስዕሮን ነቶም ኣብዚ ሕዛእቲʼዚ ተሸጊጦም ሕምስምስ ዘእትዉልና ዘለዉ ብዝሰመረ ድምጺ ኣይፋልኩምን ክንብልን ክንክእል ኣለና፡፡ ኣብ ክንዲ ካብዚ ኣንጸላልዩና ዘሎ ናይ ጥፍኣት ደበና ብኸመይ ብዝቐልጠፈ ንድሕን ገዲፎም፡ ኣብ ጽልእን ቅርሕንትን ዝተነድቐ  ፖለቲካዊ ኣጀንደኦም ሸንኮለል ዘቡሉና ዘለዉ፡ ዋላኳ ካብ ቃልሲ ጡረታ ክንብሎም ዝኸብድ እንተኾነ፡ ከምቲ ንስርዓት ህግደፍ ስልጣን ናብ ህዝቢ ከረክቦ ኣለዎ እንብሎ፡ እቶም ብዜካ ምምራሕ ተመሪሖም ክኸዱ ፍጹም ፍቓደኛታት ዘይኮኑ ኣብዝሓ መራሕቲ ደምበ ተቓውሞ ብጊደኦም መቐይሮ ከምጽኡ ንእሽቶ ተስፋ ክሶኽዑልና ካብ ዘይከኣሉ ንኽመርሕ ዝኽእል ከረክብዎ ኣለዎም፡፡

ጸላኢ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ እንተ ኣሚናሉን ኣስሚርናሉን ናብ ጓል መገዲ ዘኺደና ነገራት ብፍጹም የለን፡፡ የግዳስ ኣብ ባይታ ንርእዮ ዘለና ጭቡጥ ኣካይዳ ደምበ ተቓውሞ ግን፡ ኣዲኣ ገዲፋስ ሓትነኣ ትናፍቕ ዝዓይነቱ ኢዩ፡፡ ነቲ ቀንዲ ጸላኢ ንጉጅለ ህግደፍ ረሲዕና ንሕድሕድና ከም ኣናብራ ዓሳ ክንበላላዕን ክንወናጀልን ነባኽኖ ግዜ ነጥፍኦ ገንዘብ ኢቲ ዝበዘሐ ኢዩ፡፡ ሎሚ ሓደ ነገር ኣንፈት ሒዙ ኢልካ ተስፋ ትገብር፡፡ ኣይ ሰሙን ኣይሳልስቲ እቶም ጽቡቕ አንተራኣዩ ውቃቤኦም ዝለዓሎም ጋንግሪን ዝገበሩ መራሕቲ ደምበ ተቓውሞ መስአን በሊሕ ፋስን ተዓጢቆም ከፍርስዎን ክቖራርጽዎን ትርኢ፡፡ እዋእ እንታዩ ኢዩ ዝግበር ዘሎ፡፡ ከምዚ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ዝኸዶ ዘሎ ዘይተነጸረ ሓበጀረዋይ ጉዕዞ ኣብ ዓለም ምሉእ እውን ኣይተራኣየን፡፡ ከም መእሰሪ ዘይብሉ ማእዶ ኮይና ተበታቲና ንህግደፍ ክንኣልዮን ህዝብን ሃገርን ካብ ምጽናትን ምብትታንን ከነድሕኖ ድማ ሕልሚ ኢዩ፡፡ እዚ ፍጹም መቐይሮ ከምጽእ ዘይክእል ፋሕ ፋሕ ዝበለ ናይ ደቂ ዛግራ ኣካይዳና ድማ ኢዩ ይቃለሱ ዘይኮኑ ይነብሩ ኢዮም ዘለዉ ዘብለና፡፡ ምንባርን ምቅላስን በበይኑ ስለ ዝኾነ፡፡

ብዙሓት ካብቶም ብልቢ ብቕንዕና ሕልንኦም ገዲድዎም ክቃለሱ ዝደልዩ ኣብ ምቅዋም ተሓጾሮም ዘለዉ፡ በቶም እናፈለጡ ደቂሶም ዘለዉ ብቕዓት ኣመራርሓ ዝጎደሎም መራሕቲ ደምበ ተቓውሞ፡ ንሶም እውን ከይፈለጡ ደቂሶም ምህላዎም ዘማትእ ኣይኮነን፡፡ “እንታይ እሞ ክንገብር ዝመርሓና ስኢና! ምስማር እኮ ኣብዮም! እንተዝሓብሩ ከምዝን ከምዝን እንተዝገብሩ ንሕና እውን እቲ ዝግበር ምገበርና!” ዝብሉ ደለይቲ ዲሞክራስያዊ ለውጢ እቶም ዝበዝሑ ኢዮም፡፡ በቶም እናፈለጡ ዝደቀሱ ተጸልዮም ከይፈለጡ ደቂሶም ምህላዎም ንባዕሎም ኣየስተባሃሉን ዘለዉ፡፡ ስለምንታይ ተጸበይቲ ጥራይ ንኸውን…? ስለምንታይ ክንመርሕን መቐይሮ ክንገብርን ከም ንኽእል ንነብስና ዘይነእምና….? ስለምንታይ ነቶም ሱር ዝሰደዱ ዓንቀፍቲ ድሕሪ ደጊም ይኣክል! ዝብል ሓባራዊ ድምጺ ዘይነስምዕ..? ስለምንታይ ነቲ ኣብ ህልኽን ቅርሕንትን ዝተሰረተ ዘየሰጉም ዝበለየ ኣተሓሳስባ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ያዕ ኢልና ሰፊሕን ህዝባዊ ሰረት ዘለዎን ናይ መቃለሲ ባይታ ክንፈጥርን ከነንጽፍን ወንን ትብዓትን ዘይንዕጠቕ…? በቲ ንበሎ በቲ ፈሊጥና ንኹን ከይፈለጥና ደቂስና ኢና ዘለና፡፡

ሓደ ካብቲ ንኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ናይ እንታይ ገደሰኒ ዘይቅኑዕ ኣተሓሳስባ ኣእትዩ፡ ኣብ ክንዲ ንመሰረታዊ ፍታሕ ንልብያን ሰሃራን ንሲናይን ባሕርን ንኸምርሕ ዝዳርጎ ዘሎ፡ ተስፋ ዘይብሉ ኣካይዳ ደምበ ተቓውሞ ኢዩ፡፡ ተስፋ ዘለዎ ነገር ምስ ሰኣነ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ሓደጋ ኣብ ዘለዎ ነገር ኣትዩ፡ ንህይወቱ ንሞት ኣረኪቡ፡ ብተኣምራት ከም ገለ እንተደሓነ ካብ ኣይፈተንካን ፈቲነ ንምባል፡ ናይ ዓቕሊ ጽበት ውሳነ ኢዩ ንርሑቕ ማዕዶ ስደት ከም ዘቋምት ዝገብሮ ዘሎ፡፡ ንብዙሓት ተወኪሰ ዝረኸብኩዎ መልሲ ዘሕዝን ኢዩ፡፡ “ምተቓለስና ጽባሕ ንግሆʼሞ መንʼዩ ክመጽእ…?” መልሲ ዘይብሉ ዝተንጠልጠለ ሕቶ ኢዩ፡፡ ተስፍኡ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ኣዝዩ ዝማህመነ ኢዩ፡፡ ስለምንታይ…..? እቲ መልሲ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ድርዕቶ ተጎምጊሙ እናፈለጠ ደቂሱ ስለ ዘሎ ኢዩ፡፡ ዋዕላ ቃሊቲ፡ ዋዕላ ምሁራን ግዮን፡ ጉባኤ ኣዋሳ፡ መኣዲ ዘተ ደብረዘይቲ፡ ሰሚት ቦለኛ፡ መድረኽ …….. ወዘተ ኩሎም ጽቡቕ ኣስማት ለቢሶም ግን ከኣ ደቂሶም ዘለዉ ስራሓት ኢዩም፡፡ ስለምንታይ…..? እቲ ዝዕንቅፍ ዘሎ መን እንታይʼዩ..?

