መሰዋእትን ምሳሌታቱን (ሓንቲ ዓለም) ብ ኣማኑኤል ሳህለ

Hanti Alem on Assennaብዘይ መስዋእቲ ዝኾነ ዓይነት ምዕባለ የልቦን። ብዙሕ ዓይነት መስዋእትነት ኪህሉ ይኽእል ይኸውን። ናይ ግዜኻ ምስዋእ፡ ናይ ጉልበትካ፡ ናይ ምቾትካ ምስዋእ፡ ናይ ገንዘብ፡ ናይ ዝና፡ ናይ ስልጣን ወዘተ.። ኣብዛ ዩኒቨርስ ናጻ ድራር ዚብሃል ነገር የልቦን። ማለት፡ ኩሉ ከፊልካ ኢዩ ዚርከብ።

 

ድኻ ሓውኻ መታን ኪርህዎ ግዜኻ ሰዊእካ ላዕልን ታሕትን ትብለሉ። ደቅኻ ተማሂሮም ኣብ ዝብጻሕ ኪበጽሑልካ ነቲ ምስ ኣረግካ ኪኾነካ ከተቐምጦ ዝሓሰብካ ገንዘብ ንመምሃሪኦም ትኸፍለሎም። ሓቂ መታን ኪስዕርን ፍትሒ ኪነግስን ዝናኻ ስምካን ሰዊእካ ትቃልስ ወዘተ.። እቲ ካብ ኩሉ ዝዓበየን መወዳድርቲ ዘይብሉን መስዋእቲ ግን እቲ ህይወትካ እትኸፍለሉ መስዋእትነት እዩ።

ካብ ህይወትካ ዚዓብየካ ነገር የልቦን። ሃብቲ ይመጽእ ይኸይድ ተመሊሱ’ውን ይመጽእ፡ ወይ’ውን ብኣኡ ኣቢሉ ህልም ይብል ይኸውን። ምቾት ሎሚ ኣሎ ጽባሕ የሎን። ዘይሩ ዘይሩ’ውን ኪመጽእ ትጽበዮ። ወይ ይመጽእ ወይ ከኣ ብኣኡ ኣቢሉ ይዕዘር ይኸውን።  ወድሰብ ክሳዕ ዘሎ ካልእ ይትረፍ ብተስፋውን ኪነብር ይኽእል እዩ። ብህይወት ጥራይ ደኣ ንበር እምበር ኣምላኽ ብገለ መገዲ ሃብቲ ወይ ራህዋ ጥብ ከብለልካ ይኽእል ስለ ዝኾነ፡ ገለ ከይረኸብካ ክትሓልም እንተ ነበርካስ እንታይ ጸገም ኣለዎ።

ሞት ግን መላሲ የብላን። ከምቲ እንቍላሊሕ ምስ ተሰብረት ከተዐርያ ዘይትኽእል፡ ሞት ድማ ከምኡ እያ። ሞት መወዳእታ ኩሉ ምድራዊ ሕልምን ትምኒትን እያ። ስለዚ ንሞት መን ይደልያ?

ግንከ ባርያ ኴንካ ምቕጻልዶ ይሓይሽ ወይስ ናጻ ዄንካ ምምዋት? ገለ ሰባት ባርያ ዄንካ ምንባር’ባ ይሓይሽ ዚብሉ ኣይሰኣኑን። ካልእ ይትረፍስ እናሓለምካ እኳ ትነብር ዚብል ርድኢት ኪህሉዎም ይኽእል። ወድሰብ ግን ኪሓልም ጥራይ ኣይኮነን ተፈጢሩ። ኩሉ እንተ ሓሊሙ ደኣ’ሞ መን ደኣዩ ነቲ ሕልሚ ግሁድ ዚገብሮ? እቲ ንባርነቱ ንምጥፋእ ህይወቱ ኪስውእ እተዳለወ ሰብ ጥራይ እዩ ንሕልሚ ናብ ጋህዲ ዚልውጦ። ብዘይ ብኣኡ እቲ ፈራህ ዚሓልሞን ተበላጺ ዚትምነዮን ግሁድ ኪኸውን ኣይክእልን። ሕልምኻ ንኺገሃድስ ዋጋ ምኽፋል ጥራይ ኢዩ መፍትሒኡ።

ይኹንምበር ንስኻ ዘይትዕወተሉ፡ ኣብቲ እተጋህደ ሕልምኻ ከኣ ዘይትህሉ ምዃንካ ትፈልጥ  እንተ ደኣ ዄንካ፡ ንመን ኢልካ ደኣ ኢኻሞ እትስዋእ ዘለኻ? መልሱስ ቀሊል ኢዩ፡ ነቶም ሞት ዝነሓፈቶም ብጾትካ፡ ንህዝብኻ፡ ንሃገርካ፡ ንዕላማኻ።

