Daniel Kibrom, a journalist employed by Eritrea’s state-owned Eri TV, has been held since October 2006 in a prison camp in the south of the country, where he is serving a sentence of five years of forced labour for trying to cross the border into Ethiopia, Reporters Without Borders has learned from a former prison interrogator who fled the country a year ago.

danስርዓት ህግደፍን ደገፍቱን ነቲ መሳለዪ ውልቀመላኺኦም ክኸውን ኣብ ዓዲ ጥልያን ዘአንገዱዎ ፈስቲቫል ንዝተቓወሙ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ብኣእማንን ጠራሙዝን ከምዘጥቅዑዎም ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ። 

mumsኣብ ቤተ ክርስትያን ኣብ ጸሎት ኣርፊደን፡ ቀጺለን ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ዳርጋ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዝመስል ምህለላ ዘካይዳ ዝነበራ ቁጽረን ብ ገምገም 40 ኣቢሉ ይኸውን ኤርትራውያን ኣዴታት ቅድሚ ትማሊ 27 ጥቅምቲ ብ ኣባላት ጸጥጥታ ህግደፍ ተገፊፈን ድሕሪ ምውሳደን ኣብ ዝተፈላለየ ኣብያተ ማእሰርቲ ኣስመራ ተኣሲረን ከምዘለዋ ምንጭታት ሓቢሮም።

ሰናይት ሃብተማርያም ዘርኡ ዝተባህለት ካብ ሃገረ ሱዳን ብናይ ኤርትራ ፓስፖርት ናብ ኔዘርላንድስ ዝኣተወት ኤርትራዊት ዜጋ፡ ብሕጋዊ በዓል ቤታ ካብ ኔዘርላንድስ ናብ ኤርትራ ንምብራር ንዝተኻየደ ፈተነ፡ ሕጋዊ መሳልል ተጠቒሙ ደው ከምዘበሎ ኣብ ኔዘርላንድስ ዝመደበሩ፡ ኤርትራዊ ማእከል ምርምርን ስነዳን /ERDC/ ዝተባህለ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰል ሓቢሩ።

ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ከተማ ጀኔቭ ፣ ከም ኣመሎም ህዝቢ ከደናግሩን ክሓልቡን ህግደፋውያን፣ንዕለት 01.11. 2008ዓም  ካብ ኤርትራ ተዋሳቲ ጉጅሌ ጸዊዖም፣ ሙዚቓ መደብ ኣዳሊዮም ኣለዉ። እዚ ናይ ሙዚቓ መደብ ኢዚ ኣታዊኡ ንበትሪ ወልቐ መላኺ ከም ዘተርርን ኣምሰዩኡ ከኣ መጨፍለቕን መጨቆንን ህዝብና ከም ዝውዕል ኣይትስሕትዎን ትኾኑ።

ብአብ ስቱትጋርድን ከባቢኡን እንርከብ ተቃወምቲ ዉድባትን ሲቪክ ሶሳይትን ጉዱሳት ዘጋታትን ዝቀረበት ላብቶብ ኣብ ምሉእ ጀርመን ብምትሕብባር ግዱሳት ኤርትራዉያን ናይ ዕጫ ቲኬት ንኽሽየጥ ተዘርጊሑ አሎ። ከምዝፍለጥ ኣብ ኣስማሪኖ ዶት ኣርግ እትርከብ ድምጺ መሰልና ደሊና ረድዮ ካብ ዝሓለፈ መስከረም 2008 ብሰተላይት ኣቢላ ናብ ኤርትራ እትዝርጋሕ ወረ፣ ብሰንኪ ናይ ገንዘብ ሕጽረት ጠጠዉ ስለ ዝበለት፡ ገለ ሓገዝ እንተተረኻበ ብዝብል ምኽንያት’ዩ

ድሕሪ መሪር ኩሉ ጎድናዊ ቃልሲ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብ1991 ብዓውቱ ተዛዚሙ፡፡ ብዛዕባ`ዚ ብዙሓት ጸሓፍቲ ጽሒፎም ተሪኾሚዮም፡፡ ካብ 1991 ክሳብ 2008 ልዕሊ 17 ዓመታት ኮይኑ ኣሎ፡፡ ኣብዚ 17 ዓመታት እዚ ውጽኢት ድኻምናን ፍረ ናጽነትናን ሃገርና ኣብ ኩሉ ሜዳታት ምዕባሌ ከተርኢ ምተገብኤ ኔሩ። እንተኾነ ከምቲ ሓደ ገጣማይ ዝበሎ ናይ ታሪኽ ሓደጋ ኣጋጢሙና ንድሕሪት ገጽና ተመሊስና፡ በሪስና፡ዓኒና፡ ተሰዲድና፡ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ ጨንገራሕ ኢልና፡፡

Nኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ መጥን ሸርፊ ዶላር ብ መንጽር ናቕፋ ብ 50% ከም ዝወሰኸ ምንጭታት ሓቢሮም። በዚ መሰረት፡ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ዋጋ ሓደ ዶላር ኣሜርካ ኣብ መንጎ 19ን 21 ክገላበጥ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ናብ 28 ክብ ኢሉ ኣሎ። ዋጋ ናቕፋ ብ መንጽር ኤሮ ድማ ናብ 39 ደይቡ።

wegእቲ ብስም ስማዊ ሰብ ብርኪ ዝውነን ዝበሃል ዝነበረ ደሓረይ ግና እቲ ሓቀኛ  ዋንነቱ ናይ ንግዳዊ ባንክ ኤርትራ { ህግደፍ} ዋንነቱ ዝተረጋገጸ ትካል ስርሑ ደው ኣቢሉ ካብ ዝዕጾ ክልተ ሰሙን ገሩ ኣሎ። ሰራሕተኛታት እቲ ሆተል ድማ ኩላቶም ብ መሰረት ኮንትራክት ተቖጺሮም ብምንባሮም ብሙሉኦም ካብ ስራሕ  ከም ዝተፋነዉ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም::

እዛ ዓጀውጀው ብጻየይ ዝኾነ፣ ኣብ ኣለናልኪ ወይ ኣብ በድሆ እቶ እሞ ርኣያ ምስ በለኒ ኢየ ረኺበያ። ተጻሕፈትሉ ዕለትን ግዜን ስለ ዘይጠቕሰት ግን ደንጉየ ርአያ ክኸውን እኽእል። ብዘየገድስ ኣብቲ ሓቅታት ኣትየ ክዛረብ እፈቱ። ኣብቲ ገበን ዝተኻየደሉ ስለ ዝነበርኩ መግለጺ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክህብ ኣለኒ።

..ካብ ሜዳ ሰኒቕዋ ዝመጸት እንኮ ነገር እንተሃልያ ግን ከቢድ ናይ ሕንከት ጸገም (ኢንፈሪዮሪቲ ኮምፕለክስ) እያ፡፡ ናይቲ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምጽናት ውራየይ ኢሉ ተተሓሒዝዎ ዘሎ ጎይትኡ ውልቀመላኺ ኢሰያስ ኣዘራርባ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ምሽክዕላል፡ ሽሕጣን፡ ምትላል፡ ክሕደት፡ ኮታ ኩሉንትንኡ ዋላውን ኣለባብሳ፡ ኣቀማቕማ ከይተረፈ፡ ብዝተኻእሎ መጠን ንጎይትኡ ኢሰያስ መሲሉ ምኻድዩ። ብሓጺሩ ትምዩን (ፎርግጅ) ባህሪ ለቢሱ ዝነብር ሰብ እዩ እንተበልኩ ብኣዝዩ ውሑድ መለክዒ እዩ፡፡

ሃገራዊ ተለቪዥን ሃገር ሽወደን ሓንቲ ኣደ ኤሪትራዊት ምስ ክልተ ደቃ፡ ሓደ ወድን ጓልን፡ ሃገራዊ በዓል ስልጣን ጕዳይ ወጻእተኛታት ሽወደን፡ ኣብ ሽወደን ዐêቝባ ረኺቦም ክቕመጡ ወሲኑ ክብል ብዕለት 24/10/2008 ኣቃሊሑ። እዛ ዝተጠቕሰት ኤርትራዊት ስድራቤት እምበኣር ብምኽንያት እዛ ህጻን ጓል ሓደ ዓመት፡ ንኤርትራ እንተተመሊሳ ምኽንሻብ ወይ ምጽፋይ ብልዕታ ከጋጥማ ይኽእል’ዩ ካብ ዝብል ስግኣት ኢዩ በዓል ስልጣን ጕዳይ ወጻእተኛታት ሽወደን፡ ንሰለስቲኦም ኣብ ሽወደን መሰል ዐêቝባ ክረኽቡ ወሲኑ ዘሎ።

ልዕሊ ኩሉ ብመጀመርያ ነቲ ዕቱብ ግብራዊ መልስኺ ካብ መዓሙቕ ልበይ ዝነቐለ ምስጋና ተቐበሊ። ማሕሙድ ሸሪፎ ጥራይ ዘይኮነስ ኣነ’ውን ከም ገዲም ተጋዳላይ ሓወቦኺ ኢየ። ስለዚ ካብቲ መልስኺ ብዙሕ ተማሂረ። ካልኦት ኣንበብቲ እውን ተማሂሮም ኣለዉ። ንስለ ናእዳን ምስጋናን ዘይኮነስ፣ ዝኣምነሉን ኣረጋጊጸ ዝህቦን መልሲ ከም ዝኾነ ከረጋግጸልኪ እፈቱ። ቀጺለ እውን ንትምህርቲ ክኾነና ገለ ካብ ተመክክሮታተይ ከንብር እፈቱ።

ብኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ተጋዳላይ ተወልደ ገብረስላሴን ኣባል ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ሽማግለን ተጋዳላይ ኑር መሓመድ እድሪስ ዘካይድዎ ዘለው ናይ ሰሜን ኣመሪካ ዑደት ብምቅጻል ጥቅምቲ 18 ኣብ ከተማ ኣትላንታ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኬባ ኣካይዶም።ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ትኹረት ዝተዋህቦም ናይ ምይይጥ ነጥብታት (ዛዕባታት) ብሓጺሩ ከምዚ ዝስዕቡ ነበሩ።

ኣብዚ ቅንያት እዚ ወርቃዊ ዝኾነ ተፈታውን ተነባብን እዋናውን ጽሑፋት ብስም እዘን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሰን ዘለዋ ዜጋ ከነንብብ ቀኒና፡፡ ውሕሉል ዝወጾ ዘይብሉ ዘበራብር ጽሑፍ ኮይኑ ረኺበዮ፡፡ ኣቶ ተስፉ ዘውደ ንዶክተር ዘይነብ ኣመስጊኖም ንተበግሶ ምሁራን ዝምልከት ኣርእስቲ ንእግረ መንገዶም ጠቒሶም ምሁራና እንቋዕ ድምጾም ጀመሩ ክብሉ ኣመስጊኖም።ናብ ዶክተር ዘይነብ ዝቐንዐ ምስጋና ዝድገፍ ኮይኑ ምሁራና ድምጾም ኣስሚዖም ሰማዒ ካብ ዝስእን ግን ነዊሕ ታሪኽ ዘለዎ ኮይኑ ኩሉ ጊዜ ምስ ተቓለሱ ሙኳኖም ክዝንጋዕ የብሉን፡፡

﷽ብሓቂ ንእሱር መሳርሕትኹም ክትሕግዙ ድልየት እንተልዩኩም፡ ብዛዕብኡ ንእትዝርግሕዎ ጽሑፋት ንዅነታቱ ከማሓይሽ ዝኽእል እንተዀይኑ ክትሓስብሉ ዘሎኩም ኢዩ﻾። ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ብራስለስ ብተሌፎን mበዛዕባ ጕዳይ ዳዊት ኢሳቕ ተሓቲቱ ዝሃቦ መልሲ ኢዩ። ብኻልእ ወገን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝቐርብ ነቐፈታ፡ ነቲ ሕብረት ኤውሮጳ ንምዕባለ ኢላ ንመንግስቲ ኤርትራ እትህቦ ሓገዝን ዝርድኦ እመስል። ኮሚሽን ሓገዝ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ኣብ ዓለም ብምልካውነቱ ኣዝዩ ዝተለለየ መንግስቲ ኤርትራ ሓገዝ ክግበረሉ ከሎ፡ ምስ መሰል ሰብኣውነትን ጠለብ ምፍታሕ ጋዜጠኛ ሽወደናዊ ኢሳቕን ግን እዚ ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ክሰማማዕ ኣይደልን።

“ብሓቂ ንእሱር መሳርሕትኹም ክትሕግዙ ድልየት እንተልዩኩም፡ ብዛዕብኡ ንእትዝርግሕዎ ጽሑፋት ንዅነታቱ ከማሓይሽ ዝኽእል እንተዀይኑ ክትሓስብሉ ዘሎኩም ኢዩ﻾። ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ብራስለስ ብተሌፎን mበዛዕባ ጕዳይ ዳዊት ኢሳቕ ተሓቲቱ ዝሃቦ መልሲ ኢዩ።

ሪፖርተር ስግር ዶብ ኣብዚ ዓመት’ዚ ብዛዕባ ደሞክራስን ነጻነት ፕረስን ኣብ ዝሃቦ ጸብጻብ፡ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ዝለዓለ ቦታ ክስረዓ ከለዋ ገለ ሃገራት ካሪብያን ካብ ፈረንሳን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ዝበለጸ ነጻነት ፕረስ ከም ዘለወን ኣብሪሁ።

ከምቲ ዝበልክምዎ እታ ቅልዕቲ ደብዳቤ ንደንበ ተቓውሞ ኢለ ዝዘርጋሕክዋ ሓጻር ጽሕፍቲ ከምቲ ዝበልክምዎ እንተላይ ንህዝቢ ኤርትራ ትኹነለይ፡፡ ከምቲ ዝበልክምዎ ግን ታሪኽ ህ.ግ.ሓ.ኤ ሽሕኳ ከምቲ ናትኩም ብደቂቕ ኣፍልጦ እንተዘይብለይስ ብመጠኑስ እፈልጦ ኢየ በሃሊት ኢየ፡፡ ምስ መሓዙተይ ወፊረ ብዕድል ሃልየ ነዚ ዘሎ ስቓይን ብርሰትን ንምርኣይ ዝተዓደልኩ ቅርስስቲ ኢየ እንተበልኩ ምንባር ጸሊኤ ማለተይ ግን ኣይኮንኩን፡፡