እቲ ቀንዲ ጸገምና እንታይ ኢዩ ሓቲትናሉን ሓሲብናሉን ንፈልጥ ዶ…? እቶም ንኽመርሑናን ከማእዙኑናን እንመርጾም መራሕቲ ብሕኸኸኒ ክሓከካ ብቲፎዞይ ቲፎዞኻ ኣብ ቦታ ሓላፍነት ኮፍ ነብሎም ስለ ዝለና ኢዩ፡፡ እንትርፎ ንጉጅለ ንዕብይ ዝበለ እኩብ ሃገራዊ ሓይሊ ክመርሑ ዘይክእሉ፡ ብቕዓትን ክእለትን ጹረትን ዝጎደሎም ስለ ዝኾኑ ኢዮም፡፡ ስለ ዝኾነ ቃልስና ክዕወት ህዝብን ሃገርን ካብ ጥፍኣትን ምብትታንን ከነድሕኖ፡ እቲ ናይ ሞትን ማእሰርትን ግልያነትን ሕሱም እዋን ህግደፍ ከነሕጽሮ፡ ሒዞምና ዝድቅሱ መራሕቲ ዘይኮና ክንመርጽ ዘለና፡ ካርዝማቲክ ዝኾኑ፡ ኣሚኖም ዝእመኑ፡ ዓብይ ልቦናን ሰፊሕ ኣመለኻኽታን ዝውንኑ፡ ካብ ናይ ህልኽን ቅርሕንትን ኣከያይዳ ነጻ ዝኾኑ፡ ንሰባት ብኽእለቶምን ፍልጦቶምን ብቕዓቶምን እምበር ብመልክዖምን ኣለባብሶኦምን ዘይመዝኑ፡ ንጉጅለ ዘይኮነ ሰፊሕ ህዝባዊ ሰረት ዘለዎ ግንባር ክመርሑን ከዓውቱን ዓቕሚ ዘለዎም መራሕቲ ክንመርጽ ኣለና፡፡ ኣይኮነን ካብቲ ፈሊጥና ዲና ከይፈለጥና ደቂስናዮ ዘለና ካብ ሞት ዘይንእስ ከቢድ ድቃስ ክንባራበር ዝከኣል ኣይኮነን፡፡ ሕጂ ውን ከምቶም ዝሓለፉ ዋዕላታት ኣኼባታት ምግባሮም ዘይተርፍ ኢዩ፡፡ ኣብቲ ዝግበር ኣኼባታት በቶም እናፈለጡ ደቂሶም ዘለዉ መራሕቲ ደምበ ተቓውሞ ንሕና እውን ምስኦም ተሰሪዕና ንኽንድቅስ ዝወሃብ መደቀሲ ከኒና ውሒጥና ንድቅስ እንተድኣ ኮይና ምቅላስና ፍረ ኣይክህልዎን ኢዩ፡፡ ፈሊጥና ንኹን ከይፈለጥና ደቂስና ኢና ዘለና፡፡ ዝደንዘዘ ሰብነትና ማይ ዝሑል ነፍስሰሉ ንበራበር፡፡

ሚኪኤል እምባየ (ኣራንቺ)

Aranchi03@yahoo.com

Tele 251-921924501

 

 

 

 

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 7 votes)

ከም ህጻን ክንኽነኽ!

ሎሚ መዓልቲ ሰንበት ድሕሪ ሰዓት ክልተ
ዋዛን ቁውም ነገርን ኩሉ ዘካተተ
ኣብ ሰሙን ዚዳሎ ብዮናታን ሃብተ
ይሰምዕ ነበርኩ ኤረና ከፊተ!
ንሰብን ጥሪትን ዓይነት ከይፈለየት
ንኹሉ ብሓባር ድምጹ እናኣቃለሐት
ብጥዑም ሙዚቃ እናዘናገዐት
ልዕሊ ክልተ ሰዓት ማዕበል ምስ ተጓዕዘት
ተሌፎን ጭር ኢላ መርድእ ዝሓዘለት!
ኣብ መወዳእታ’ወ መደብ ዝዓጽወሉ
ናይ ርድኡና ኣውያት ስልኪ ተደዊሉ
ሓውና ኤርትራዊ ጸቢቡዎ ዓቕሉ
ብኽያት ምስ ጀመረ ኣብ መንጎ ዕላሉ
ልቢ ዮናታውን ብዙሕ ደንጊጹሉ
ምጻር ስኢኑዎ ነቢዑ ኣልቂሱሉ!
እጃሙ ዘበርክት ደላይ ፍትሒ ሰበይ
ኣየጎይልን ኢሉ ኣብ ጥፍኣት ናይ ህዝበይ
ከም ህጻን ክንኽነኽ ምስ ሰማዓ ኣእዛነይ
እቲ በቚቧቕ ከርሱ ተንኪፉዎ ልበይ
ከይተፈለጠኒ ውሒዘን ኣዒንተይ!
ኣሕዋቶም ብዓመጽ እናተደፈራ
ምጻሩ ስኢኖም ሕሰም ምስ መከራ
ኣሕዋትና ኣእውዮም ካብ ኣስዋን ካብ ሳፊራ
ርድኡና እናበሉ ኣብ ኣጻምእ ሳህራ
ኣብ ሳዕስዒት ኣሎ ህግደፋዊ ጭፍራ!
ኩሉ ግዜ ኣሎዎ ንራህዋን መከራን
ወወቕቱ ኣሎዎ እወ ንደርቅን ኣዝመራን፡
ስለዚ ኣሕዋተይ ኣስናንኩም ንኸሱ
ግዝያዊ ሽግርኩም ክርከብ’ዩ ፈውሱ
ራህዋ ይመጽእ ኣሎ ዘውዲ ፍትሒ ኣንጊሱ!
ብሽንሆት ንኽንነብር፡ ዕምሪ ምልኪ ነሕጽር!
ካብ ሓውኹም መሲናስ 14-04-2014
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.5/5 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +4 (from 4 votes)

ኣፈታትሓ፤ንማ ሕበራዊን ፖለትካዊን ግርጭታት ፣ኣብ መንጎና

conflict

ኣብ ዘመነ ኢንተርነት ብዛዕባ ኣብ ሃገርና ንዘሎ ዓቢ ተረኽቦናይ ውልቀ መላኽነትን ጥፈኣት ኤርትራውያን መንእሰያትናን፤ንሓያሎ  ግዜ ተዘሪቡሉስ ቀሊል መፍትሒ  ዛጊት ግን ኣይተረኽበሉን ዘሎ። ህልቂት መንእሰያትና መታን ከብቅዕ’ከ  እንታይኮን ይሓይሽ እናበልና ተደጋጋሚ፥ብጽሑፋትን ዛዕባታትን ከነካይድ ጸኒሕናን ጌናውን ፍንክት ከይበልና ኣሎና።ዓማጽን ጉሒላን ግን ጌና በምዑት ደቅና ይጻወቱን ይሸጡን፣ይቐትሉን አልዉ።

ነዚ  እከይ ተግባራት ጠጠው’ ምባልን፣ ኩነታት ሃገርና ካብ ባርነትን ህልቂትን፥ ህዝብና፤ ብሕልፊ ኸኣ ሂወት መንእሰያትና ዝድሕንሉን ንቡር ሂወቶም  ዝሰርዑሉን፤ ዘጣጥሑሉን ግዜ  ንምፍጣር ዘኽ እለና ኣብ ምውሓስ፤ ነዊሕን ኣህላኺን ግዜ ወሲዱልና።

እንሆ ድማ  23 ዓመታት ኣቕጺሩን  ይርከብ።መዋእል መንእሰይ ብኸልበትበት ይሓልፍ ስለዘሎ፣ብኸመይ ንቐይሮ ዝብሉ ብዙሓት ርእቶታት  ክወሃቡ  ጸኒሖም ኣለዉ፣እንተኾነ ዛጊት ቀንዲ መፍትሕ  ሽግርና ኣይተረኽበን።

እሞ ’ኸደኣ እንታይ ይገበር?