ግንከ፡ ገለ ሰባት ነታ ክብርቲ ህይወቶም እናኸፈሉ ኸለዉ፡ ገለ ካልኦት ግን ነታ ንእሽቶ ናይ ዝናን ሃብትን ስልጣንን ናይ ምድላብ ህርፋኖም ንኸይትጠፍእ ብማለት ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይብቈል ብዚመስል ኣካይዳ ኪነጥፉ ይረኣዩ ኢዮም። እዞም ሰባት እዚኣቶም “ህይወትና ክንስውእ ድሉዋት ኢና” ብምባል ኪምድሩ ክትሰምዖም ከሎኻ እንታይ ትብል? ነታ ንእሽቶን ሓላፊትን ‘ናይ ስልጣን ህርፋኖም’ እኳ ኪስውኡዋ ዘይከኣሉስ፡ ንህይወቶም ኪስውኡ ደኣ ከመይ ኢሉ ነብሶም ኪገብረሎም ይኽእል? እዝስ ላግጺ ጥራይ ኢዩ ኪኸውን ዚኽእል።

ዝኾነ ኾይኑ ናብቲ ቀንዲ ኣርእስተይ ክምለስ።

ወድሰብ ካብ ጥንቲ ኣብ መስዋእትነት ፍሉይ ርድኢት ኢዩ ነይሩዎ። ኢንካስ እተባህሉ ጥንታውያን ተቐማጦ ደቡብ ኣመሪካ፡ ጸሓይ ምስ እትጋረድ ሃገሮም ድማ ኣብ ናይ ደልሃመት ኩነታት ምስ እትጠልቕ፡ ዝገብሩዎ ይጠፍኦም እሞ፤ “እዛ ጸሓይ ኰርያ ንኹላትና ካብ እተጥፍኣና፡ ሓደሓደ ካብቶም ደቅና ዘይንስውኣላ’’ ብማለት ደቆም ይስውኡላ ነይሮም ይብሃል። ሽዑ እታ ጸሓይ (ንኣታቶም ከም ዚመስሎም) ተሓጒሳ ገጻ ተብረሃሎም ነይራ፡ ንሳቶም ድማ  ደስ ኢሉዎም ንቡር ህይወቶም ይጅምሩ ነይሮም። ሳላ ደቅና ጸሓይ በሪቓትልና ይብሉ ነይሮም።

እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ግን፡ እዚ ናይ መስዋእትነት ተግባራት ኣብ እንስሳታትን ኣታኽልትን ነገራትን ከይተረፈ ኪርአ ብምኽኣሉ ኢዩ።

እምበኣር ነዚ ተግባራት’ዚ በብሓደ ክንርእዮ፥

ፒራንሃ

ኣብቶም ነኣሽቱ ኣፍላጋት ኣማዞን፡ ፒራንሃ ዚብሃሉ ሰብ ዚበልዑ ዓሳታት ኣለዉ። እቲ መጋዝ ዚመስል ኣስናኖምን ርሱን ህርፋኖምን መወዳድርቲ የብሉን። ኣብቲ ዚነብሩሉ ማያት እግርኻ ኣጥልቕ ኣቢልካ ምስ እተውጽኣ፡ ጻዕዳ ዓጽሚ-እግሪ ኢኻ እትርኢ። ነቲ ስጋኻ ከመ ቅጽበት ኢዮም ዘስንጉዎ።

ሰብ-ከብቲ ኣብቲ ልሙዕ ሸኻ ጸኒሖም ንዓዶም ኪምለሱ ኸለዉ ነቲ ደማዊ ፈለግ ኪሰግሩዎ ግድን እዩ። ከመይ እሞ ይግበሩ? መስዋእትነት ኪኽፈልስ ወዓል ሕደር ዘየድልዮ ጉዳይ እዩ። መን’ሞ ይኽፈሎ?

እቶም ሰብ-ከብቲ ንሓንቲ መከረኛ ላሕሚ ውሕጅ ሰንጢቓ ከም እትሳገር ይገብሩዋ። ንሳ ኣብቲ መንጽር ገምገም ከይበጽሐት ስጋኣ ተመናጪቱ ናብ ጻዕዳ ዓጽሚ ትልወጥ። ግንከ ንሳ እናተበልዐት ከላ፡ እተን ካልኦት ከብቲ በቶም ጓሶተን እናተዀብኰባ ናብቲ ገምገም ብጥዕናአን ይበጽሓ፣

ብዘይ መስዋእቲ፡ ናብቲ መንጽር ገማግም ዓወት ኪብጻሕ ኣይከኣልን። ነዚ ንምግባር ድማ እቶም ጓሶት ኣብቲ ዚሳገሩሉ እዋን ሓንቲ ላሕሚ ንመስዋእቲ ከቕርቡ ግዱዳት ይኾኑ።