 

ፈውሲን ፍታሕን  ኢድ   ናይ  ኩሉና ኤርትራውያን ከምዘድሊ፣ንስሕቶ  ኣይመስለንን፥እንታይ  ደኣ ጊዜ ወሲዱልና  ክሳብ   ሕጂ  ንዝብል  ግን

መልሲ   የድልየና   ኣሎ።

መልሲ ንምርካብ ፡እቲ ቀንዲን ጊዜ ዝወሰደን ኩነታትና ኣብ  ምልላይን ኣብ መፍትሒ   ዝፈላሉዩናን   ንምልላዮም  ክሕግዙና  ዝኸእሉ መርት ዖታት  ክኾኑና  መታን፡እቶም ዘገራጭዉን ማሕበራዊ ይኹኑ ፖለቲካዊ ግርጭታትና በብሓደ ከነለልዮም  ይግብኣና ይመስለኒ። ገለ  ካብቶም   ዝለዓሉ  ግርጭ ታት ንምጥቃስ፣

 

  1. 1.  ኣብ መንጎ ውልቀሰባት
  2. 2.  ኣብ   ውሽጢ    ሓደ  ውድብ
  3. 3.  ኣብ መንጎ  ዝተፈላለያ  ውድባት
  4. 4.  ኣ መንጎ ዝተፈላለዩ  ኣካላት  ሕብረተሰብ
  5. 5.  ኣብ    መንጎ  መንግስትን ህዝብን

 

ዓይነት  ግርጭታት’ከ  ኣየኖት  ኢዮም ?

  • ባ ዕልዊን/ውድ ዓዊን
  • ግሁድን/ስዉርን
  • ጽፍሓዊን/እጉድን
  • ብደገ ዝተ ኣልመ   (እሉም) ኢዮም።

 

 

ሀ. ኣብ  መንጎ ውልቀ-ሰባት ዝረ ኣዩ ግርጭታት፣

 

ኣብ  መንጎ ኣሕዋት  ይኹን ኣብ  መንጎ፡ ኣባላት ናይ ሓንቲ  ስድራ  ቤት ዝረእ ናኣሽቱ  ምጉንፋጥ  ገዲፍካ ፡መትከላዊ ዘይኮነ ምርሕሓቕ እውን

በብ እዋኑ ይቕልቀል’ሞ    ነታ  ስድራ ቤት ይኸፋፍልዋ ፡ኣደን ኣቦን እውን ምስቲ  ፍልልያት ናይ ደቆም   ወግን ይሕዙ፣ስለዚ እታ  መሰረት ኩርናዕ ናይ  ሕብረተሰብ  ብመልከዕ  ምክፍፋላ እዛ ንሽቶ  እትመስል  ናይ ስድራ  ቤት  ዋህዮ  ክትጉዳእ ብ ዓይና ንር እያ ኣሎና።

ኣብ ሕብረተሰብ  ናይ  ኤርትራ ዝረኣዩ ግርጭእታት ፣ዝተፈላለዩ ዘይምርድዳእን ምስሕሓብን ፡ኣብ  መንጎ ሰባት ኩሉ ግዜ ይረአ ኢዩ፣ግናኸ ከምዚ ናይዚ እዋን ኣብ  መንጎ ውልቀን ኣብ መንጎ ዉዱባትን ዘየድሊ ናይ ፍልልያት ብዝሒ  ተራእዩ ኣይፈልጥን።እቶም  መትከላዊ ፍልልያት ኣሎና ዝብሉ እውን ንኽፈላለዩ ደኣ ደሊዮም   እምበር ንሓርነት ናይ ህዝብን ሃገርንሲ መትከላዊ  ኣረኣእያ ዝፈጥር  ኣይመስለንን፣ እንተ’ሎ   እውን ይፍታሕ  ኢዩ።

 

 

ለ.ኣብ  መንጎ ሓደ ውድብ  ዝረኣዩ ግርጭታት፦

ኣብ ሱሳታት  ዝተራዩ ናይ ኣብ ውሽጢ   እቲ ዓርሞሸሽ  ውድብ  ትሓኤ ፣ረቓሒታት

መንቅሊ ኡ፣  ንታሪኽ  ዝግደፍ  ፣ግንምስቲ ድልየትን  ሃንቀውታን ናይ

ህዝቢ   ኤርትራ  ተመ ጣ ጣኒ ግዚያዊ  መፍትሒ  ክርከበሉ  ምተገበኦ።

ኣብ  ሕሉፍ   ሎሚ    ምጥ ዓ  ቅኑዕ  እካ  እንተዘይኮነ ፣ ዘርዚርካ  ዘይውዳእ  ክሳራ  ህዝቢን ውድብን ኣኸቲሉ ን  ሎሚ’ዉን  ኣብ  ወጻኢ  እንርከብ  ዘሎና

ተቓወምቲ   ናይቲ  ስንብራት   ኣሰር  ይኽተለና  ኣሎ።ብወገነይ  እዚ ኣብ  መንጎ መራሕቲ ናይቲ ውድብ  ዝጸንሐ   ዘይምት እምማን፣ ዘንቀሎ  ናይ  መን  በለጸን  ቦታ  መሪሕነት ሓዘ ዘይመሰረታዊ  ናይ ፖለቲካ  ሰነ-ሓሳባዊ  ፍልልይ

ዝመሰረቱ  ንነዊሕ  ተዶጊሉ  ዝጸንሐ  ጥጅ እ፣ ነቲ ኩሉ ቅኑዕን  መሰረታዊ  ናይ

መፍትሒ  መንገዲታት  ዓጺዎን  ይርከብ  ኣሎ።

 

ኣብ  ውሽጢ  ህግደፍ፣ንነዊሕ  እውን ብሓደ ስሱ ዕ ባእታ  እናተዘወረን  ከም  ብሕታዊ  ግራቱ ክብሕቶ  ዝጸንሐ  ግንባርን  ሕቡእ  ሰልፊን፣  ሎሚ   ኣብ    ዝልዓለ  ጥርዙ  በጺሑ፡ነቶም  ቀንዲ  መጋበሪያ ናይ  ኢያስ ኮይኖም  ዝጸንሑ  ደቀባት ዕጫ  ሞትን ቅትለትንኣላ።

ድምር  ናይ ውድባዊ  ጉድለት  ዝልዓለ  ዘሰዕቦ  ዕንወት፡ ህልቂትን ኣኸቲሉልና፣ ዋጋ ኸፊልና ዘይንረኽቦም   ሉል  ባሕሪ ዝኾኑ  መን እሰያትን  ነጥፍ እ ኣሎና። ኣይረድ  ዘብል  ጥፈኣት ህዝቢን ሃገርን ሰኣን ኣብ  ግዚኡ  መፍትሒ  ምፍጣርን  ይቕረ፡  ዘይምብባልን፣ ክሳራና  ኣዚዩ በዚሑ  ።

 

 

 

ሐ . ኣብ  መንጎ ዝተፈላለያ  ውድባት ኤርትራ ዘሎ  ግርጭትን ህልኽን፦

 

ኣብ  መንጎ እቲ ልፍንታዊ  (Alliance)  ዝስሙ  ጉህለ  ኣብ ሓጺር  ዕምሩ ተፈንጢሑ፣ቀጺሉ  ዝተተኽለ  ኪዳንውን  ክንድቲ ዝንኣድን  ስኒት ዘየብሉ  ብመልከዕ  መራሕቱ ዝፈላለን ዝበታተንን፣ኮይኑ  ግን  ሰሚርናዶ እዚ ጌርናዶ’ ናበለ ተስፋ  ብምዝርጋሕ  ኣብ መሬት ኤርትራ  ኣትዩ ንህዝቢ ሞራል ዘይህብ ጉጅለ  ካብ  ሙኻን  ሓሊፉ ዘየረዕም  ቃል ኪዳን ዝ ኣሰረን  ነቲ ባ ዕሉ ዝጠፋጠፎ  ባይቶ  እውን ባዕሉ እናዘውረ ዓቕሉ  እናጽበበሉ  ማሕንቖን ሕልኮን ኣእትዩ  ከምዘይ  ሰርሕ  ሓኒቑዎ  ሰለዘሎ  ሎሚዶ ጽባሕ  የብቐዕ ዕምሩ  ተባሂሉ

ብተ ዓዘብቲ  ወ ጻ እተኛታት  ከይተረፈ መኻን ኮራርምቲ ዘየብሉ  ምትእኽኻብ

ኤርትራውያን ኮይኑ ብግርጭት ምብዛሕ  ዕድሚኡ  ዘናውሕ፣ ዓው ኢልካ ዘይብከዮ

ሞት ሕጹይ  ኾይኑና ዘንበርናሉ ተስፋ እናማህመነ  ይኸይድ  ኣሎ።

እስከ  እዛ ሓንቲን   ህዝቢ  ተስፉ ዘንበረላ ናይ ሓባር፣ጻዕሪን ድኻምን ዝተኸፍለላን ባይቶና፣ብ መራሕቲ ውድባት ዲያስፖራ፣ ጅሆ ተታሒዛትና ትርከብ።ብውሽጥን  ብደገን  ህዝብና ተቐርቂሩ  እግሩ ናብ ዝወሰዶ ይጠፈእ ኣሎ።

 

መ.  ኣመንጎ ዝተፈላለዩ ኣካላት ሕብረተ-ሰብና ዝረኣዩ ናይ ኣረዳድ ኣ ፍልልያት፣

 

ሕብረተ-ሰብ   ኤርትራ ብዝተፈላልዩ ኣዕኑድ  ኣካላት  ዝቖመ  ምኻኑ ክዝንጋዕ የብሉን፣

ገለ ካብቲ ዘሎ ተፈጥራዊ  ኣካላት ህዝቢ፣-

ብሄራዊን ናይ  ቛንቛ  ኣብዝሓ  ዘለዎም  ቤተሰባትን ኣብ ዝተፈላልየ ክፋላትን ኣውራጃታትን ዝነብሩ ደቂ ሃገር ናይ ግድን ኣብ  ኣነባብራኦምን ኣተሓሳስባን  ይፈላለዩ’ም። እዚ ግን ኣብ ምሉእ  ዓለም  ዝረከብ ባህሪያዊን ቅቡልን  ፍልልያት ስለዝኾነ  ከም ሃብቲ ናይዛ ሃገር  ክቕጸር ይግባእ።

ኣብ መንጎ ደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ዘሎ  ናይ ሓባር ናብራን ጾታዊ  ፍልልያት፣ ብማ ዕርነት ናይ ምንባር  ኣገዳሲን ም ዕቡል ሕብረተሰብ  ኣብ  ዘለዎሉ ‘ቲ  ፍልልይ  ጎዳኢ  ኣይከውንን።ጾ ታዊ ማዕርነት  ዝረጋገጸሉ  ብክልቲኡ  ጾታታት፣  ብቃልሲን ትምህርትን ኢዩ ዝረ ጋገጽ።

 

 

እሞኸድ ’ ኣ እንታይ  ይገበር ኣብ ዝብል መፍትሒ   ኣስዒበ ኣብ ታሕቲ ቀጺለ

ክገልጾ ከፍትን ኢየ!

ተሞክሮና ኣ ብ  ኣተሓሕዛ  ግርጭትታት ዉዱባትና ከመይ  ነይሩን ከመይ ኣሎን ዝብል ስክፍታ ናብ  ሓንጎልና  እናተዘከረና  ከምዝመጽእ ርግጸኛ ኢየ።

እብ  ሕሉፍ ታሪኽና ርሑቕ ዘይኮነ ናይ ትማል ተዘክሮ ስለዝኾነ ካብ ግዜ  ፈደረሽን  ኣትሒካ ኣተሓሕዛ ግጭት ብሰላማዊ መንግዲን በኣፈሙዝን ተፈቲኑን ሕጂ’ን ይቕጽል  ኣሎን።

 

 

ብሰላማዊ  መንገዲ  ኣፈታትሓ  ፍልልያትና፣ ኣብ  ጊዜ  ፈደረሽን ኣብ ዋዕላታትን  ኣብ  ፓርላማ  ፈደረሽን ኤርትራ(ሰምበሊያ) ፈተነታት ተኽይዱ ነይሩ፣እንተኾነ እዚ’ውን ብሓይሊ ብረት ብጸላኢ ዝተዓስቡ ሸፋቱ ተዘሪጉ።ፍልልያት ኣብ መንጎ ኣሕዋት ደቂ  ሃገር እቲ ዝቐለልን ዝምረጽን ኮይኑ ገና ግን ካብ  ወለድና ዘይቀሰምናዮ  ባህሊ እዚ ሰላማዊ  ፍታሕ እዚዩ፡ኣብቲ ብረት ክትጥቀመሉ ዘይከኣል ቦታ እውን ከይተረፈ ነቲ ሰላማዊ ፍታሕ  ከም ካላኣይ ምርጭና  ክይኑ ንገድፎን ናይ  ሓይሊን ጉልበትን  ምጥቃም  ንቐድም።ኮይኑ ግን ሕጂ እንትኾነ እውን  መዋጽ ኦና  ኣብ መንጎና  ሰላማዊ  ፍታሕ  ኣመንጎ ተቓወምቲ ዝምረጽ እንኮ መንገዲ  መፍትሒ ናይ ግርጭታት ንውልቀሰባትን  ዉዱብን ማሕበራዊ  ዘይምርድዳእን  ከነዘውትር ንግደድ፣ ንምንታይስ  ክሳብ ሎሚ ዝተጎዓዝናዮ ጐዕዞ ውጺቱ ዘየ ዕግብ ኮይኑ ስለዘሎን (Zero Tolerance) ዘይተጽዋርነት፣ ብተጻዋርነት  ምትክኡ  ክሳርኡ፡ እቲ ዝወሓደ  ኢዩ።ሰላማዊ መፍትሒ  ኣብ መንጎ ኣሕዋት ንዝረኤ  ፍልልያት ዝበለጸን ግዜን ጻዕሪን ይቑጥበልና።

 

ኣተሓሕዛ ሕልፉን ህሉውን ግጭት፣ኣብ ሕብረተሰብናን ተቓወምቲ ውዱባትን፣

 

ሀ. ሰላማዊ  ፍታሕ  ንግጭት፣

ኣብ ታሪኽ ኩናት ዓለምና ዓመጽቲን ሓያላትን ሃገራትን ነትን ናኣሽቱ ጎረባብተን ኩናት ጽዕራ፣ መብዝሕቱኡ ግዜ ብሃንደበት ይወርእን፣ንብረተን ኣብ ም ዝራፍ ከኣ ይተሓሓዝኦ። ዓመጸኛታት ገረቤትንውን ብኸምዚ ኩነታት ንፈደረሽን ኣፍሪሶም ኣብዘይደለናዮ ብረታው ቃልሲ ክንደይ ጀጋኑ ዝወሓጠ ውግኣት ተኻዩዱሉ። ከም ፍታሕ  ናይ ዘይምስምማ ዕ፣ ዋዕላ ቤት  ጊዮርጊስን ጉባኤ ሰላም ሲነማ ሮማን  ዝተባህላ ታሪኽ  ዘለወን ጉባኤታት ኣብ 1946/1950 ንተኻይደን ኤየን።ውጺት ናይቲ ዋዕልኳ ከምቲ ዝድለ ኣይኹን’በር፣እቲ ፈተነ ኣብ   መንጎ ዝተፈላልያ  ሰልፍታት  ሓድነታዊ ውሳኔ ንምብጻሕን  ነቲ ዝነበረ ሃዋሁው   ንምዝሓልን  ዝተኻየዱ  ፈተነታት ኣቦታትና ኢዮም  ነይሮም።ኣብ  ኤርትራ  ብ 70ታት ናይ ክልቲኤን ውድባት ምርጻምን  ምትህርራምን   ጠጠው    ንኽብልን  ንጸላኢ  ሓቢርካ  ምውቃዕን  ዝሓለነ ብመራሕተንን  ብተራ    ተጋደልቲን ፈተነታት  ተኻይዶምን ነይሮም።