ጻጸ

ጻጸ ከም ወትሃደራት እናመረሹ ኪጐዓዙ ኸለዉ፡ ኣብ ገምገም ርባ ይበጽሑ፡ ደጊም ንድሕሪት ምምላስ የለን። እቶም ኣብ ቅድሚት ዘለዉ ጻጸ ዘዘሊሎም ኣብቲ ማይ ይጠልቁ። እቶም ዚስዕቡዎም ድማ ንኣታቶም ቢንቶ ወይ ድልድል ብምግባር ናብቲ መንጽር ገምገም ይበጽሑ። ዕላማኦም ንኺወቕዑ ግድን መስዋእቲ ኪኸፍሉ ይግደዱ። ንሳቶም ብዘይ መስዋእቲ ብጾት፡ ድሕሪ’ቲ ርባ ተሪፎም ድራር ጸላኢ ኪኾኑ ስለ ዚኽእሉ ገለ ዋጋ ከፊሎም፡ ዝበዝሑ ድሒኖም ናብቲ ገማግም ዓወት ብሰላም ይበጽሑ።

ቈጽሊ ኦም

ሓንቲ ተኽሊ ለሚን ከም ኣብነት ንውሰድ። ንሳ ካብቲ መሬት ማይን ሚነራልን ትወስድ። ካብ ጸሓይ ድማ ብርሃን ወሲዳ ምግባ ትሰርሕ። ይኹን’ምበር፡ እቲ መኣዛ ናይቲ መሬት ኪውዳእ ስለ ዚኽእል፡ ንሳ ድማ ብስእነት ሚነራል ክትመውት ወይ ክትሓምም ስለ እትኽእል፡ ገለ ካብተን ኣቝጽልታ ነፍሰ-ቅትለት ብምፍጻም ይቕምስላ’ሞ ናብቲ መሬት ይወድቃ። ኣብኡ ኮይነን ድማ ናብ ድዅዒ ይልወጣ። ነቲ መሬት ብመኣዛ የሀብትማኦ። እታ ተኽሊ ድማ ነቲ መኣዛ ኣናተመገበት ፍረታታ ትሰርሕ። ብመስዋእቲ ናይ ገለ ኣቝጽልቲ፡ እታ ተኽሊ ምንባራ ትቕጽል፡ ትዓቢ፡ ኣዕዋፍ ሰማይ ድማ ኣብቲ ጨናፍራ የጽልላ።

ፍረ ባልደንጓ

ፍረ ባልደንጓ ኣብ ባይታ ምስ ወደቐት፡ ማይ ከኣ ምስ ረኸበት፡ ትመውት እሞ ትምሽምሽ። ካብቲ ‘ሬሳኣ’ ድማ ንእሽቶ ጉንዲ ይበቍል። ነቲ ኣብታ ባልደንጓ ተኣኪቡ ዝነበረ ሚነራልን ሽኮርን ካልእ መኣዛታትን እናተመገበ ድማ ይዓቢ። ስለዚ  ፍረ ባልደንጓ ህይወታ ብምስዋእ፡ ሓድሽ ህይወት ከም ዚጅመር ገይራ። ንሳ እንተ ዘይትመውት ሓድሽ ተኽሊ ባልደንጓ ኣይምመጸን። ብዘይ መስዋእቲ ሓድሽ ህይወት ኣይምረኸበትን።

ሽምዓ

ሽምዓ ክትነድድ ከላ ብርሃን ትህበና። ይኹን’ምበር፡ ንሕና ነቲ ብርሃና እናተጠቐምና ብህይወት ክንመላለስ ከሎና፡ ንሳ ኣብ ሓደ ምዱብ እዋን ተወዲኣ ከም እትጠፍእ ክንፈልጥ ይግባእ። ብሓጺሩ፡ እታ ሽምዓ፡ ህይወታ ብምስዋእ እያ ብርሃን እትህበና ዘላ። ምናልባት ከይበርሀት ትም ኢላ ንዘልኣለም ክትነብር ትኽእል ትኸውን። ግን ከምኡ ምስ እትገብር ነቲ ከባቢኣ ከየብረሃቶ እያ እትነብር። ነቲ ኣብ ከባቢኣ ዘሎ ናይ ጸልማት ደልሃመት በቲ ብርሃና ገይራ ክትቅንጥጦ እንተ ደኣ ኾይና ግን ግድን ክትነድድን ኣብ መወዳእታ ድማ ክትውዳእን ኣሎዋ።

ብዘይ ናይታ ሽምዓ ‘መስዋእትነት’፡ ብርሃን ኣይርከብን። ኣብቲ ብርሃን ዘይብሉ ድማ፡ ድንቍርናን ባርነትን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ገደል ምጽዳፍ’ውን ኣሎ። ካብ ገደል ዘውጽኣካ ድማ ካልእ መስዋእቲ ከድሊ ኢዩ።

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

What do you think?

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>