 

ኩሉ  ግዜ  ነዚ  ቅዱስ  ዕላማ’’ዚ  ዘዕንቅፍ  ተጻቦታት  እውን  ብላዕለዎት መራሕቲ  ከልቲኡ  ግንባራት (ELF & EPLF) ተኽይዶም  ብዘይ ሓድነት ከኣ  ሰውራ  ናብ  ናይ  1991 መደምደምታ በጺሑ።

 

ድሕሪ ምፍራስ  ፈደረሽን እው ን  ብሰላማዊ  መንገዲ ፣ገበን  ኣብ  1962  ዝተወስደ  ብወገን  ንግስነት  ኢትዮጵያ ዘይሕጋው ን ብዘይ  ፍቓድ ህዝቢ

ካብ   ውሳነ  ሕ/መ  ወጻኢ ውሽጣዊ  ምምሕዳር ፈደራላዊ መንግስቲ ኤርትራ    ዝገሃሰ  ስለዝነበረ  ኣቤቱታን  ጥራዓንን  ብወግን ህዝቢ ኤርትራ  ተፈቲኖም፣ ብኡ መጠን ከኣ ኣቦታትና ናብ ሕቡራት መንግስታት እናኸዱ  ጥርዓን ንምቕራብ  ፈቲ ኖም ። ነዚ ልምናኦም  ግን እዝኒ ዝሰምዕ ሰለዝሰኣነ ናብቲ እንኮ ምርጫ  ተኣትዩ፣ እዚ እውን መፍትሒ  ኾይኑ ስለዘይተረኽ በ ኣብ  መ ኣዲ ዘተ እናቐረብካ መፍትሒን ውግእ ጠጠው  ዝብለሉን ክሳራ ዝውሕደሉን መንገድታት ኣብ ምንዳይ ይእቶ  ነይሩ’ እዩ ።መንእሰያትን ተመሃሮ  ኤ ርትራ  እውን ብወገኖም  ብሰላማዊ ሰልፍታት ኣብ ነፍሲወከፍ ከተማ ጥር ዓኖምን ድልየቶምን ይገል ጹ ነይሮም።

 

 

ለ. ብጎንጻዊ  መንገዲ  ከም  መፍትሕ   ግጭት፣

 

ኣብ  ሜዳ እንተኾነ እውን  መኣሕቲ ከልቲኡ  ግንባራት ነቲ ደልየት  ናይ ተራ ተጋደልቲ  ብምጉሳይ ናታቶም   መምርሒ  ብምቕዳም  ዕሽሽ ኣብ  ዝብልሉ  እዋን፣እንተስ ብነቐፌታ  ወይ ድማ  ገድሊ  ገዲፍም   ብዙሓት  ተጋደልቲ

ናብ ስደት ዘምርሑን: ከመኡ  ድማ   ተስፋ ብምቑራጽ ብትዕግስቲ ሓሊፎሞ።እዚ ግን ነቲ ኩነታት ኣይቀየሮን፣ብ ኣንጻሩኳ  ኢቲ ገድሊ  ተዳኺሙ   ሃገር ተበዲላ፣መሬት  ብደም ናይ  ኣሕዋት ጨቂያ፣ ሓንቲ  ግንባር  ንሜዳ  ብሒታ

ሃገርና’ ውን  ኣብዘይትወጾ  ዓዘቕቲ  ተሽኺላ። መዋጽኦ ዘይብሉ   ሰንፈላል  ግዜ ኣቲና  ኣሎና።  ብጎንጺ  ክፍታሕ  ማለት፣ ምፍታን ሰበብ   ምፍጣር  ኢዩ ዘኸትል። ሎሚ   ህዝብና  ዓለም  ክትም ዕብል  ንበይኑ  ናብ  ዘበነ ጊልያነት  ተደርብዩ  ይርከብ።

 

ኣብ መንጎ መንግስትን  ህዝብን ዝለዓል ግጭት፣

ብመንጽር  ስርዓት  ህግደፍን ኣተሓሕዛ ግጭትን ሓደ  ህዝብን  ሓደ  ልብን እናበለ ወትሩ ንህዝቢ  እናታለለ  ናይ ርእይቶ  ፍልልይ  ዘይፍቅድ ን  መሰል ናይ ርእይቶ ዝኽሕድ

ስርዓት  ኣልቦ፣ ከም  መፍትሒ  ኢሉ ዝጥቀመሎም  መ ሳርያኡ፣ንዝተቓወሙዎ

  • ምንጻል
  • ምቅንጻልን
  • ብዘይ ፍርዲ  ም እሳር
  • ኣብ  ልዝብን ምምይያጥ  ዘእማን

እዚ  ዓይነት ኣክይዳን ኣገባብ  ብጎንጺ  ጥራይ ናይምፍታሕ  ዝኸይድ  እንትኾይኑ  ቀጻልነት ናይ   ህግደፍ ዘኸትሎም  ሓደጋታት ብዙሓትን  ኣብ  ነዊሕ  እዋን  ህጓፍ  ናይ

ምምሕድኣርን  መንግስታዊ ኣሰራርሓን  ፈጢሩ ንም ዕራዩን  ነቲ  ምሕደሩ  ካብ  ሱሩ  ቀይርካ  ንኽትጉሕፎ  ኣጸጋሚ  ይኸውን።

ከም  ሳዕቤኑ   ኸኣ

  • ል ዕላውነት  ሃገር  ኣይክረጋገጽን ኢዩ
  • መሰርታዊን ዝምድናዊን  ምት እስሳር ሕብረተሰብ ፣ ይዝርዘር  ኣሎ፡
  • ህላውነት  ሃገርን  ህዝቢን ኣብ ሕቶ ምልክት  ኣእቲዎ ይርከብ።

 

 

ኣፈታትሓ  ግጭት  ኣብ መንጎ ትቓወምቲ  ውድባትን  በርጌሳዊ  ማሕበራትን’ከ?

 

ክሳብ  ‘ዚ  እዋንዚ  እቲ  ኣብ  ውሽጢ  ናይ ደምበ ተቓው ሞ   ዘሎ   ሃዋህው  ኣብ ኣፈታትሓ  ግጭት  ካብቲ  ኣብ  ሜዳ   ኤርትራ  ዝነበረ  ናይ ገድሊ  ባህሊ   ጌና  ከም ዘይወ ጽእ  ዘሪኢ ፣ ኣመልን  ልምድን  ተኸቲልና ክንከይድ ስለዝጸናሕና  ብዘይ  ሓርፋፍ  መንገዲ  ብልሙ  -ጽን  ብሰላማዊ  ኣገባብ  ፍልልያትና ኣየወግድናን   ዘሎና።  ካብቶም  ከነጥርዮም  ዘሎና  ኣዎንታዊ   ዝምባሌታት፣

  • ናይ ሰላምን  ምጽውዋርን  መንፈስ  ከንጥሪ ይግብ ኣና
  • ናይ  ውግ እን ሓይሊን ባህሊ ፣ግዚኡ ዝሓለፎ  ንምውጋዱ  ምጽ ዓር
  • ኣሉታዊን ዘይማ ዕብል  ዘይግሉጽነት ኣሰራርሓ  ባህሊ  ምቕያር ይድልየና
  • ዘይተሓታትነት፣ ኣብ ስራሕን  ምምሕዳርን  ከነወግድ  ይግባና

 

 

ግጭት ንምፍታሕ  ዘድልዩ ረቛሒታት

 

ኣብ ግጭት  ክህልወና  ዝኽ እል ር እይቶን ንኣፈታትሕን  ኣየናይ  ኣገባብ  ክንጥቀም

ይግባእ ?

  • ኣብ  ዝተፈላለዩ  ግዜን እዋንን  ኣብ መንጎ  ሰባት ግጭት ከም ባህሪያውን  ኣንቀሳቓሲ  ድፍ ኢትን ፣ናይ ዝኾነ ይኹን እዋን  ሰብ ኣዊን  ማሕበራውን ርክብ  ኣብ ዘለወሉ ዝለ ዓል  ኣንቀሳቓሲ  ጠባያት ኢዩ።
  • ኣብ    ስራሕ  መፍትሒ ክርከበሎም ዘለዎም   ጸግማት ናይ ሰባት  ይጉልሕ
  • ኣብ  ምንቅስቓስና  ኣድላዪ  ለውጢ  ክግበር  ከምዘለዎ  ይጠልብ
  • ሓድሽ  መንገድን  ርክብን  ንኽንፈጥር  ይኽ እለና
  • ንህላውነት ናይ ግጭት  ምኽሓድ  ማለት ንሕማምካ  ከም  ምኽሓድ  ክውሰድ   ይከኣል።

 

 

ግጭትን ኣፈታትሓኡን፣ማ ለት እቲ ቅኑዕ ኣገባታቱ፣  ብኸመይ ይርእ?

 

  • ፍልልይ ኣብ መንጎ ደቂ-ሰባት  ንቡር ስለዝኾ ነ ንቀበሎ ፣ግጭት ይኹን  ፍልልይ ’ዉን  ተቓው ሞ  ምስ ማሕበራዊ ሂወትን መንግስታዊ  ስልጣንን፣ ስርዓትን  ኣይገራጭ ን  ኢዩ ።
  • ብመንገዲ  ዲሞ ክራሲያዊ  ምሕደራ  ምፍትሑ   እቲ  እንኮን መሰረታዊን ቅኑዕን ዝዀ ነ ኣገባብ  መፍትሕ  ግጭ ት  ኢዩ ።
  • ኣድ ላዪ  ኣብ  ዝኾነሉ  እዋን  ብመንጎኝነት ዝመጽእ መፍትሒ  ግጭት ናይ  እንካን  ሃባን ጥበብ ( ኪነት) ኢዩ ።
    • መፍትሒ  ግጭ ት እም በኣር  ዓብላሊን  ተዓብላሊን ዘየብሉ ሰዓርን  ተሰዓርን ዘይኮንስ፣  ዋሕስ ነቲ መሰረታዊ  ናይ ዜጋታት ክኸ ው ን ኢዩ ዝግባእ።

 

ስለዚ  እዞም  ኣብ  ላዕሊ  ተዘርዚሮም  ዘለዉ  ነጥብታት፣ብህዝባዊ ድልየትን ተሳትፎን ፣ ክካየድ  ዘልዎ ደኣምበር ስምን ኣተሓሳስባን ናይ

ህግደፍሲ ዘረኽቦ ነገር የብሉን።ህዝቢ ኤርትራ  ከም  ህዝቢ መጠን ህልው ናኡ  ከረጋግጸሉ ዝኸል  ኣብ  መንጎኡ  ዘሎ  ፍልልያት  ወጊዱ፣ ሓርነቱንን

ሓድነትን  ከደልድልን  ክዕብን እንተደኣ  ደልዩ ን ኣሰራርሓ  ናይ  ህግደፍ ነጺጉ  ብናቱ  ድልየትን ንዕኡ  ብዝሰማም ዖ ምርጫ ን  ብመንግዱን  መፍትሕ  ዝኾኖ ኣሰራርሓ  ክህልዎ  የድሊ ።

 

ኣብ  መ ወዳ እታ፣

ህልውና  ሕዝቢ  ኤርትራ  ከም  ህዝቢ  ሂያው  ክኸውን  መታን፣

ህዝብና   ሓድነትን ሓርነትን  ከረክብ፣ ጥርናፌ   ናይ  ኩሎም  ዲሞ ክራሲያውያን  ሓይልታት  ኣብ  ዝሓጸረ እዋን  ክማላእን፣  ክጸዓረሉን ስለዘለዎ  ነዚ   ሃገራዊ  ግድነት’ ዚ  ሰጊርና  እንገብሮ   ካልእ  ኣገባብ  መህለኺ  ሓይልናን መ ወደእ ጉልበትናን ከይከውን  ምርጫ ና  ኣብ  ሃገራዊ  ዘተን  ፍታሕ  ንመርካብን ንጽዓር።

T.Yitbarek

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

ኣብ ፓኪስታን ወዲ 9 ወርሒ ቆልዓ ብፈተነ ቅትለት ተኸሲሱ

Lahor_boy

ወዲ 9 ወርሒ ህጻን አብ ፓኪስታን ላሆር ዝተብሃለ ቦታ ብቕትለት ፈተነ ተኸሲሱ አብ ቤት ፍርዲ አብ ፓኪስታን ላሆር ዝተብሃለ ቦታ ምቕራቡ ኣጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ገሊጽ። እቲ ህጻን ኣብ ቤት ፍርዲ አብ ሕቕፎ አባሕጉኡ ኮይኑ አብ አፉ መጥቦቢ ሒዙ ናይ አጻብዕቲ ዓሸራ ምሃቡ ተገሊጹ።

Download (PDF, 107KB)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -3 (from 3 votes)

ሓዯራ! መንእሰይ ኣባኻን ኣብ እዝጊን፡ ተራኻ ተጻወት ንመሰልን ሕጊን።

GisenDemo3

ሓዯራ መንእሰይ፡ ኣባኻን ኣብ እዝጊን
ተራኻ ተጻወት ንመሰልን ሕጊን
ታሪኽ ሰውራ ዓለም ንኹለን ኩለለን
ብዘይ ተሳትፎኻ፡ ፈልከት እኮ የለን፡

Download (PDF, 121KB)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 2.8/5 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 6 votes)

Updated: ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ኢንዲያናፖሊስ

Fithi_Magazine

ብጉዳይ ሃገርናን ህዝብናን ብሓፈሻ፡ ብጉዳይ ተራ ናይ ማሕበር ኤርትራውያን ንፍትሒ ከኣ ብፍላይ፡ ንምዝርራብ ን 3 ጉንበት 2014 ህዝባዊ ኣኼባ ክካየድ ምዃኑ ንሕብር። ሃገርን ህዝብን ናይ ሓባር ከም ምዃኖም መጠን፡ ኩሉኹም ኤርትራውያን ኣብ’ዚ ተመዲቡ ዘሎ ኣኼባ ክትርከቡ ብትሕትና ንምሕጸን።

Download (PDF, 600KB)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Eritrean Refugees at Risk

african_immigrants

Dan Connell and Foreign Policy In Focus on April 11, 2014 – 5:00 PM ET

This article is a joint publication of TheNation.com and Foreign Policy In Focus.

Hundreds of thousands of Eritreans have fled a repressive dictatorship since 2001. Their small northeast African country, which has a population of four to five million and was once touted as part of an African “renaissance,” is one of the largest per capita producers of asylum seekers in the world.

Many languish in desert camps. Some have been kidnapped, tortured and ransomed—or killed—in the Sinai. Others have been left to die in the Sahara or drowned in the Mediterranean. Still others have been attacked as foreigners in South Africa, threatened with mass detention in Israel or refused entry to the United States and Canada under post-9/11 “terrorism bars” based on their past association with an armed liberation movement—the one they are now fleeing.

It’s not easy being Eritrean.

The most horrifying of their misfortunes—the kidnapping, torture and ransoming in Sinai—has generated attention in the media and among human rights organizations, as did the tragic shipwreck off Lampedusa Island in the Mediterranean. But the public response, like that to famine or natural disaster, tends to be emotive and ephemeral, turning the refugees into objects of pity or charity with little grasp of who they are, why they take such risks or what can be done to halt the hemorrhaging.

This is abetted by the Eritrean government, which masks the political origins of these flows by insisting they are “migrants,” not refugees, and no different from those of other poor countries like Eritrea’s neighbor and archenemy, Ethiopia. This fiction is convenient for destination countries struggling with rising ultra-nationalist movements and eager for a rationale to turn Eritreans (and others) away.

But this is not a human—or political—crisis amenable to simplistic solutions. Nor is it going away any time soon.

The Source

Eritrea’s history has been marked by conflict and controversy from the time its borders were determined on the battlefield between Italian and Abyssinian forces in the 1890s. A decade of British rule was followed by federation with and then annexation by Ethiopia. Finally in the 1990s, after a thirty-year war that pitted the nationalists, themselves divided among competing factions, against successive US- and Soviet-backed Ethiopian regimes, Eritrea gained recognition as a state.

Since then Eritrea has clashed with all of its neighbors, climaxing in an all-out border war with Ethiopia in 1998-2000 that triggered a rapid slide into repression and autocracy. The government has survived by conscripting the country’s youth into both military service and forced labor on state-controlled projects and businesses, while relying on its diaspora for financial support, even as it has produced a disproportionate share of the region’s refugees. This paradox underlines the strength of Eritrean identity, even among those who flee.

Eritrea is dominated by a single strong personality: former rebel commander, and now president, Isaias Afwerki. He has surrounded himself with weak institutions, and there is no viable successor in sight, though there are persistent rumors of a committee-in-waiting due to his failing health. Meanwhile, the three branches of government—nominally headed by a cabinet, a National Assembly and a High Court—provide a façade of institutional governance, though power is exercised through informal networks that shift and change at the president’s discretion. There is no organizational chart, nor is there a published national budget. Every important decision is made in secret.

The ruling People’s Front for Democracy and Justice (PFDJ), a retooled version of the liberation army, functions as a mechanism for mobilizing and controlling the population. No other parties are permitted. Nor are non-governmental organizations—no independent trade unions, media, women’s organizations, student unions, charities, cultural associations, nothing. All but four religious denominations have been banned, and those that are permitted have had their leaderships compromised.

Refugees cite this lack of freedom—and fear of arrest should they question it—as one of the main reasons for their flight. But the camps in Ethiopia and Sudan reflect a highly unusual demographic: Most such populations are comprised of women, children and elderly men, but officials of the UN’s High Commissioner for Refugees (UNHCR) in Ethiopia and Sudan say that among those registering in the camps there, close to half in recent years have been women and men under the age of 25. The common denominator among them is their refusal to accept an undefined, open-ended national service. This, more than any other single factor, is propelling the exodus.

The UNHCR has registered more than 300,000 Eritreans as refugees over the past decade, and many more have passed through Ethiopia and Sudan without being counted. The UNHCR representative in Sudan, Kai Lielsen, told me last year that he thought seventy to eighty percent of those who crossed into Sudan didn’t register and didn’t stay. Thus, a conservative estimate would put the total close to a million. For a country of only four to five million people, this is remarkable. And it is the combination of their vulnerability and their desperation that makes them easy marks.

The Trafficking

For years, the main refugee route ran through the Sahara to Libya and thence to Europe. When that was blocked by a pact between Libya and Italy in 2006, it shifted east to Egypt and Israel. Smugglers from the Arab tribe of Rashaida in northeastern Sudan worked with Sinai Bedouin to facilitate the transit, charging ever-higher fees until some realized they could make far more by ransoming those who were fleeing.

The smugglers-turned-traffickers eventually demanded as much as $40,000-$50,000, forcing families to sell property, exhaust life savings and tap relatives living abroad. As the voluntary flow dried up, they paid to have refugees kidnapped from UN-run camps after identifying those from urban, mostly Christian backgrounds (those most likely to have relatives in Europe and North America).

I spoke with one survivor in Israel last year whose story was typical. Philmon, a 28-year-old computer engineer, fled Eritrea in March 2012 after getting a tip he might be arrested for public statements critical of the country’s national service. Several weeks later, he was kidnapped from Sudan’s Shagara camp, taken with a truckload of others to a Bedouin outpost in the Sinai and ordered to call relatives to raise $3,500 for his release. “The beatings started the first day to make us pay faster,” he told me.

Philmon’s sister, who lived in Eritrea, paid the ransom, but he was sold to another smuggler and ransomed again, this time for $30,000. “The first was like an appetizer. This was the main course,” he said. Over the next month, he was repeatedly beaten, often while hung by his hands from the ceiling. Convinced he could never raise the full amount, he attempted suicide. “I dreamed of grabbing a pistol and taking as many of them as possible, saving one bullet for myself.”

Early on they broke one of his wrists. During many of his forced calls home to beg for money they dripped molten plastic on his hands and back. After his family sold virtually everything they had to raise the $30,000, he was released. But his hands were so damaged he could no longer grip anything. He couldn’t walk and had to be carried into Israel. Because he was a torture victim, he was sent to a shelter in Tel Aviv for medical care. In this regard, he was one of the lucky ones.

For some 35,000 Eritreans who have come to Israel since 2006, each day is suffused with uncertainty, as an anti-immigrant backlash builds. The government calls them “infiltrators,” not refugees, and threatens them with indefinite detention or—what many fear most—deportation to Eritrea. Philmon has moved on to Sweden, where the reception was more welcoming, though there, too, a virulent anti-immigrant movement is growing.

Last year, the Sinai operation began to contract due to a confluence of factors: increased refugee awareness of the risks, the effective sealing of Israel’s border to keep them out and Egyptian efforts to suppress a simmering Sinai insurgency among Bedouin Islamists. But this didn’t stop the trafficking—it just rerouted it.

What I found in eastern Sudan last summer was that Rashaida tribesmen were paying bounties to corrupt officials and local residents to capture potential ransom victims along the Sudan-Eritrea border—and even within Eritrea and Ethiopia—and were holding them within well-defended Rashaida communities there. Such captives would not be counted by government or agency monitors and would not show up at all were it not for the testimony of escapees and relatives.

Last fall, Lampedusa survivors revealed that Libya is becoming another site for ransoming and kidnapping, illustrating that as one door closes, new opportunities arise across a region of weak states and post–Arab Uprising instability. What Sudan and Libya have in common is not the predators but the prey. And the practice is expanding as word spreads of the profits to be had, much as with the drug trade elsewhere. And it will continue to expand as long as there’s a large-scale migration of vulnerable people with access to funds and no coordinated international response to stop it.

Eritrean refugee flows today run in all directions. They’re facilitated by smugglers with regional and, in some cases, global reach. The gangs behind this engage in a range of criminal activities, within which human trafficking is just a lucrative new line of business. Some have ties to global cartels and syndicates. Some have political agendas and fund them through such enterprises. Most are heavily armed.

Under such conditions, a narrowly conceived security response could quickly spin out of control and escalate into a major counterinsurgency, as in the Sinai in Egypt. For weaker states across the Sahel, the risks of ill-thought-out action are infinitely greater.

What Needs to Happen

An effective approach to this crisis would start with education and empowerment of the target population and involve efforts to identify and protect refugees throughout their flight. A key step is the early, uncoerced determination of status according to international standards. This could be coupled with an expansion of incentives to deter onward migration, including education, training, employment and, where appropriate, integration into host communities. But none of this can work without refugee engagement in the process itself.

Then, and only then, would a security operation targeted at the smuggling and trafficking have a chance of success. But it, too, needs to be multidimensional in substance and regional in scope. Each state in this network is acting independently of the others. Sudan has arrested individuals implicated in trafficking, including one police officer, but has not cracked down on corrupt officials or gone into Rashaida communities to take down the ringleaders. Ethiopia has instituted security measures within the refugee camps on its northern border but is not working with Sudan on cross-border movement. Egypt has launched military operations in the Sinai where the torture camps are situated, but the announced aim is to break up the Islamist insurgency—the government denies trafficking is taking place. A coordinated initiative would start with a conference of affected states, and it would have to be supported by donor states and appropriate agencies (Interpol among them), not only in terms of aid but also intelligence, logistics, coordination and communication.

But if the trafficking operations are truly to be rolled up, the marginalized populations from which they arise and on which they depend need to be offered sufficient incentives to withdraw support for the criminals. This means access to resources, economic alternatives to off-the-books trading, involvement in the local political process, education for their children and more. These people need to be made stakeholders in the states where they live, which is not the case today for the Sinai Bedouin or the Sudan-based Rashaida or most of the other groups involved in trans-Sahel smuggling.

Please support our journalism. Get a digital subscription for just $9.50!

Meanwhile, to dry up this particular supply of prey, political change is needed at the source, in Eritrea. That means, at a minimum, opening up the political system and the economy, limiting (not necessarily ending) national service, releasing political prisoners, implementing the long-stalled constitution and ending controls on travel so those who do want to go abroad as migrant workers can do so without illegally crossing borders and going through illicit smuggling networks.

The most important thing the United States can do to facilitate this process is convince Ethiopia to back off the border dispute that centers on a frontier town, Badme, and accept in practice—not just rhetorically—the 2002 Border Commission ruling that went in Eritrea’s favor.

Ethiopia’s intransigence on this issue—and US inaction—has long been the Asmara regime’s most powerful argument for keeping the lid on all forms of dissent. Eritreans will simply not trust Washington—or Addis Ababa—until they see some evidence of good faith.

 

Read Next: Bob Dreyfuss on racism in Israel.

Source: TheNation.com and Foreign Policy In Focus.

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +5 (from 5 votes)

What We (Don’t) Know About Eritrea’s Economy

Eritrea_ThinkAfricaPress

Think Africa Press – ARTICLE | 

11 APRIL 2014 – 2:26PM | BY JOSTEIN HAUGE

Eritrea perfectly illustrates the amount of guesswork involved in economic analysis of Africa.

At the start of this week, Nigeria’s GDP figures nearly doubled after the government recalculated economic output. Statisticians rebased their numbers to include changes to the economy, and in a heartbeat Africa’s most populous country had also become its richest, leapfrogging South Africa by a mile, and shooting up the global rankings to join the likes of Norway and Poland.

Although the ground under their feet was exactly the same, the country they were living in on paper had suddenly shifted for Nigeria’s 170 million population. Or should that be 180 million? Or 140 million? Or even higher or lower? The actual size of Nigeria’s population is also based on questionable estimates and evidence, and it too is heavily contested.

The fact that Nigeria’s statistics are so deeply shrouded in doubt is striking especially given that it is, as we now know, the richest country on the continent. This begs the question: if our understanding of Nigeria rests on such shaky ground, what about poorer, less well-connected, and more closed off countries? For example, what about Eritrea?

No data

Trying to get any data about Eritrea can be a thankless task. Access to information is very limited and the authoritarian regime’s relationship with any media apart from those run by its own information ministry is strained at best. The Horn of Africa nation is deeply isolated internationally and is considered to have one of the worst records in the world when it comes to civil liberties, political rights and domestic freedoms.

Unsurprisingly, international headlines about the Red Sea state are rare, and when there is coverage, it is usually about runaways fleeing the nation’s grip, abductions of Eritrean refugees in the Sinai Peninsula, human rights violations, or tentative predictions about how long the regime can last.

With virtually no data to work with, it unsurprising that analysts also tend to shy away from the country. In continent-wide studies, Eritrea is often coloured in grey to demarcate ‘no data’, while even multilateral organisations such as the African Development Bank sometimes have to release reports that pretend Eritrea does not exist.

The 2012 African Economic Outlook Report, which is probably the most comprehensive analysis of the country for several years, provides a few valuable if limited insights. But even this most complete report on record misses out some hugely important features such as population size.

Given the difficulties in estimating Eritrea’s population − existing figures range from about 3.5 million to almost double that at 6 million or more − it is perhaps wiser not to guess at all. However, the size of the population has enormous consequences for all per capita figures. The World Bank, for example, estimates Eritrea’s income per head to be $504, basing its calculations on population figures of just over 6 million. If Eritrea’s population were in fact closer to the 3.5 million mark, that income per head figure could be as much as $864.

The black market

However, especially when it comes to Eritrea, even reliable figures can only tell us so much. For instance, the country’s black market for currency exchange significantly complicates things.

The Eritrean currency has been pegged at 15 Nakfa to $1 since 2005. Due to high inflation over many years, the currency has lost value, but the government keeps it fixed in an attempt to tackle external debt. This has contributed to the blossoming of a parallel and illegal internal market for currency exchange. Those caught exchanging currency on the black market can be imprisoned for up to 18 months, but the entire economy depends on such illegal exchanges.

In late 2012, the rates in this illicit market offered three times the amount of Nakfa per dollar compared to official rates. And in March 2013, this already massive gap widened as the Eritrean government overvalued the national currency even more, fixing 10 Nakfa to $1. One important implication of this when examining Eritrea’s national economy is that using the official exchange rate is likely to hugely overestimate the real level of economic development. Using the rates found on the burgeoning black market would suggest the country is significantly poorer than if using the government’s rates.

Going a step further into the real detail of Eritrea’s economy, unofficial sources report that most households in the capital Asmara receive an average of $350 per month in undeclared remittances from relatives abroad. There are two particularly well-known mechanisms through which these clandestine transfers takes place: alongside shipments of contraband goods from Sudan, and when relatives from abroad visit.

These transfers are likely to be hugely significant for Eritrea’s economy. After all, a wage in the formal sector will at best leave you with 1500-2500 Nakfa per month. According to official rates, that comes to $150-250, but in reality it is worth considerably less and is barely enough to survive. For most families in Asmara, therefore, remittances are crucial and often constitute the majority − sometimes as much as 90% − of their overall income. Counterintuitively perhaps, Eritrea’s alarming brain drain ends up significantly stimulating its economy.

However, not all families in Eritrea are so lucky. A pattern of regional migration has occurred within the country in which those that have no relatives abroad are destined to a rural life as subsistence farmers cultivating mostly barren land, while those with close ties to family outside the country can maintain a life in the capital.

A shot in the dark

After Nigeria’s GDP was rebased earlier this week, nothing concrete changed. Nigerians didn’t suddenly have more cash in their wallets, the unemployed were still unemployed, and the many malaises in the national economy went nowhere. However, in the medium term, the updated figures could have a considerable impact, especially as foreign investors look at the country in a different, far more rosy light.

After all, statistics and economic analyses affect policies. Reliable figures can be crucial in helping actors − whether governments, individuals, corporations or multilateral organisations − make the right decisions, while unreliable ones can do the very opposite. When it comes to many countries, not least Eritrea, a great deal of caution needs to be taken before attempting any kind of shot in the dark.

Think Africa Press welcomes inquiries regarding the republication of its articles. If you would like to republish this or any other article for re-print, syndication or educational purposes, please contact: editor@thinkafricapress.com.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.3/5 (6 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +6 (from 10 votes)